Masovna grobnica dinosaurusa pronađena u šumi: Posle 10.000 godina konačno se zna šta im se desilo - istina je rastužila i naučnike

Ova lokacija poznata je kao Pipestone Creek, i sadrži desetine hiljada fosila jedinstvene vrste rogatih dinosaurusa – Pachyrhinosaurus. Sve kosti pripadaju upravo ovoj vrsti, koja je intrigantna naučnicima kako zbog svoje građe, ali i zbog misterije: šta je ubilo celu ovu ogromnu populaciju odjednom?

To je tema nove epizode kultne BBC-ijeve serije "Walking With Dinosaurs", koja se nakon više od dve decenije vraća na male ekrane. U fokusu je rad profesorke Emilije Bamfort, paleontološkinje i kustoskinje u muzeju dinosaurusa Philip J. Currie u Alberti.

Neobičan dinosaurus

Pachyrhinosaurus nije široko poznato ime, ali je jedan od najneobičnijih članova porodice ceratopsida – u koju spada i poznati Triceratops. I dok Triceratops ima klasičan rog na nosu, Pachyrhinosaurus je imao ogromnu koštanu izraslinu poznatu kao „boss“, jedini takve vrste među rogatim dinosaurusima.

Postoje tri poznate vrste ovog dinosaurusa, sve sa severnih geografskih širina, uključujući Kanadu i Aljasku. Bili su dugački i do 6 metara, teški preko 2 tone i kretali su se u velikim stadima od hiljadu članova.

Nalazište kakvo se retko viđa

U Pipestone Creek-u se nalazi više od 10.000 jedinki, sa gustinom od 100 do 300 kostiju po kvadratnom metru – nalazište koje se proteže najmanje kilometar u dubinu brda.

„To je jedna od najgušćih fosilnih grobnica u Severnoj Americi“, kaže Bamfort. „Ogromno je i izuzetno značajno.“

Katastrofa koja je zakopala istoriju

Prema Bamfort, svi ovi dinosaurusi stradali su istovremeno u katastrofalnom događaju, pre oko 72 miliona godina – mnogo pre čuvenog udara asteroida koji je izbrisao dinosauruse sa lica Zemlje.

Najverovatniji uzrok? Poplave, usled monsunske kiše iz obližnjih planina ili oluje nalik uraganu. Sve se desilo iznenada i silovito, slično savremenim bujičnim poplavama, ali u tadašnjoj – praistorijskoj – razmeri.

Ova katastrofa je za dinosauruse bila pogubna, ali za nauku neprocenjiva: čitavo stado – od mladunaca do odraslih jedinki – sačuvano je kao trenutak zamrznut u vremenu.

Savršenstvo za naučno istraživanje

Otkrivanje jednog skeleta je već retkost. Ali naći hiljade skeleta iz jedne populacije u jednom sloju – to je gotovo bez presedana. Pipestone Creek omogućava proučavanje varijacija unutar iste vrste (intraspecijska varijabilnost), što se retko može istraživati u paleontologiji dinosaurusa.

Razlike u „frnovima“ (koštanim produžecima glave) ukazuju da je svaki Pachyrhinosaurus imao unikatni oblik, možda kako bi jedinke prepoznavale jedna drugu unutar stada. Čak su se i koštane „guke“ na nosu razlikovale, i dalje nije poznato da li su služile za borbu, privlačenje partnera ili nešto treće.

Od kopanja ka kontekstu

Od prve emisije „Walking With Dinosaurs“ 1999. godine, paleontologija se dramatično promenila. Umesto fokusiranja samo na pronalazak i opis novih vrsta, danas je akcenat na razumevanju ekosistema i ponašanja u kojem su te vrste živele.

Zahvaljujući sve većem interesovanju javnosti i napretku tehnologije, ova oblast nauke napreduje izuzetno brzo.

„Dinosaurusi su danas popularniji nego ikada“, kaže Bamfort. „A to pokreće nauku ka novim otkrićima.“