Istorija forenzike (1): Izložen metak iz tela Drage Mašin

Najupečatljiviji eksponat ove izložbe je ujedno i jedan od dva sačuvana metka nakon izvršenih atentata na kralja Aleksandra Obrenovića i kraljicu Dragu u noći 29. maja po starom kalendaru (11. juna po novom) 1903. godine i jedini je metak izvađen iz njenog tela.Reč je o "deformisanom zrnu sa tragovima izolučene cevi 'vojno državnog' revolvera M.1891 sistema Nagan", kako nas obaveštava natpis uz eksponat.

Oba "Dragina" metka deo su stalne zbirke Muzeja nauke i tehnike od 2007. kada je ovoj instituciji pripojen fond Srpskog lekarskog društva. Bili su izloženi i 2015. u okviru izložbe "Kobni maj 1903" otvorenoj u Noći muzeja.Atentat na Dragu i Aleksandra, koji su izvršili pripadnici zavereničke grupe "Crna ruka" predvođeni oficirom Dragutinom Dimitrijevićem Apisom, bio je uistinu zverski čin. Zaverenici su se i nad mrtvim monarsima iživljavali, "kao da su se trudili da ih više puta ubiju" jer su na telima bili "tragovi proboda, naboda, udara i preloma", konstatuje za naš portal Srđan Vasilijević, kustos izložbe "Forenzika - više od veka" ispred Muzeja nauke i tehnike. Drugi kustos je prof. dr Ivana Krstić-Mistridželović sa Kriminalističko-policijskog univerziteta.

Obdukciju tela kralja i kraljice vršio je dr Eduard Mihel, prosektor Opšte državne bolnice, uz pomoć dvorskog lekara dr Demostena Nikolajevića.Kraljica Draga ukupno je primila 36 metaka, dok je Aleksandar imao 27 ustrelina. Njemu su odsekli prste desne ruke, njoj levu dojku. Sekli su ih i udarali mačevima, kralju su i kičmu polomili. Potom su njihova tela bacili preko prozora.Oboje danas počivaju u Crkvi Sv. Marka u Beogradu.

Majski prevrat označio je kraj dinastije Obrenović. Na presto je doveden Petar I Karađorđević, koga je 1921. nasledio kralj Aleksandar od Jugoslavije.Najstariji eksponati na izložbi "Forenzika - više od veka" pripadaju Institutu za sudsku medicinu a pre toga ih je, navodi kustos Srđan Vasilijević, prikupljao dr Eduard Mihel.- On je bio prosektor, obavljao je seciranje preminulih, na zahtev policije radio autopsije, pa je neke zanimljive primerke prikupljao i pravio svoju zbirku. Onda je, formiranjem Instituta, ta zbirka prešla kod njih i sada se popularno zove Forenzička zbirka Instituta za sudsku medicinu - objašnjava kustos.Dr Eduard Mihel (1864-1915), srpski lekar i patolog češkog porekla, medicinu je studirao u Pragu i Beču, a po diplomiranju se doselio u Beograd.Tu se istakao kao hirurg i potom opštinski lekar.Na predlog Srpskog lekarskog društva 1889. poslat je u Beč, Frajburg i Pariz na stručno usavršavanje za patološku anatomiju, patološku histologiju i sudsku medicinu.Do kraja života baviće se patologijom, bakteriologijom i sudskom medicinom.

Po povratku sa specijalizacije 1896. dr Mihel je započeo rad na uređenju Prosekture (ustanove za praktično rešavanje zadataka iz oblasti patološke anatomije) pri Opštoj državnoj bolnici.Prva Prosektura je bila smeštena u drvenoj baraci u Vidinskoj ulici (danas Ulica Džordža Vašingtona). Tokom 1907. godine, u krugu nove Opšte državne bolnice na Vračaru sagrađena je i adekvatna zgrada Prosekture, gde je uz dr Mihela radio i dr Milovan Milovanović. Njih dvojica su započela sudskomedicinske i patološko-anatomske obdukcije, patološko-histološka i bakteriološka ispitivanja, navodi se u katalogu izložbe.Dr Mihel je bio i jedan od inicijatora za osnivanje Medicinskog fakulteta u Beogradu, što se dogodilo 1919, četiri godine nakon njegove smrti. Pri fakultetu je formirana i Katedra za sudsku medicinu, koja je kasnije prerasla u Institut za sudsku medicinu.Zanimljivo je da je dr Mihel od 1897. do 1900. bio lični lekar kralja Aleksandra, ali je dao ostavku jer se nije složio sa ženidbom kralja sa Dragom Mašin.O ostalim zanimljivim pričama sa izložbe "Forenzika - više od veka" koja je otvorena u Muzeju nauke i tehnike do 4. jula 2021, čitajte na stranicama Nova.rs/kultura u narednim danima.