Drama iznad Irana: Kako je izgledala jedna od najrizičnijih akcija spasavanja američkog pilota borbenog aviona F-15E

Avion američkog vazduhoplovstva oboren je iznad južnog dela Irana, a oba člana posade uspela su da se katapultiraju. Prvi pilot je brzo lociran i evakuisan, dok je drugi, oficir u činu pukovnika, ostao iza neprijateljskih linija više od 24 sata.

Prema dostupnim informacijama, on je tom prilikom zadobio povrede, najverovatnije usled samog katapultiranja, koje podrazumeva izuzetno velike fizičke sile i često dovodi do ozbiljnih trauma. Ipak, prema rečima američkog predsednika, njegovo stanje je stabilno i očekuje se potpuni oporavak.

Potera i trka s vremenom

Od trenutka obaranja aviona, američke i iranske snage praktično su bile u trci ko će prvi locirati pilota. On se nalazio na teritoriji pod kontrolom iranskih snaga, u zahtevnom planinskom području, gde se skrivao kako bi izbegao zarobljavanje.

Američki izvori navode da je pilot još u petak успео da uspostavi kontakt sa vojskom, što je omogućilo da se njegova lokacija prati gotovo u realnom vremenu. Tokom celog perioda skrivanja bio je sam, naoružan ličnim oružjem, i oslanjao se na obuku preživljavanja u neprijateljskom okruženju.

Istovremeno, američke snage pažljivo su planirale operaciju izvlačenja, uz stalno praćenje njegovog kretanja i procenu rizika.

Jedna od najopasnijih vojnih misija

Operacije spasavanja pilota iza neprijateljskih linija, poznate kao CSAR (combat search and rescue), smatraju se među najrizičnijim u vojnim doktrinama. U njima učestvuju elitne jedinice, a akcije se najčešće izvode helikopterima koji lete nisko iznad teritorije pod kontrolom neprijatelja, uz podršku borbenih aviona.

Prema rečima Donalda Trampa, u operaciji je učestvovalo „više desetina letelica“, opremljenih najsavremenijim naoružanjem. On je istakao da su američke snage uspele da izvedu akciju bez gubitaka, odnosno bez poginulih i ranjenih među svojim vojnicima.

Ipak, pojedini izveštaji ukazuju da situacija na terenu nije bila bez incidenata. Iranski mediji tvrde da je tokom operacije oboren jedan američki dron, kao i da su helikopteri koji su učestvovali u akciji bili pod vatrom.

Uloga obaveštajnih službi i operacija obmane

Važnu ulogu u lociranju pilota imale su američke obaveštajne službe, pre svega CIA, koja je, prema dostupnim informacijama, precizno utvrdila njegov položaj i prosledila podatke Pentagonu.

Paralelno sa tim, sprovedena je i operacija obmane – u javnosti su plasirane informacije da je pilot već pronađen i evakuisan, kako bi se smanjio pritisak i skrenula pažnja sa stvarne akcije spasavanja.

Šta i dalje nije poznato

Iako je operacija uspešno završena, brojni ključni detalji i dalje nisu poznati. Nije precizno utvrđeno gde se tačno nalazio pilot, niti kako je uspeo da izbegne zarobljavanje u tako dugom periodu.

Takođe, nema zvaničnih informacija o eventualnim gubicima ili oštećenjima američke opreme tokom akcije. Iranska strana tvrdi da je uništeno više američkih letelica, što američki izvori za sada ne potvrđuju.

Stručnjaci ocenjuju da bi, kada svi detalji budu poznati, ova operacija mogla da uđe u istoriju kao jedna od najsloženijih i najopasnijih misija spasavanja koje je američka vojska ikada izvela.