Šta sve Srbija treba da uradi da popravi poslovnu klimu

Za privredu su ključni razvoj i unapređenje izvora finansiranja, razvoj ljudskog kapitala i kulture, konkurentnosti privrede i ulaganja u razvoj i inovacije, dok je segmentu potrošača potrebno uticati na razvoj svesti i izmenu njihove kulture. Kao ključne segmente za lokalizovanje srpske privrede Egzakta Advisory tim identifikovao je IKT (informaciono- komunikacione tehnologije) i medije, prerađivačku i poljoprivrednu industriju sa fokusom na razvoju i jačanju mikro, malih i srednjih preduzeća.U studiji su analizirane demografski, prosperitetni i ekonomski pokazatelji za dalji razvoj privrede.U okviru demografskih pokazatelja izvršene su analize i trendovi strukture stanovništva, projekcija populacije i indeks ljudskog razvoja, analiza plata, nezaposlenosti i GINI koeficijenta, analiza pokazatelja siromaštva i nominalnog BDP-a, kao i trendovi migracije.Kada se govori o starosnoj strukturi stanovništva, najbrojniju grupu stanovnika u Srbiji čine osobe starosti 61-70 godina, dok se broj osoba starosti od 21-40 godina smanjio u poslednje 3 godine za 130.000."Ovakva raspodela broja stanovnika u državi, po starosnoj strukturi, može da ima veliki negativan uticaj na državni sistem u mnogim segmentima, a pre svega u segmentima obrazovanja i rada. Takođe, u poslednje 4 godine zabeležen je pad broja stanovnika za jedan odsto, što može da bude u direktnoj korelaciji sa ekonomskim razvojem države. Struktura stanovništva i opadajući trend broja stanovnika imaju negativan uticaj na privredu, ekonomsku situaciju i dalji razvoj Srbije", navodi Egzakta.Projekcije populacije za 2025. predviđaju dalje smanjenje stanovništva, a za Srbiju je projektovan pad od 1,59 odsto.Kada se posmatra nivo zarada, primetan je brži trend rasta u javnom sektoru u odnosu na rast van javnog sektora što ukazuje na spor razvoj privrede, ali i veliki potencijal u budućnosti.Ukoliko se uporedi nivo prosečnih neto zarada javnog i van javnog sektora u Srbiji, prosečne neto zarade u javnom sektoru su za oko 20 odsto veće u odnosu na privatni sektor u toku poslednje četiri godine, dok je taj jaz 2017. bio znatno manji i iznosio svega 5 odsto u korist zarada u javnom sektoru, navodi se u studiji.

