Foto:sr.wikipedia.org/

Epohalno delo.

Čuvena slika Paje Jovanovića “Proglašenje Dušanovog zakonika”, još poznata i kao “Krunisanje cara Dušana”, jedno je od najpoznatijih dela srpske istorije umetnosti. Rađena je 1900. za potrebe Svetske izložbe u Parizu na kojoj je nagrađena zlatnom medaljom, a manje je poznato da je umetnik na njoj, osim cara Dušana, prikazao i još neke, kao stvarne, tako i epske ličnosti iz prošlosti Srbije.

Sliku “Proglašenje Dušanovog zakonika” odnosno “Krunisanje cara Dušana” Paja Jovanović je radio po narudžbini Kraljevine Srbije tj. kralja Milana Obrenovića. Prvo delo, završeno 1900. nagrađeno je zlatnom medaljom u Parizu i tokom narednih godina postalo je veoma popularno, pa je Jovanović uradio još nekoliko varijanti, različitih formata, na više načina i za različite potrebe. Danas ih postoji sedam od kojih se najveća slika čuva u Narodnom muzeju u Beogradu, piše Istorijski zabavnik.

Pročitajte još:

Za potrebe slike, Paja Jovanović se mnogo spremao. Išao je u terenska istraživanje, proučavao je odeću, vojnu spremu, grbove srednjovekovne srpske vlastele, kao i freske iz crkava i manastira koje su mu poslužile kao inspiracija za likove.

Lik carice Jelene urađen je prema Mili, devojci u koju je Paja Jovanović u mladosti bio smrtno zaljubljen i koju je zaprostio, ali je brak odbio njen otac. Osim toga, slikar je na neki način i sam postao jedan od aktera dela jer je kao jednog od zvanica na svečanosti naslikao i sebe! Prepoznaćete ga u grupi dubrovačkih izaslanika, levo, ali i po tome što je to jedini lik na slici koji ne gleda u pravcu cara i carice već ka nama, posmatračima (mada, postoje i teorije da je u pitanju kralj Milan koji je i naručio delo).

Takođe, manje je poznato da se za svaki lik koji se pojavljuje na slici zna koga predstavlja! Sam Paja Jovanović je pre izrade slike napravio skicu na kojoj je i označio ličnosti koje je prikazao. Pored istorijskih, na delu su se našle i polulegendarne ličnosti, kao i one iz epske poezije.

Foto:sr.wikipedia.org; shutterstock

1. Car Dušan – prvi krunisani car srpske države, poznatiji kao Dušan Silni

2. Carica Jelena – bugarska plemkinja, supruga cara Dušana i majka cara Uroša

3. Uroš, srpski kralj – sin i naslednik cara Dušana, poznatiji kao Uroš Nejaki

4. Patrijarh Joanikije – prvi srpski patrijarh, kasnije proglašen za svetitelja

5. Patrijarh Kir Simeon – bugarski trnovski patrijarh koji je, pored Joanikija, obavio čin krunisanje cara Dušana

6. Vukašin Mrnjavčević – srpski srednjovekovni velikaš i kasnije savladar cara Uroša sa titulom kralja

7. Jovan Oliver – veliki vojvoda. jedan od najznačajnijih vojskovođa cara Dušana

8. Sevastokrator Dejan – velikaš i oblasni gospodar, rodonačelnik porodice Dejanovića

9. Kir German – iguman Atonske Gore

10. Gojko Mrnjavčević – jedan od trojice braće Mrnjavčević i veliki logotet (vizantijska titula, najverovatnije neka vrsta “šefa” dvorske kancelarije)

11. Nikola Buća – protovestijar cara Dušana (rizničar)

12. Palman Braht – vitez pustolov i vođa nemačkih najamnika koji su služili kao lična, telesna garda cara Dušana

13. Uglješa Mrnjavčević – carski konjušar, brat Vukašina i Gojka Mrnjavčevića, kasnije despot i jedan od najmoćnijih velmoža nakon raspada Dušanovog carstva

14. Simeon Nemanjić – sin kralja Stefana Dečanskog, polubrat cara Dušana koji se nakon njegove smrti i sam proglasio za cara

15. Jovan Aleksandar – bugarski car, brat carice Jelene

16. Jovan Kastrijota – srednjovekovni plemić, deda Skenderbega

17. Giunius Derse – izaslanik Dubrovačke Republike

18. Giunius de Calichio – izaslanik Dubrovačke Republike

19. Nifficus Nik Condola – izaslanik Dubrovačke Republike

20. Avrambek – kefalija (najviši izaslanik) Sera

21. Mancil Liverija – vojvoda nad Volerom, Serezom i Strumom

22. Angel Metohita

23. Aleksija Camplakon – veliki čauš tj. glasnik, prenosilac carevih naredbi

24. Kesar Preljub – srpski plemić i vojskovođa, jedan od najuticajnijih velikaša na dvoru cara Dušana

25. Grgur Orlović – navodni predak Grgura Orlovića, junak Kosovskog ciklusa epskih narodnih pesama (polulegendarna ličnost)

26. Hrabrenović – vidi se samo barjak, verovatno još jedan predstavnik viđenije plemićke porodice

27. Baošić – u pitanju je predstavnik porodice Balšić, koji su kasnije vladali Zetom

28. Kobilović (Obilić) – vidi se samo barjak, najverovatnije u pitanju mitska ličnost, otac Miloša Obilića

29. Rade Oblačić – još jedna ličnost iz epskih pesama. Njegov istorijski pandan je vlastelin Radič Postupović (ili neki njegov predak)

30. Andronik – kefalija tj. najviši predstavnik lokalne uprave grada Drame

31. Andronik Kantakuzen bel Hartularja – verovatno predstavnik vizantijeske vladarske porodice Kantakuzin

***

BONUS VIDEO: Priča o Urošu Prediću velikom srpskom slikaru

Koje je tvoje mišljenje o ovoj temi?

Ostavi prvi komentar