Legendarni Titov "Galeb" stigao u Rijeku - pogledajte kako sad izgleda

Titov brod Galeb, koji je obnovljen i sada se uređuje kako bi postao muzej, dotegljen je iz brodogradilišta Dalmont u Kraljevici u riječku luku, na vez uz Molo longo.

Galeba, koji je zaštićeno kulturno dobro pa je restauriran prema originalnim nacrtima, dotegila su dva remorkera Jadranskog pomorskog servisa, Moretto i Gea. Brod je na obnovi u brodogradilištu Dalmont bio od 2019, gde je izveden niz radova, a posao je dovršen u oktobru prošle godine. Osim toga, na Galebu su izvedeni i restauratorski radovi uređenja enterijera, od restauracije zidnih obloga do ugradnog nameštaja i vrata.

U toku je uređenje muzejske postavke po projektu dizajnerke Nikoline Jelavić Mitrović, piše Jutarnji list.

Obnova i opremanje broda Galeb, odnosno njegovo pretvaranje u brod muzej, košta 12.4 miliona evra. Od tog iznosa, 4,2 miliona evra finansira se Evropskim sredstvima i sredstvima Fonda za sufinansiranje sprovođenja EU projekata. Dodatno, u brod je Grad Rijeka uložio još 1,6 miliona evra, a taj iznos odnosi se na različite aktivnosti od kupovine broda, preko zaštitnih radova koje je pre obnove bilo neophodno sprovesti kako bi se zaštitio od propadanja, pa do projektovanja obnove i sličnih aktivnosti.

Galeb je do sada izazvao veliku pažnju stranih medija koji ga prvenstveno posmatraju kroz prizmu materijalnog svedoka važnog istorijskog razdoblja nakon Drugog svetskog rata kada se formirao i razvijao Pokret nesvrstanih.

Međutim, istorija broda duga je 87 godina, a u nju su uključene različite namene koje je imao, kao i neverovatne priče o njegovom stradavanju i spasavanju, potapanju, obnovama. Iako je u javnosti najpoznatiji kao "Brod mira" kojim je Josip Broz Tito putovao u zemlje članice Pokreta nesvrstanih, pre toga imao je turbulentnu prošlost.

Izgrađen je u Italiji kao transportni brod, potom je postao ratni brod i polagač mina. Dva puta je ozbiljno nastradao, ali se uvek vraćao u život. Bio je školski brod Jugoslovenske ratne mornarice i Titov brod, a nakon raspada Jugoslavije i prodaje grčkom brodovlasniku koji je bankrotirao, kupio ga je Grad Rijeka.

Porinut 1938. da bi prevozio banane, a stigao u ratnu mornaricu

Pod imenom Ramb III izgrađen je i porinut 1938. u brodogradilištu Ansaldo, u Đenovi u Italiji. Brod je trebalo da prevozi banane u Evropu i s tim ciljem njegovu izgradnju naručila je italijanska kompanija Regia Azienda Monopoli Banane (RAMB).

Ali, vrlo brzo nakon porinuća, početkom Drugog svetskog rata, Ramb III je pretvoren u prateću krstaricu italijanske ratne mornarice i prevozio je hranu za italijanske vojnike u Africi. Na jednom od tih putovanja, 1941. godine u libijskoj luci Bengazi pogođen je u pramac torpedom britanske podmornice i zamalo je potopljen. Zahvaljujući umešnosti i sposobnosti kapetana i posade, brod je ipak spasen tako što je od Benghazija do Sicilije skoro 1.500 km vozio krmom napred nakon čega je otegljen na remont u brodogradilište San Rocco nedaleko od Trsta.

Nakon kapitulacije Italije 1943. brod su preuzeli Nemci i preoblikovali ga u minopolagač ugradivši mu šine za izbacivanje mina. Dali su mu novo ime, Kiebitz, a kao minopolagač postavio je više od 5000 mina u Kvarneru i na severnom Jadranu. U novembru 1944. u bombardovanju riječke luke potopili su ga avioni savezničke vojske. Na dnu luke proveo je tri godine, a onda ga je 1947. godine s morskog dna izvukla splitska kompanija Brodospas. U tom izvlačenju po prvi put je korišćena tehnika vađenja broda pomoću cilindara ispunjenih vazduhom. Bio je to zahtevan posao na kojem su radile 42 osobe, a među njima su bili istaknuti stručnjaci i inženjeri.

Titova ploveća rezidencija - Brod mira

Brod je potom prevezen u brodogradilište Uljanik u Puli, gde je rastavljen, pa ponovo sastavljen i potpuno rekonstruiran. Pod novim imenom, Galeb, uređen je kao školski brod Jugoslovenske ratne mornarice. Svakako, svoju slavu najviše duguje činjenici da je bio ploveća rezidencija Josipa Broza Tita na njegovim državničkim putovanjima čime je postao simbol jugoslovenske uloge u Pokretu nesvrstanih.

Na svoje prvo strano putovanje Galeb je zaplovio 1953. godine u London gde su Titu domaćini bili Vinston Čerčil i kraljica Elizabeta Druga. To putovanje ujedno je bilo i znak političkog okretanja Jugoslavije ka Zapadu nakon udaljavanja od Staljina i Sovjetskog saveza. Nakon Londona, usledila su brojna državnička putovanja u zemlje Azije i Afrike.

Posle Titove smrti, brod je ostao deo Jugoslovenske ratne mornarice, a nakon raspada Jugoslavije, devedesetih godina je prodat grčkom brodovlasniku. On je brod dopremio u brodogradilište Viktor Lenac s namerom da ga preuredi u jahtu, međutim, zbog finansijskih problema, projekat preuređenja nikad nije zaživeo.

Prvi hrvatski brod - muzej

Ministarstvo kulture Republike Hrvatske proglasilo je brod kulturnim dobrom 2006. godine, a potom ga je Grad Rijeka kupio s namerom da ga preuredi u prvi hrvatski brod – muzej.

Procenjuje se da će brod Galeb godišnje posećivati oko 50.000 ljudi. Kako brod ima predviđene prostore za komercijalne sadržaje, Grad Rijeka u potrazi je za partnerom, investitorom, odnosno zakupcem komercijalnih delova koji uključuju ugostiteljstvo, a i mogućnost uređenja smeštajnih kapaciteta.

Za ulagače u ugostiteljske kapacitete na brodu Galeb nudi ukupno više od 600 kvadratnih metara komercijalnog prostora za pripremu i posluživanje hrane i pića i gotovo 300 kvadrata delimično natkrivene terase na palubi broda, što ukupno čini preko 900 kvadrata. Uz to, nudi se i površina od 401 kvadrata za uređenje smeštajnih kapaciteta s mogućnošću adaptacije prostora potrebama zakupca kod broja soba, ležajeva, sanitarnih čvorova.