"Senke nad Balkanom" - šta je bilo posle? Evo kakva je bila sudbina istorijskih likova iz serije

Radnja poslednje sezone serije "Senke nad Balkanom" završava se u decembru 1938. nakon održanih izbora i nakon što je Milan Stojadinović smenjen. Na čelo vlade došao je Dragiša Cvetković, isti onaj koji će malo više od godinu dana kasnije potpisati Trojni pakt.

Za mnoge od stvarnih likova iz “Senki” ulazak Jugoslavije u Drugi svetski rat bio je koban. Na sajtu Istorijski zabavnik predstavljaju istorijske ličnosti iz serije “Senke nad Balkanom” i njihove kasnije sudbine.

Milan Stojadinović

Stojadinović je pobedio na decembarskim izborima 1938. ali je uprkos tome knez Pavle rešio da ga smeni. Iza toga se krio pritisak koji je Velika Britanija vršila na Namesništvo, zabrinuta zbog približavanja Jugoslavije Italiji i, još i više, nacističkoj Nemačkoj. Naredne godine je isključen i iz stranke, ali je nastavio da se bavi politikom. Ubrzo je završio u internaciji u unutrašnjosti Srbije.

Zbog straha od Stojadinovićevog uticaja i veza sa silama Osovine, britanska vlada je u saradnji sa jugoslovenskim vlastima 1941. organizovala njegovo prebacivanje na Mauricijus. Tamo je pod stražom proveo čitav Drugi svetski rat, izolovan od porodice i dešavanja u domovini.

Nakon rata mu je bio zabranjen povratak u Jugoslaviju, pa se 1948. nastanio u Argentini. U egzilu je ostao politički aktivan pišući memoare "Ni rat ni pakt". U starosti je uspostavio kontakt sa ustaškim vođom Antom Pavelićem koji se krio u Argentini. Sve do danas je ostala priča da je Stojadinović to uradio u dogovoru sa novim, komunističkim vlastima i UDB-om, ali to nikada nije potvrđeno. Preminuo je u Buenos Ajresu 1961. godine.

Petar Živković

Petar Živković je ostao uticajna figura u vojnim krugovima, ali se njegova moć postepeno topila pod pritiskom novih političkih struja. Posle otpočinjanja rata u Jugoslaviji 1941. otišao je u izbeglištvo u London. Tamo je postao jedan od najglasnijih zagovornika podrške Dragoljubu Mihailoviću i Jugoslovenskoj vojsci u otadžbini, a bio je na funkciji ministra bez portfelja, pa pomoćnika vrhovnog komandanta Kraljevine Jugoslavije i zastupnika ministra vojske, mornarice i vazduhoplovstva.

Nakon 1945. nove vlasti su mu sudile u odsustvu i osudile ga na smrtnu kaznu. Svoj život je okončao u emigraciji u Parizu 1947. godine.

Mustafa Golubić

Mnogo toga iz života Mustafe Golubića je još uvek obavijeno velom tajne. Krajem tridesetih godina, kao iskusni agent Sovjeta, bio je ključna figura u obaveštajnim mrežama širom Evrope, često povezan sa najosetljivijim operacijama Kominterne.

Pred sam početak Drugog svetskog rata na Balkanu vratio se u Beograd gde je, pod velom tajne, radio na organizovanju prevrata i pripremanju terena za sovjetske interese. Njegovu misiju prekinula je nemačka okupacija. Golubić je dovođen u vezu sa eksplozijom municije u Smederevu, ali to nikada nije dokazano.

Gestapo ga je uhapsio 7. juna 1941. navodno, po dojavi nekoga iz iz komunističke partije. Nakon strašnog mučenja, donesen je u današnji Pionirski park, stavljen u stolicu i streljan. Na tom mestu je i sahranjen, a njegov grob su pronašli vojnici Crvene armije 1944. kada je prenet u Moskvu i sahranjen sa najvišim vojnim počastima, kao heroj Sovjetskog Saveza.

Josip Broz Tito

Kako je opštepoznato, Josip Broz Tito je vremenom preuzeo punu kontrolu nad KP Jugoslavije. Tokom Drugog svetskog rata predvodio je partizanski pokret otpora, uspostavljajući prve slobodne teritorije i formirajući temelje nove države na zasedanjima AVNOJ-a.

Posle pobede 1945. postao je neprikosnoveni lider socijalističke Jugoslavije. Već 1948. je prekinuo odnose sa Staljinom. Njegova kasnija vladavina bila je obeležena uvođenjem samoupravljanja i osnivanjem Pokreta nesvrstanih, čime je Jugoslavija stekla ogroman međunarodni ugled. Ostao je na čelu države kao doživotni predsednik sve do smrti u Ljubljani 1980. godine.