Prema GINI koeficijentu Srbija se svrstava u zemlje u kojima je izražena nejednakost raspodele dohotka, a nejednakost raspodele dohotka povezana je sa velikom disproporcijom u broju niskoproduktivnih sektora u odnosu na visokoprofitabilne sektore, navode u studiji.Kada se govori o strukturi i oceni siromaštva u Srbiji, 5,5 odsto stanovništva živi ispod monetarne linije siromaštva (1,9 dolara dnevno). Egzakta ističe da će razvoj privrede pozitivno uticati na smanjenje siromaštva u Srbiji i na rast BDP-a po glavi stanovnika.Kod migracije stanovništva po regionima unutar Srbije, usled nepravilne privredne razvijenosti, konstantno je prisutan trend migracije ka razvijenim regionima. U periodu od 2018. do 2020. broj stanovnika u regionima Istočne, Južne, Zapadne Srbije i Šumadije opao je za po 0,6 posto, dok se broj stanovnika u Vojvodini povećao za 0,1 odsto. Beogradski region zabeležio je najveći rast od 1,1 posto. Egzakta ističe da je procese migracije nemoguće zaustaviti, ali da ih je moguće ublažiti ciljanim ekonomskim i neekonomskim merama koje razvijaju određene delove države.Kretanje realnog BDP-a ukazuje na dobro prilagođavanje države u vreme pandemije, ističu u Egzakti, ali navode da se iz strukture bruto dodate vrednosti po delatnostima vidi nedostatak visoko sofisticiranih delatnosti i potencijal za njihov razvoj u narednom periodu.Trenutno se najveći potencijal za razvoj nalazi se u delatnosti IKT (informaciono komunikacioone tehnologije) i medija, koja bi u kratkom vremenskom periodu mogla da pokaže najveći efekat, navode u studiji.Za podsticanje rasta privrede potrebno je održati nivo inflacije u granicama cilja, koji se reguliše instrumentima monetarne politike, navodi se u studiji i dodaje da se očekuje da će se inflacija vratiti na nivo pre pandemije u toku 2022. godine.Dodaje se i da su u periodu od deset godina strani direktni investitori, prepoznavši povoljnu investicionu klimu u Srbiji, ukupno uložili oko 28 milijardi dolara. Zemlje koje su u periodu od 2011-2020. najviše investirale u Srbiju su Holandija, Slovenija, Kina, Nemačka, Austrija i Velika Britanija.Atraktivnosti ulaganja u Srbiju doprinose i definisani investicioni podsticaji, kao što su oslobađanje od PDV-a i carina na uvoz određenih sirovina, geografska lokacija, infrastruktura i jednostavni procesi dobijanja zemljišta, finansijski podsticaji u sektoru proizvodnje, poreske olakšice i brojni drugi podsticaji.

"Iako nivo stranih direktnih investija u Srbiji godinama rastu, za stabilnost ekonomije potrebno je pokrenuti i domaće privatne investicije, koje moraju biti temelj i pokretač privrednog razvoja Srbije. Analizirani pokazatelji za stanovništvo i ekonomiju, ukazuju potrebu strateškog okretanja ka ekstenzivnom razvoju domaće privrede – odnosno ka lokalizaciji. Da bi se lokalizacija uspešno sprovela potrebno je ubrzati pozitivne trendove i preokrenuti negativne", navodi Egzakta.

Prerađivačka industrija ima potencijal za razvoj visoko sofisticiranih proizvoda, što bi doprinelo povećanju konkurentnosti domaće privrede. Ako se pogleda struktura tehnološke razvijenosti u prerađivačkoj industriji u Srbiji, srednje visoka i visoka tehnologija zastupljene su u strukturi sa ukupno 27 odsto, koje su u Mađarskoj i Nemačkoj zastupljene sa 58, odnosno 59 posto.Izrazito visoko učešće nisko razvijenih tehnologija u prerađivačkoj industriji u Srbiji odražava se na proizvodnju fokusiranu na manje sofisticirane proizvode. Prioritizacjija visoko razvijenih tehnologija u prerađivačkoj industriji podigla bi nivo kvaliteta u proizvodnom procesu.Budućnost razvoja poljoprivredne industrije ogleda se u strateškom korišćenju postojećih resursa, koji će doprineti rastu dodate vrednosti. Po podacima iz 2018.godine, Srbija ima 29 posto obradivih površina, što je svrstava u zemlje višeg srednjeg nivoa po procentu obradivih površina, odmah iza Holandije i Poljske.Procenat obradivih površina govori o velikom potencijalu poljoprivredne industrije Srbije koji trenutno nije iskorišćen usled slabe efikasnosti rada gazdinstava. Srbija ima samo 1 posto manje obradivih površina od Holandije, a ukoliko se uporedi neto dodata vrednost, prosek po gazdinstvu u 2018. godini u Holandiji je iznosio 159.000 dolara, što je preko 10 puta više u odnosu na Srbiju, u kojoj je iznosio 15.000 dolara.Prilika za lokalizovanje i dalji razvoj industrije IKT i medija. U poslednjih 10 godina, industrija IT se skoro duplirala u Srbiji i predstavlja najbrže rastući segment u industriji IKT i medija.Na razvoj ekonomije i podizanje prosperiteta stanovništva, najveći uticaj imaju MMSP (mikro, mala i srednja preduzeća), koja zapošljavaju približno 70 odsto radne snage. Razvoj ili osnaživanje MMPS-a dovešće do rasta inovacija, povećanja ekonomskog rasta, povećanja održivosti životne sredine, povećanja socio-ekonomske stabilnosti i smanjenja stope nezaposlenosti.

