Šta sve znamo o ratu u Ukrajini posle tri godine: Ovo su posledice sukoba koji uzdrmao čitav svet

Početak invazije: Brzi udar i ukrajinski otpor

Rusija je 24. februara 2022. godine pokrenula sveobuhvatnu invaziju na Ukrajinu, napadajući iz više pravaca – sa severa, istoka i juga. Cilj je bio brza okupacija Kijeva i svrgavanje ukrajinskog rukovodstva. Međutim, ukrajinski otpor bio je izuzetno snažan, a ključni trenutak otpora bio je kada je predsednik Volodimir Zelenski ostao u Kijevu i objavio video poruku u kojoj je jasno pokazao da neće napustiti zemlju.

Jedan od najtragičnijih događaja tog perioda bio je bombardovanje pozorišta u Mariupolju, u kojem su stotine civila stradale dok su tražile sklonište. Ruske trupe su, nakon neuspeha da zauzmu Kijev, počele da se povlače sa severa Ukrajine u aprilu 2022. godine. Otkrivanje masovnih grobnica u Buči, u kojima su pronađena tela civila sa znakovima mučenja, izazvalo je globalnu osudu i optužbe za ratne zločine.

Zapadne sile, predvođene Sjedinjenim Američkim Državama i Evropskom unijom, pojačale su vojnu podršku Ukrajini isporukom naprednih raketnih sistema, artiljerije i drugih sredstava. Ruski neuspesi, uključujući povlačenje iz Hersona krajem 2022. godine, predstavljali su prvi ozbiljan vojni poraz za Moskvu.

Nastavak sukoba i eskalacija

Tokom 2023. godine, rat je prešao u iscrpljujuću fazu rovovskih borbi na istoku i jugu zemlje. Najžešće bitke vodile su se oko grada Bahmuta, koji je postao simbol ukrajinskog otpora, ali i mesto ogromnih gubitaka sa obe strane. Iako je Rusija pokušavala da osigura ključne tačke na frontu, ukrajinske snage su ostvarile napredak, posebno na severoistočnim delovima Donbasa.

Pokušaj vojne pobune Jevgenija Prigožina, vođe plaćeničke grupe Vagner, dodatno je uzdrmao Kremlj. Iako je pobuna brzo ugušena, ona je otkrila unutrašnje podela unutar ruskog vojnog i političkog vrha, ukazujući na slabosti ruske strategije i nezadovoljstvo pojedinih vojnih lidera.

Na diplomatskom planu, svi pokušaji pregovora ostali su bez rezultata. Međunarodna zajednica je nastavila sa uvođenjem novih sankcija Rusiji, dok je Ukrajina nastavila da prima vojnu i finansijsku pomoć sa Zapada.

Udarci na infrastrukturu i oštrije sankcije

U 2024. godini, sukob se sveo na iscrpljujuće borbe, bez značajnijeg pomaka na frontovima. Rusija je intenzivirala napade na ukrajinsku energetsku infrastrukturu, pokušavajući da oslabi ekonomiju zemlje i moral stanovništva. Istovremeno, Ukrajina je, uz podršku zapadnih saveznika, izvodila precizne napade na strateške ciljeve unutar Rusije, uključujući napade na Krimski most, simbol ruskog prisustva na anektiranom poluostrvu.

Sankcije protiv Rusije dodatno su pooštrene, a međunarodna izolacija Moskve postajala je sve dublja. Istovremeno, ruske vlasti su pokušale da regrutuju nove vojnike putem masovne mobilizacije, što je izazvalo talas nezadovoljstva i masovni egzodus mladih muškaraca iz zemlje.

Pogled prema 2025: Zaleđena linija fronta i neizvesna budućnost

Kako sukob ulazi u četvrtu godinu, situacija na frontovima ostaje gotovo nepromenjena. Iako su ukrajinske snage ostvarile lokalne uspehe u pojedinim oblastima, linije fronta ostaju stabilne, a krvavi sukobi se nastavljaju, posebno u istočnoj Ukrajini.

Ekonomske sankcije i dalje pogađaju Rusiju, izazivajući inflaciju i smanjenje privredne aktivnosti, dok Ukrajina postaje sve više zavisna od međunarodne pomoći kako bi održala ratne napore i stabilnost unutar zemlje.

Dijalog Moskve i Vašingtona, ali bez Ukrajine

Prestolonaslednik Saudijske Arabije, Mohamed bin Salman, želeo je da ukrajinski predsednik Volodimir Zelenski učestvuje na prošlonedeljnom sastanku između Rusije i Sjedinjenih Američkih Država u Rijadu. Međutim, i Moskva i Vašington su kategorično odbili ovu mogućnost, insistirajući da sastanak bude održan bez prisustva Ukrajine, prenosi Bloomberg, pozivajući se na izvore bliske situaciji.

Naime, u glavnom gradu Saudijske Arabije su se sastali ruski ministar spoljnih poslova Sergej Lavrov i Putinov savetnik za spoljnu politiku Jurij Ušakov sa američkom delegacijom, koju su činili državni sekretar Marko Rubio, savetnik za nacionalnu bezbednost Majk Valc i specijalni izaslanik za Bliski istok Stiv Vitkof.  Nakon sastanka, američki Stejt department saopštio je da su se delegacije Rusije i SAD dogovorile o uklanjanju prepreka u bilateralnim odnosima i nastavku priprema za pregovore o ratu u Ukrajini. Dogovoreno je formiranje „timova na visokom nivou“ koji će se baviti pregovorima o Ukrajini.

Novinarka Fox News i dopisnica iz Bele kuće Džeki Hajnrih objavila je da trenutno postoji trofazni mirovni plan za Ukrajinu, koji uključuje primirje, održavanje izbora u Ukrajini i konačno potpisivanje završnog mirovnog sporazuma između zaraćenih strana.