Nekad najlepše radničko naselje u Jugoslaviji nalazi se na pola sata vožnje od centra Beograda: Tito je tu dovodio svetske lidere, a evo kako sad izgleda

Video koji je nedavno objavljen na nalogu Moto BG Borča prikazuje vožnju kroz Glogonjski rit, ali tek retki mogu ove ulice i fasade da povežu s nekadašnjim sjajem tog kraja. Smešten 18 kilometara od centra Beograda, u okviru opštine Palilula, on je posle Drugog svetskog rata važio za jedno od najlepših radničkih naselja u celoj Jugoslaviji.

Glogonjski rit – biser jugoslovenskog urbanizma

Glogonjski rit zauzimao je posebno mesto među radničkim naseljima bivše Jugoslavije – i to ne samo zbog svoje funkcionalnosti, već i zbog političke simbolike koju je nosio. Sagrađen neposredno nakon Drugog svetskog rata, zajedno sa osnivanjem Poljoprivredno-industrijskog kombinata Beograd (PKB) 1945. godine, Glogonjski rit je bio više od naselja – bio je simbol obnove i postao dom ljudima koji su dolazili iz svih krajeva zemlje u potrazi za poslom.

Na prostoru nekadašnje močvare Pančevački rit, radnici su, zajedno sa inženjerima, isušili ogromnu površinu i pretvorili je u plodno zemljište. Prvo su živeli u barakama, a zatim su izgrađene moderne stambene zgrade, prilagođene potrebama radničkih porodica.

Tito i lideri sveta – u Glogonjskom ritu

Josip Broz Tito je, navodno, posebno bio ponosan na ovo naselje i često ga je prikazivao kao primer uspeha jugoslovenskog socijalističkog sistema.

Tokom poseta visokih svetskih delegacija, upravo je Glogonjski rit bio jedna od obaveznih stanica, tako da su kroz njega, između ostalih, prošli i Gamal Abdel Naser (Egipat), car Haile Selasije (Etiopija)...

Crkva za šestoro ljudi – simbol duhovnosti u industrijskom pejzažu

Jedan od najupečatljivijih simbola naselja je Crkva Vozdviženja Časnog Krsta, poznata i kao „Tozina crkva“. Ova minijaturna svetinja, u koju staje svega pet do šest osoba, podignuta je 1991. godine zahvaljujući Svetozaru Markoviću Tozi, tadašnjem direktoru PKB-a.

Zanimljivo je da je i sam patrijarh Pavle, iako u to vreme na rehabilitaciji u Vrnjačkoj Banji, lično došao da osvešta crkvu – i ostao na ručku sa meštanima.

Od kulturnog centra do zaborava

U vreme najvećeg prosperiteta, Glogonjski rit je imao sve – školu, ambulantu, Dom kulture sa predstavama, koncertima i bioskopskim projekcijama, kao i Titov park, zelenilo i uređene javne površine.

Danas, mnogi od tih prostora su zapušteni. Dom kulture ne funkcioniše, park je zarastao u korov, a infrastruktura vapi za obnovom. Ipak, čini se da duh zajedništva i dalje živi među starosedeocima.

Šta nas čeka: Novi most, kružni tok?

Nekada ponos Jugoslavije, Glogonjski rit danas je zaboravljeno naselje, ali sa velikim potencijalom. City magazine podseća da je Grad Beograd usvojio generalni regulacioni plan za opštinu Palilula, koji uključuje izgradnju kružnog toka na Zrenjaninskom putu, rekonstrukciju ulica i komunalne infrastrukture, uređene zelene površine, ali najvažnije – novi most preko Dunava, treći po redu, koji bi povezao levu i desnu obalu Beograda i znatno olakšao život stanovnicima Glogonjskog rita.