U Trebinju umro četnički vojvoda Slavko Aleksić, simbol zloglasne opsade Sarajeva

Informacija o smrti Aleksića je potvrđena za Trebinjelive.

Aleksić je, kako podseća N1 Sarajevo, jedna od najkontroverznijih i najozloglašenijih osoba koja je povezana s ratom u Bosni i Hercegovini i višegodišnjom opsadom Sarajeva.

Aleksićevo ime u javnosti Bosne i Hercegovine ostalo je trajno vezano za period opsade glavnog grada, gde se pamti kao simbol snajperskog i vojnog terora nad civilnim stanovništvom. Reč je o osobi čije se delovanje smatra jednim od spornih i mračnih poglavlja savremene istorije Sarajeva i države BiH.

Rođen u mestu Bogdašići 1956. godine, Aleksić je veći deo života proveo u Sarajevu, gde je radio i studirao pravo. Krajem osamdesetih i početkom devedesetih godina aktivno se uključuje u nacionalističke strukture, a 1990. godine bio je među osobama koje su učestvovale u obnovi četničkog pokreta u Sarajevu. Iste godine postaje član Srpske radikalne stranke.

Nakon ubistva starog svata ispred Stare pravoslavne crkve na Baščaršiji, 1. marta 1992. godine, Aleksić preuzima ulogu komandanta "Novosarajevskog četničkog odreda", čije je sedište bilo na Grbavici. Tokom rata delovao je u okviru snaga koje su učestvovale u opsadi Sarajeva, a posebno se veže za linije razgraničenja na području Grbavice i Jevrejskog groblja, jedne od najtežih i najkrvavijih tačaka sukoba između Vojske Republike Srpske i Armije Republike Bosne i Hercegovine.

Nikada nije procesuiran niti osuđivan

Formacije pod Aleksićevom komandom bile su prisutne na položajima s kojih je grad bio izložen stalnoj vatri, a brojna svedočenja civila i navodi iz različitih izveštaja povezivali su njegove jedinice s napadima na civilno stanovništvo i širenjem straha među Sarajlijama tokom višegodišnje opsade. Iako su njegovo ime i delovanje često dovođeni u vezu s teškim kršenjima ratnog prava, Slavko Aleksić nikada nije pravosnažno procesuiran pred domaćim ili međunarodnim sudovima.

Tokom rata bio je ranjavan u više navrata, a pored domaćih jedinica, komandovao je i odredom ruskih dobrovoljaca na području tadašnjeg "Srpskog Sarajeva". Za četničkog vojvodu proglasio ga je lider radikala Vojislav Šešelj 1993. godine, a potom i četnički vojvoda Momčilo Đujić.

Nakon NATO bombardovanja i potpisivanja Dejtonskog mirovnog sporazuma, u martu 1996. godine predvodio je povlačenje srpskih snaga i dela stanovništva sa Grbavice, a učestvovao je i u simboličnim činovima koji su tada pratili odlazak iz sarajevskih naselja.

Po završetku rata, Aleksić se povukao u istočnu Hercegovinu, uglavnom na područje oko Bileće, gde je nastavio političko i ideološko delovanje kroz četničke i ravnogorske organizacije. Redovno je prisustvovao skupovima radikalnog i revizionističkog karaktera, na kojima su često glorifikovani ratni događaji i njegova sopstvena uloga tokom opsade Sarajeva.

"Sarajevo safari" i dobrovoljac Aleksandar Vučić

U poslednjim godinama njegovo ime ponovo se pojavilo u javnosti u kontekstu istrage poznate kao slučaj "Sarajevo safari", koja se vodi pred pravosudnim institucijama u Milanu, a odnosi se na navode o organizovanom snajperskom delovanju nad civilima u opkoljenom Sarajevu.

Pojedini regionalni mediji u vezu sa ovim slučajem dovodili su i aktuelnog predsednika Srbije Aleksandra Vučića koji je u vreme rata bio dobrovoljac upravo u Aleksićevoj jedinici.

Vučić je na optužbe odgovorio da "nikada nije imao nikakav snajper, niti pušku“ i da su ga na Pale slali "isključivo kao novinara, jer je znao engleski“.

"On treba odgovarati za druge stvari. Dakle, imamo više izjava Šešelja da je mladi radikal Aleksandar Vučić bio dobrovoljac u jedinici četničkog vojvode Slavka Aleksića na položajima na jevrejskom groblju iznad Sarajeva. Sa tih srpskih položaja snajperska vatra po gradu bila je najsmrtonosnija. Međutim, Vučić se ne uklapa u profil safari – lovaca o kojima ovde govorimo. Ako je i pucao, on sigurno nije plaćao za to, niti je bio deo tih aranžmana", naglašava Subašić.

Opsada Sarajeva

Smrt četničkog vojvode Slavka Aleksića ponovo je otvorila pitanja odgovornosti, nekažnjenih zločina i odnosa prema nasleđu opsade Sarajeva, jednog od najtežih perioda u novijoj istoriji Bosne i Hercegovine, ističe N1 Sarajevo.

Opsada Sarajeva trajala je 1.425 dana, od 5. aprila 1992. do 29. februara 1996. godine, i smatra se najdužom opsadom jednog glavnog grada u modernoj istoriji, a snajperisti su bili jedan od glavnih instrumenata terora.

Tokom gotovo četiri godine, grad je bio potpuno okružen snagama Vojske Republike Srpske, izložen svakodnevnom granatiranju, snajperskoj vatri i sistematskom teroru nad civilnim stanovništvom.

Prema podacima relevantnih institucija i istraživačkih centara, u Sarajevu je tokom opsade ubijeno više od 11.500 civila, među kojima je bilo više od 1.600 dece. Desetine hiljada građana su ranjene, dok je celokupno stanovništvo živelo bez osnovnih uslova za život – redovne vode, struje, grejanja i bezbednog kretanja. Snajpersko delovanje, naročito na frekventnim gradskim ulicama, mostovima i prilazima školama, pijacama i bolnicama, postalo je svakodnevica, zbog čega je Sarajevo u međunarodnoj javnosti označeno kao grad pod stalnim terorom.

Međunarodni krivični sud za bivšu Jugoslaviju u više presuda je utvrdio da je opsada Sarajeva predstavljala organizovanu kampanju protiv civilnog stanovništva, s ciljem širenja straha i prisile, što je kvalifikovano kao ratni zločin i zločin protiv čovečnosti.

Brojni pripadnici VRS-a osuđeni su pred Međunarodnim krivičnim sudom za bivšu Jugoslaviju (MKSJ/ICTY) za zločine povezane s opsadom, uključujući snajpersko delovanje.

Opsada je ostavila duboke demografske, psihološke i urbanističke posledice, a ime Slavka Aleksića u javnom diskursu u BiH veže se upravo za taj oblik ratnog zločina, i u Sarajevu se pamti kao simbol snajperskog terora.