Jadransko more je požutelo - evo šta je pokazalo istraživanje u Dalmaciji

Istraživači Instituta su od 7. do 11. aprila na morskoj istraživačkoj stanici Martinska kod Šibenika sproveli terenski eksperiment kako bi utvrdili šta se dešava kada polen sa kopna dospe u more, navedeno je u saopštenju IRB-a.

Eksperiment je sproveden pod vođstvom Slađane Strmečki Kos, a naučnici su analizirali da li polen može da oslobađa organsku materiju i hranljive materije koje menjaju biogeohemijske procese u moru i utiču na mikroorganizme, prenosi N1info.ba.

Iz IRB-a navode da polen u Jadranu nije nova pojava, ali da klimatske promene menjaju trajanje i intenzitet sezona oprašivanja, zbog čega naučnici sve više istražuju procese koji povezuju atmosferu i more.

Polenova zrna, nošena vetrom, talože se na površini mora, gde mogu da oslobađaju organsku materiju i hranljive sastojke i tako utiču na biogeohemijske procese u moru. Posebno je važan površinski mikrosloj mora - najtanji sloj na granici između mora i vazduha - u kome se susreću atmosfera, Sunčevo zračenje, organska materija i mikroorganizmi.

„Naša prethodna istraživanja na području Šibenika pokazala su da je površinski mikrosloj mora obogaćen polenovim zrncima uglavnom lokalnog i regionalnog porekla. Tokom 2024. godine u tom sloju identifikovali smo čak 89 različitih vrsta polena“, istakla je rukovoditeljka projekta Strmečki Kos.

Dodala je da su u martu 2024. godine u jednom litru vode iz površinskog mikrosloja pronašli 205.000 polenovih zrnaca, pretežno bora i čempresa.

U eksperimentu na Martinskoj naučnici su u posebne inkubacione vreće stavili morsku vodu i polen alepskog bora prikupljen sa obližnjih stabala, a zatim ih potopili u more kako bi nekoliko dana bili izloženi prirodnim uslovima. Cilj je bio da se prati da li polen oslobađa supstance koje mogu da menjaju sastav organske materije i utiču na život mikroorganizama u moru.

Tokom petodnevnog eksperimenta istraživački tim je redovno prikupljao uzorke vode i pratio promene fizičko-hemijskih i bioloških parametara, dok je deo uzoraka sačuvan za dalju laboratorijsku obradu.

Naučnici upozoravaju da je srednji Jadran prirodno siromašan hranljivim solima poput azota i fosfora, pa čak i dodatni unos materija iz atmosfere može imati važnu ulogu u morskom ekosistemu. Polen pritom može postati izvor organske materije dostupne mikroorganizmima i uticati na primarnu produkciju, koja predstavlja osnovu hranidbenog lanca u moru, naglasili su.

Projekat POLLMAR povezuje atmosfersku hemiju, aerobiologiju, biogeohemiju mora i okeanologiju, a pored naučnika IRB-a uključuje i saradnike iz Hrvatske, Portugala i Poljske. Rezultati istraživanja trebalo bi da doprinesu boljem razumevanju uticaja polena na obalne ekosisteme Jadrana i Mediterana u uslovima klimatskih promena.

Projekat „Polen u Jadranskom moru: dinamika unosa, hemijska karakterizacija i uticaj na primarnu produkciju“ finansira Hrvatska zaklada za znanost, a sprovodi Zavod za istraživanje mora i okoline IRB-a.