Knez Pavle Karađorđević

Knez Pavle je nastavio da balansira između sila Osovine i Saveznika, odlažući ulazak Jugoslavije u rat. Uvidevši da Ujedinjeno Kraljevstvo nema nameru da zaštiti Jugoslaviju, odlučio je da prihvati ponudu nacista i jugoslovenska vlada je u martu 1941. potpisala pristupanje Trojnom paktu. To je izazvalo demonstracije i puč koji je doveo do njegove smene, nakon koje je sa porodicom proteran u Grčku.

Okarakterisan kao simpatizer nacista, knez Pavle i njegova porodica su postali zarobljenici. Iz Grčke su ih britanske snage odvele u Keniju, pa u Južnoafričku republiku i držale u kućnom zatočeništvu tokom celog rata.

Dolaskom komunista na vlast u Jugoslaviji knezu Pavlu je zabranjen povratak u otadžbinu. Proglašen je izdajnikom i oduzeta mu je imovina u zemlji. Tek 1952. je prvi put imao pravo da poseti Britaniju, a nakon toga je živeo povučeno u Parizu.

Preminuo je u septembru 1976. Istorijsku i pravnu rehabilitaciju dočekao je posthumno. Njegovi zemni ostaci su 2012. preneti u porodičnu kriptu na Oplencu.

Dida De Majo

Baš kao što je prikazano u “Senkama”, Dida De Majo je emigrirao u Francusku gde je nastavio da radi za komunističu partiju, na izradi falsifikovanih dokumenata. Najveći deo rata borio se kao pripadnik Francuskog pokreta otpora, bez bilo kakvih vesti o rodbini u Beogradu koja nije preživela Holokaust.

Sredinom 1945. vratio se u Beograd, gde se oženio. Nažalost, sreća nije bila dugog veka. Zbog optužbi da je “staljinista” 1949. je završio na Golom otoku gde je mučen i ponižavan. Oslobođen je u proleće 1953. i nakon toga je do smrti živeo povučeno i tiho, radeći kao tehnički urednik časopisa „Žurnal” i tehnički urednik u štampariji Beogradskog grafičkog zavoda. Umro je 1964. godine.

Dragi Jovanović

Dragi Jovanović je tokom okupacije Beograda bio jedna od najmoćnijih i najomraženijih figura, obavljajući funkcije šefa Uprave grada Beograda i upravnika logora Banjica. Neposredno pre oslobođenja, u oktobru 1944. pobegao je u Austriju, pa u Francusku, gde su ga saveznici locirali i izručili novim jugoslovenskim vlastima.

Suđeno mu je na istom procesu kao i Dragoljubu Mihailoviću. Osuđen je na smrt zbog kolaboracije i ratnih zločina i streljan 17. jula 1946. godine.

Đorđe Kosmajac

Đorđe Kosmajac, zloglasni agent Specijalne policije, poznat po surovosti u proganjanju komunista, i tokom okupacije je nastavio svoj krvavi posao. Nakon sloma Jugoslavije 1941. postao je zamenik upravnika logora Banjica.

Zbog njegove ključne uloge u hapšenjima i mučenjima, beogradska ilegala ga je označila kao jednu od primarnih meta za eliminaciju. Atentat na njega izvršen je 6. marta 1942. Kosmajac je podlegao povredama, a njegova smrt odjeknula je kao velika pobeda ilegalaca u srcu okupiranog grada. Ovaj događaj inspirisao je i jednu epizodu serije “Otpisani”.

Galeaco Ćano

Galeaco Ćano, italijanski ministar spoljnih poslova i Musolinijev zet, nakon 1938. počeo je postepeno da se udaljava od politike bezuslovnog savezništva sa Nemcima, predosećajući katastrofu koju će rat doneti Italiji. Prelomni trenutak nastupio je u julu 1943. kada je na sednici Velikog fašističkog veća glasao za smenu Musolinija, što je dovelo do pada režima i njegovog bekstva u Nemačku. Iako se nadao zaštiti, Nemci su ga izručili snagama novoformirane Italijanske Socijalne Republike, gde mu je pod pritiskom Hitlera i samog Musolinija suđeno za izdaju na procesu u Veroni.

Uprkos očajničkim pokušajima supruge Ede da ga spase, presuda je bila nemilosrdna. Ćano je streljan u januaru 1944. Njegovi posmrtno objavljeni dnevnici postali su jedan od najvažnijih istorijskih izvora za razumevanje unutrašnjih mehanizama fašističke Italije i odnosa sa Trećim rajhom.

Marija Oršić?

O tome da li je Marija Oršić istorijska ličnost i danas se lome koplja. Baš kao što je i prikazano u seriji, ona je prilično misteriozna figura Trećeg rajha, a do danas nije objavljen nijedan pouzdan dokaz da je postojala. Neki kažu da je nestala (baš kao u “Senkama”), drugi da su je nakon rata Amerikanci preuzeli zarad tajnih operacija, da se tamo bogato udala i imala ćerku.