Globalni poremećaji izazvani pandemijom COVID-19

Analizirajući globalna kretanja i poremećaje na tržištu izazvane pandemijom koronavirusa evidentno je da su se strateška opredeljenja mnogih država promenila."Jasno je da je svet u periodu velike transformacije, globalni lanci vrednosti prolaze strukturne promene, ekonomije u razvoju kroz porast domaćih lanaca snabdevanja smanjuju intenzitet globalne trgovine, dok nove tehnologije menjaju troškove širom globalnih lanaca vrednosti, a kompanije preispituju svoje strategije za globalno poslovanje", navodi Egzakta Advisory.Kako navodi ova konsultantska kuća, pandemija nije uticala samo na zdravlje stanovništva, već je uzdrmala ceo poslovni ekosistem, lokalnu i globalnu ekonomiju. Takođe, imala je negativan uticaj na zdravlje i život globalnog stanovništva, što je značajno osetilo i stanovništvo Srbije, te se prema podacima Svetske zdravstvene organizacije Srbija nalazi na 9. mestu po broju pozitivnih na 100 hiljada stanovnika, što je skoro duplo više u odnosu na isti pokazatelj u Evropi."Pandemija je negativno uticala na kretanja realnog BDP-a na globalnoim nivou u 2020. godini, kada je procentualna promena realnog BDP-a u odnosu na prethodnu godinu opala za 6 odsto. Projektovani rast na 5,7 posto u 2021. godini, prikazuje uspešnost prilagođavanja ekonomija na otežane tržišne uslove koji su proistekli kao posledica pandemije. Stanovništvo je osetilo posledice pandemije, kako u razvijenim ekonomijama, tako i u zemljama u usponu i razvoju", navodi Egzakta.Ističe da je pandemija smanjila efekat globalizacije, što se vidi i kroz značajan pad uvoza i izvoza robe na globalnom nivou zbog otežanih uslova trgovine. U 2021. predviđen je značajan rast kako uvoza tako i izvoza, usled prilagođavanja pojedinačnih ekonomija i uvođenja korektivnih mera.

"Stanovništvo i privreda osećaju negativne ekonomske posledice u najvećoj meri kroz povećanje cene robe, poremećaje lanaca snabdevanja i rast inflacije. Posledice pandemije imaju uticaj na rast ukupne inflacije kako u razvijenim zemljama, tako i u zemljama u razvoju. Ukoliko države budu reagovale na vreme, smanjenje ukupne inflacije na nivo pre pandemije očekuje se tek sredinom 2022. godine", navodi Egzakta.Faktori koji imaju najveći uticaj i pretnju na inflaciju su povećanje cene roba i poremećaji lanaca snabdevanja, nagle promene u ponudi i tražnji, kao i povećanje broja zaraženih i uvođenje novih mera."Nakon dve teške godine pandemije, koja će se očigledno nastaviti i u narednom periodu, Srbija je ponovo na prekretnici koju bi trebalo da iskorisiti da pokrene jači ekonomski rast kroz revitalizaciju lokalne industrije", navodi se u studiji.Bonus video: Pljušte otkazi

video-cdn src="https://best-vod.umn.cdn.united.cloud/stream?asset=anketayazakisabacgp-novas-worldwide&stream=hp3500&t=0&player=m3u8v&sp=novas&u=novas&p=n0v43!23t001" video-id="2253603"]Pratite nas i na društvenim mrežama:FacebookTwitterInstagram