Od referenduma do pada DPS-a: Dvadeset događaja koji su promenili Crnu Goru

“Vijesti” donose pregled 20 najvažnijih političkih događaja od referenduma održanog 21. maja 2006. godine, kada je Crna Gora obnovila nezavisnost.

Parlament je u junu 2006. usvojio odluku o proglašenju nezavisnosti, čime je potvrđena volja građana iskazana na referendumu. Samo nekoliko dana kasnije Crna Gora je primljena u Ujedinjene nacije, čime je stekla pun međunarodni legitimitet.

Iste godine Milo Đukanović se prvi put povukao sa mesta premijera i prepustio funkciju Željku Šturanoviću, iako je zadržao ključni uticaj u DPS-u. Nakon Šturanovićeve ostavke zbog bolesti, Đukanović se 2008. vratio na čelo Vlade.

Skupština je 2007. usvojila prvi Ustav nezavisne Crne Gore, kojim je država definisana kao građanska, demokratska i socijalna država zasnovana na vladavini prava.

Jedan od najkontroverznijih poteza usledio je 2008. godine, kada je Podgorica priznala nezavisnost Kosova, što je izazvalo oštre reakcije dela javnosti i Srbije, ali je dodatno učvrstilo prozapadni kurs države.

Crna Gora je iste godine podnela zahtev za članstvo u Evropskoj uniji, a status kandidata dobila je 2010. Pregovori sa EU otvoreni su 2012. godine i predstavljaju najvažniji reformski proces od obnove nezavisnosti.

Velike političke tenzije obeležile su proteste Demokratskog fronta 2015. godine, koji su kulminirali sukobima sa policijom u Podgorici. Samo godinu kasnije izbore je obeležila afera “državni udar”, u kojoj su lideri DF-a i više srpskih i ruskih državljana bili optuženi za pokušaj nasilnog rušenja vlasti i sprečavanje ulaska Crne Gore u NATO. Posle višegodišnjeg procesa svi optuženi su pravosnažno oslobođeni.

Crna Gora je 2017. postala članica NATO-a, što je ocenjeno kao najvažniji spoljnopolitički događaj nakon obnove nezavisnosti.

Masovni građanski protesti “Odupri se – 97.000” izbili su 2019. posle afere “Koverta”, koja je otvorila pitanja političke korupcije i kupovine glasova.

Krajem iste godine usvajanje Zakona o slobodi veroispovesti izazvalo je velike litije koje je predvodila Srpska pravoslavna crkva. Upravo taj talas nezadovoljstva doveo je do istorijskih izbora 2020. godine, kada je DPS prvi put posle tri decenije izgubio vlast.

Nova parlamentarna većina formirala je ekspertsku Vladu Zdravka Krivokapića, ali je period nakon smene vlasti obeležen političkim krizama, čestim promenama vlada i dubokim podelama.

Dodatne tenzije izazvali su ustoličenje mitropolita Joanikija na Cetinju 2021. godine i potpisivanje Temeljnog ugovora između Vlade i SPC 2022, nakon čega je pala manjinska vlada Dritana Abazovića.

Novi politički zaokret dogodio se 2023, kada je kandidat Pokreta Evropa sad Jakov Milatović pobedio Mila Đukanovića na predsedničkim izborima, simbolično označivši kraj jedne političke ere.

Godinu dana kasnije nekadašnji DF zvanično je ušao u Vladu Milojka Spajića, čime je dodatno promenjen politički pejzaž Crne Gore.