Kako je naš nobelovac u Madridu našao temu koja će mu obeležiti život: Izložba „Španija u svetu Ive Andrića“ u Servantesu

Jedini jugoslovenski dobitnik Nobelove nagrade za književnost, istaknuti romanopisac i pripovedač Ivo Andrić, imao je i značajnu diplomatsku karijeru. Obuhvatala je službu u više evropskih gradova, među kojima je bio i Madrid. Upravo u Španiji Andrić je našao temu koja će ga trajno obeležiti: spoj stvarnog i zamišljenog, svakodnevice i mita.

Izložba „Španija u svetu Ive Andrića“ vodi posetioce kroz Andrićeve madridske beležnice, putopisne zapise i književne odjeke, pokazujući kako se iz terra incognita rađa intimna mapa jedne zemlje i njene kulture.

Postavku čine tri velike teme. Prva prati Andrićeve kratke madridske zapise (1928–1929) i španski ritam svakodnevice. Iz tih skica nastaje putopis „Španska stvarnost i prvi koraci u njoj“, u kome pisac prepoznaje „špansku stvarnost“ kao neprekidno prevazilaženje onog praktičnog: tačka u kojoj se dotiču java i privid.

Središnju temu izložbe čine Sefardi - španski Jevreji u Bosni - kroz koje je Andrić Španiju otkrivao i pre odlaska na njeno tlo. Posebno mesto zauzima prijateljstvo sa Kalmijem Baruhom, pionirom hispanistike, čije su beogradske i madridske godine otvorile Andriću nova čvorišta između Bosne, Kastilje i sefardskog nasleđa.

Vrhunac postavke čini susret sa Gojinim stvaralaštvom. Velika izložba organizovana u Muzeju Prado 1928. godine ostavila je na Andrića najdublji trag. Iz nje proizlaze esej „Goya“ (1929) i pripovetka „Razgovor s Gojom“ (1935) - svojevrsni književni dijalog o smislu umetnosti, zlu i ljudskoj izdržljivosti.

Autorka izložbe „Španije u svetu Ive Andrića“ je Krinka Vidaković Petrov, hispanistkinja i istaknuti proučavalac sefardske kulture na jugoslovenskom i balkanskom prostoru, autorka brojnih studija i antologija. Nekadašnja ambasadorka SR Jugoslavije u Izraelu (2001 - 2006), trenutno je direktorka Memorijalnog centra „Staro Sajmište“.

Izložba objedinjuje rukopisne beleške, retke štampane priloge, fotografije i svedočanstva, da bi pokazala kako je Španija u Andrićevom svetu više od geografske destinacije: to je most između Balkana i Mediterana, između istorije i pripovedanja, između Gojinih bakropisa i Andrićevih rečenica.

Izložba „Španije u svetu Ive Andrića“ biće otvorena u galeriji Instituta Servantes do 25. januara naredne godine, a stručna vođenja na srpskom jeziku zakazana su za 28. novembar, 12. decembar i 16. januar s početkom u 19 časova.