Poslednja živa partizanka (101) sa Sutjeske ispitana zbog ratnog zločina u Drugom svetskom ratu

Ova forma predviđena je zakonom u više situacija, kao na primer prilikom saslušanja putem video veze ili kada žrtve iznose svoj iskaz. Iznošenje iskaza trajalo je oko sat vremena, a vitalna Splićanka je ponovila sve što je ranije ispričala medijima u vezi sa bitkom za Široki Brijeg, februara 1945, u kojoj je učestvovala kao partizanka.

Ispričala je kako su osvajali franjevački samostan iz kojeg se na njih pucalo, kao i da je tada bila ranjena u ruku gelerom. I pored krvarenja, nastavila je da pruža medicinsku pomoć ranjenim saborcima tokom borbe.

Navela je da zna kako je nakon zauzimanja samostana zarobljeno desetak sveštenika, ali da nije videla ni čula šta se dalje sa njima desilo. U to vreme imala je 21 godinu, a kao partizanka 11. dalmatinske brigade prethodno je preživela bitke na Sutjesci i Neretvi.

Uprkos stogodišnjoj dobi, Vjera Andrijić je i dalje vitalna i rečita, ima dobro pamćenje i ne koristi naočare za vid. Nakon nje, iskaz je dao i 50-godišnji svedok iz Segeta, koji se sam javio državnom tužilaštvu u Splitu i zatražio da bude ispitan kao svedok po čuvenju, piše Jutarnji list.

Njegova saznanja potiču iz priča sada pokojnog komšije, takođe bivšeg partizana i vršnjaka Vjere Andrijić, koji je preminuo krajem devedesetih godina. Kako je kazao svedok iz Segeta, njegov pokojni sused često je pričao o borbi za samostan u Širokom Brijegu i oružanom otporu koji su tamo pružili.

Predložio je da se saslušaju članovi porodice pokojnog partizana, kojima je on više puta detaljno prepričavao ta događanja. Napomenuo je da se imena pojedinih partizana iz borbi za Široki Brijeg mogu pronaći i na internetu, kao i u knjigama koje je doneo sa sobom.

Zamenica županijske državne tužiteljke, koja vodi ovaj postupak, pitala ga je zašto se tek sada javio. Odgovorio je da je tek nedavno saznao da Državno tužilaštvo Hrvatske (DORH) javno objavilo da vodi istragu još od 2005. godine.

Takođe je bio ispitan o svom poznavanju međunarodnog ratnog prava. Knjige koje je doneo, svedok je i odneo sa sobom jer ih niko nije tražio.

Na taj način obavljena je dokazna radnja u okviru istrage koja traje već 20 godina, a pokrenuta je u aprilu 2005. godine, kada su na području opštine Zagvozd pronađeni posmrtni ostaci 18 osoba u zajedničkoj grobnici. Na telima su uočeni tragovi nasilne smrti, a posmrtni ostaci su ekshumirani i prebačeni na Zavod za patologiju i sudsku medicinu KBC-a Split na dalju obradu.

Forenzičkom i DNK analizom utvrđeno je da su svih 18 žrtava bile muške osobe srednje životne dobi. Poređenjem uzoraka DNK sa živim rođacima franjevaca, potvrđen je identitet trojice njih: fra Melhior Prlić, fra Zdenko Zubac i fra Julijan Kožul. Kasnije, 2009. godine, identifikovan je još jedan fratar – Maksimilijan Jurčić.

Pregledom nalaza patologa, dostupne dokumentacije i izjava svedoka, rekonstruisan je tok događaja. Utvrđeno je da su franjevci iz crkve u Širokom Brijegu stradali od 6. do 8. februara 1945. godine, a za zločin se sumnjiče nepoznati pripadnici Osmog dalmatinskog korpusa, 26. dalmatinske divizije, 1., 11. i 12. dalmatinske brigade.

Ukupno 12 sveštenika ubijeno je u Širokom Brijegu, a najmanje osam ih je odvedeno na područje Zagvozda i Vrgorca, gde su ubrzo ubijeni. Zarobljeni franjevci su u Zagvozdu na predelu Sudišće tokom noći mučeni, a zatim bacani s drugog sprata kuće na kamenitu liticu, gde su ih nastavili udarati i na kraju usmrtili vatrenim oružjem.

Prema istražnom spisu, i mučenja i ubistva izvršena su po partizanskoj naredbi, čime je počinjen ratni zločin prema civilnim zarobljenicima, piše Slobodna Dalmacija.

Vjera Andrijić (101) poslednja je živa partizanka sa Sutjeske, a pod lupu pravosudnih organa dospela je nakon što je bila gošća na inauguraciji predsednika Zorana Milanovića.