Ovaj grad ima 73 miliona stanovnika i niko za njega nije čuo

Negde se kriterijum zasniva na broju stanovnika, negde na gustini naseljenosti, a negde na povezanosti više urbanih celina u jednu veliku metropolitansku zonu. Zato se pri određivanju najvećih gradova na planeti uzimaju u obzir različiti faktori, od urbanih područja i aglomeracija do velikih konglomerata naselja.

Prema podacima Encyclopaedie Britannice, najmnogoljudniji grad na svetu je kineski Guangdžou, koji broji više od 73 miliona stanovnika. Ovaj megagrad smešten je u provinciji Guangdong, u blizini delte Biserne reke, oko 145 kilometara od Južnog kineskog mora. Zahvaljujući položaju između važnih rečnih puteva i mora, Guangdžou je vekovima bio jedno od najznačajnijih trgovačkih središta Kine i ključna tačka kontakta sa stranim kulturama još od 3. veka nove ere.

Ipak, zanimljivo je da za Guangdžou mnogi ljudi van Kine gotovo nikada nisu čuli. Osim ljubitelja geografije i svetskih metropola, retko ko bi ovaj grad spontano naveo kao najveći na planeti.

Pitanje šta se smatra gradom menjalo se kroz istoriju i razlikovalo od države do države. Ujedinjene nacije čak nemaju jedinstvenu definiciju urbanog područja, već prihvataju kriterijume koje koristi svaka zemlja pojedinačno. Upravo zbog toga razlike mogu biti ogromne. U Sjedinjenim Američkim Državama urbanim mestom smatra se naselje sa više od 2.500 stanovnika, dok je u Peruu dovoljno da mesto ima najmanje sto stambenih objekata.

Kada se govori o gradovima kroz istoriju, Rim zauzima posebno mesto. Tokom svog vrhunca u 3. veku nove ere bio je najveći grad antičkog sveta. Prostirao se na oko deset kvadratnih kilometara i imao najmanje 800.000 stanovnika, što je za to vreme predstavljalo neverovatnu koncentraciju ljudi.

Da bi takav grad mogao da funkcioniše, Rimljani su izgradili impresivan sistem akvadukta koji je dovodio pijaću vodu sa udaljenih brda, čak i sa više od 70 kilometara razdaljine. Voda je zatim kroz složen sistem cevi i kanala distribuirana do kuća širom grada. Takva infrastruktura bila je toliko napredna da se slični sistemi nisu masovno koristili sve do 20. veka.

Prve rimske kuće građene su od blata sušenog na suncu i drveta, ali kako je grad rastao, arhitektura je postajala sve razvijenija. Vremenom su se pojavile građevine od cigle, betona i luksuznog mermera koji je postao simbol moći Rimskog carstva.

Industrijska revolucija potpuno je promenila način života ljudi i ubrzala razvoj modernih gradova. Fabrike i nova radna mesta privlačili su ogromne mase stanovništva, pa je urbani način života postao dominantan u velikom delu sveta. Tokom 20. i 21. veka nastali su megalopolisi, ogromne povezane urbane celine koje se prostiru desetinama kilometara.

Takvi primeri postoje na severoistočnoj obali SAD, u južnoj Kaliforniji, ali i u Japanu, gde su Tokio, Osaka i Kjoto praktično spojeni u jednu veliku urbanu zonu. Slični obrasci razvoja mogu se videti i između Londona i gradova britanskog Midlandsa, kao i u delovima Holandije i centralne Belgije.

Posebnu kategoriju predstavljaju megagradovi. Reč je o metropolitanskim područjima sa više od deset miliona stanovnika. Danas ih ima na gotovo svim kontinentima osim Australije i Antarktika, a odlikuju ih ogromna površina i izuzetno složeni društveni, ekonomski i infrastrukturni sistemi.

Megagradovi u zemljama u razvoju uglavnom rastu mnogo brže nego oni u razvijenim državama. Glavni razlozi za to su masovne migracije stanovništva iz manjih mesta i sela, ali i visok prirodni priraštaj.

Prema izveštaju Ujedinjenih nacija iz 2018. godine, u svetu postoje 33 megagrada, a u njima živi približno osmina ukupnog urbanog stanovništva planete. Procene pokazuju da bi do 2030. godine broj takvih gradova mogao da poraste na čak 43.

Najveći među njima, oni sa više od 20 miliona stanovnika, često se nazivaju hipergradovima ili metagradovima i predstavljaju najekstremnije primere urbanog razvoja u savremenom svetu.