Ispod leda na Grenlandu koji se otapa nalazi se tempirana bomba: Naučnici strahuju od oslobađanja

Otapanje glečera, poput onog u Ilulissat fjordu na Grenlandu, moglo bi da oslobodi ogromne količine metana, gasa koji snažno doprinosi zagrevanju planete.

Otopljena voda je nakon poslednjeg ledenog maksimuma, koji je trajao između pre 29.000 i 19.000 godina, isprala zamrznute hidrate metana iz sedimenata na rubovima grenlandskog ledenog pokrivača. Naučnici upozoravaju da bi topljenje današnjih glečera moglo ponovo da pokrene oslobađanje ogromnih količina ovog gasa.

Metanski hidrati nastaju kada se molekuli gasa zarobe u „kavezu“ od molekula vode i zamrznu u supstancu nalik ledu. Zbog toga ih nazivaju i „vatreni led“, jer mogu da gore iako sadrže oko 85 odsto vode.

Oni se formiraju pod visokim pritiskom i niskim temperaturama, duboko u okeanskim sedimentima, permafrostu ili ispod glečera. Prema pojedinim procenama, hidrati metana sadrže čak dvostruko više ugljenika nego sve svetske rezerve uglja, nafte i prirodnog gasa zajedno.

Međutim, globalno zagrevanje remeti hladne i stabilne uslove u kojima ovi hidrati opstaju. Naučnici podsećaju da je misteriozni krater dubok oko 50 metara, otkriven 2014. godine u ruskom Arktiku, verovatno nastao kada je otapanje permafrosta naglo oslobodilo pritisak nad hidratima metana, što je izazvalo silovitu eksploziju.

Novo istraživanje pokazalo je da i tokovi otopljene vode sa grenlandskih glečera mogu da pokrenu oslobađanje metana. Tim istraživača predvođen Madsom Huuseom sa Univerziteta u Mančesteru proučavao je oblast Melvilovog zaliva na severozapadu Grenlanda, gde su tokom seizmičkih snimanja uočili oko 50 velikih rupa na morskom dnu, dubokih i do 37 metara.

U početku su verovali da su ih napravili ledeni bregovi, ali su uzorci sedimenta pokazali nešto potpuno drugačije. Gornji slojevi sedimenta gotovo da nisu sadržali metan, iako su uslovi bili idealni za stvaranje hidrata. Umesto toga, pronađene su velike količine slatke vode, što je ukazivalo da je tokom ledenog doba otopljena voda iz glečera prošla kroz sediment i „isprala“ hidrate metana.

Huuse upozorava da bi sličan proces mogao da se dogodi i danas dok se ledeni pokrivači povlače zbog klimatskih promena.

„Pre između 12.000 i 15.000 godina oslobođena je ogromna količina metana, a isto bi moglo da se dogodi već sutra ili tokom narednog veka“, rekao je on.

Istraživači procenjuju da je tada možda oslobođeno oko 130 miliona tona metana. To je približno jednako dvogodišnjim emisijama fosilnih goriva iz SAD, mada je taj proces verovatno trajao više decenija ili čak vek.

Naučnici upozoravaju da je situacija na Antarktiku potencijalno još opasnija. Smatra se da se ispod antarktičkog ledenog pokrivača nalazi čak i više hidrata metana nego ispod Grenlanda. Procene govore da polarni regioni ukupno sadrže između 100 i 760 milijardi tona metana zarobljenog u podglacijalnim i morskim hidratima.

Dodatnu zabrinutost izaziva i novo istraživanje prema kojem otopljene reke na zapadnom Grenlandu već danas emituju oko 715 tona metana godišnje. Naučnici veruju da će se te emisije dodatno povećavati kako se led bude ubrzano topio.