Bivši poljski ministar pobegao iz Mađarske u SAD, kakva sudbina čeka Gruevskog

Bivši poljski ministar pravde Zbignjev Ziobro, za kojim je u Poljskoj raspisana potraga zbog više krivičnih dela, pobegao je iz Mađarske u Sjedinjene Američke Države, što je i sam potvrdio u nedelju, nakon što mu je prošle godine vlada bivšeg mađarskog premijera Viktora Orbana odobrila azil.

„Nalazim se u Sjedinjenim Državama“, rekao je Ziobro za desničarsku poljsku televiziju Republika.

„Stigao sam juče i ovo mi je treći put da putujem po zemlji“, dodao je on.

Ziobru u Poljskoj preti kazna do 25 godina zatvora ukoliko bude osuđen za optužbe koje mu se stavljaju na teret. Među njima su zloupotreba položaja, vođenje organizovane kriminalne grupe i korišćenje novca namenjenog žrtvama kriminala za kupovinu izraelskog špijunskog softvera „Pegaz“, koji je navodno korišćen za praćenje političkih protivnika.

On odbacuje optužbe i tvrdi da centristička vlada u Poljskoj vodi „lov na veštice“ protiv konzervativaca.

Mađarska više neće štititi tražene osobe

Nakon što je Orbanova stranka izgubila vlast na izborima u aprilu, novi mađarski premijer Peter Mađar, koji je u subotu položio zakletvu, izjavio je da Mađarska više neće pružati zaštitu osobama koje potražuju druge države.

„Mađarska više neće biti deponija za međunarodno tražene kriminalce“, rekao je Mađar novinarima dan nakon pobede na izborima, navodeći kao primer Ziobra i njegovog bivšeg zamenika Marcina Romanovskog, koji je osumnjičen za proneveru gotovo 40 miliona evra.

Televizija Republika ranije je objavila da se Ziobro nalazi u SAD, dok je liberalni kanal TVN24 emitovao fotografiju Ziobra na aerodromu „Njuark liberti“, za koju tvrdi da ju je snimio jedan putnik.

I dalje nije poznato kako je Ziobro uspeo da otputuje u SAD, pošto je Poljska ranije saopštila da su mu poništena sva putna dokumenta, uključujući poljski i diplomatski pasoš.

Portal Onet objavio je da je Ziobro dobio američku novinarsku vizu povezanu sa televizijom Republika. Ovaj medij, blizak poljskoj desnici, kasnije je saopštio da je bivšeg ministra pravde angažovao kao političkog komentatora u SAD, piše Gardijan.

Poljska najavljuje zahtev za izručenje

Aktuelni poljski ministar pravde Valdemar Žurek napisao je na mreži Iks da će Poljska „uputiti pitanja SAD i Mađarskoj o pravnom osnovu koji je omogućio Zbignjevu Ziobru da uđe u Sjedinjene Države uprkos tome što nema važeća dokumenta“.

„Nećemo odustati od napora da on i Marcin Romanovski odgovaraju pred poljskim pravosuđem“, poručio je Žurek.

On je ranije za televiziju Polsat rekao da će Poljska, ukoliko se potvrdi da je Ziobro u SAD, tražiti njegovo izručenje.

Ziobro je bio lider ultrakonzervativne stranke Suverena Poljska, manjeg koalicionog partnera nacionalističke stranke Pravo i pravda (PiS), a funkciju ministra pravde i državnog tužioca obavljao je od 2015. do 2023. godine.

Poznat je i kao tvorac kontroverznih reformi pravosuđa koje su dovele do sukoba između Poljske i Evropske komisije.

Na pitanje televizije Republika o mogućem izručenju, Ziobro je odgovorio:

„Spreman sam da se pojavim pred svakim sudom, a američki nezavisni sud svakako jeste nezavisan sud“.

„Ako žele da pokrenu postupak ekstradicije, slobodno neka to učine“, dodao je on, ocenjujući da su postupci izručenja pred američkim sudovima „veoma zahtevni“.

Gruevski još uvek u Mađarskoj

Slučaj Ziobra otvorio je i pitanje drugih političara koji su utočište pronašli u Mađarskoj tokom vladavine Viktora Orbana, među kojima je i bivši premijer Severne Makedonije Nikola Gruevski, koji se i dalje nalazi u toj zemlji pod azilom. Novi mađarski premijer Peter Mađar poručio je posle izborne pobede da Mađarska „nije deponija za međunarodno tražene kriminalce“, eksplicitno pominjući Gruevskog, koji je pobegao iz Severne Makedonije nakon što je osuđen na zatvorsku kaznu zbog korupcije. Protiv njega su u međuvremenu donete i druge presude, uključujući kaznu od devet godina zatvora zbog finansijskih malverzacija. Iako se nakon povratka VMRO-DPMNE na vlast spekuliše o mogućem povratku Gruevskog u zemlju, opozicioni Socijaldemokratski savez tvrdi da vlada premijera Hristijana Mickoskog nije učinila ništa da zatraži njegovo izručenje iz Mađarske.