"Srbiju i Nemačku povezuje širok spektar odnosa u oblasti kulture": Ambasadorka Nemačke Anke Konrad govori za Nova.rs

Ambasade i institucije s nemačkog govornog područja u Srbiji, zajedno sa brojnim partnerima, prvi put organizuju manifestaciju Dani nemačkog jezika, koja se od 21. do 30. aprila održava u više od deset gradova u Srbiji.

Manifestacija ima za cilj da kroz raznovrsne kulturne i edukativne programe približi nemački jezik, umetnost i kulturu publici svih generacija, stvarajući prostor za susret, razmenu ideja i nova iskustva. Kroz koncerte, radionice, predavanja, projekcije filmova i interaktivne sadržaje, posetioci će imati priliku da nemački jezik dožive u savremenom i živom kontekstu, ali i da se upoznaju sa različitim aspektima nemačke kulture - od klasičnih vrednosti do aktuelnih umetničkih i društvenih tokova. Svi programi su besplatni.

Povodom ovog niza događaja razgovarali smo sa Anke Konrad, ambasadorkom Nemačke u Srbiji.

Ove godine se održava prvo izdanje Dana nemačkog jezika u Srbiji. Kako se rodila ideja za ovaj događaj i zašto je on značajan?

- Svakog dana me iznova iznenađuje koliko ljudi u Srbiji ima veze sa Nemačkom ili nemačkim jezikom. Neki su naučili nekoliko fraza tokom razmene učenika, dok drugi žive u Nemačkoj godinama i tečno govore nemački jezik. Posle engleskog, nemački je najpopularniji strani jezik; preko 92.000 učenica i učenika u Srbiji uče nemački. Danima nemačkog jezika želimo da te veze između Srbije i Nemačke učinimo vidljivijim i da inspirišemo još više ljudi da uče nemački. Jer učenje drugog jezika otvara vrata ka novim prostorima, novim mogućnostima i novim susretima. Zajedno sa našim partnerima iz Nemačke, Austrije i Švajcarske, sastavili smo sveobuhvatan i raznovrstan program. Radujemo se vašoj poseti.

Program je veoma bogat i odvija se u više gradova. Koje događaje biste posebno izdvojili?

- Drago nam je što smo u mogućnosti da u okviru Dana nemačkog jezika od Sombora do Novog Pazara nudimo program za sve uzraste. Otvaranje ove manifestacije će biti 21. aprila koncertom u Beogradu, gde će nastupiti Drob Dynamic, strastveni reper iz Berlina, koji će pre toga držati radionice za mlade u Beogradu. Za ljubitelje pozorišta biće održane predstave u Novom Sadu, Subotici, Somboru i Sremskim Karlovcima, nastale u saradnji između lektorata Nemačke službe za akademsku razmenu DAAD pri Univerzitetu u Novom Sadu i mreže partnerskih škola u Vojvodini. Divan primer nemačko-austrijske saradnje su projekcije filmova u Kragujevcu i Nišu 24. i 28. aprila. A posebno se radujem Danu otvorenih vrata u Goethe Institutu u Beogradu 28. aprila. Ovo su, naravno, samo neki primeri raznovrsnog programa koji objavljujemo na veb stranici naše ambasade i na društvenim mrežama.

Koliko je važno to što se događaj održava u više gradova širom Srbije?

- Želimo da pružimo što većem broju ljudi priliku da bolje upoznaju nemački jezik. Pre nekoliko nedelja sam posetila Novi Sad i Kragujevac i razgovarala sa studentkinjama i studentima germanistike. Interesovanje za nemački jezik je ogromno, ne samo u Beogradu, već u svim regionima Srbije. Mreža partnerskih škola PASCH obuhvata 34 škole u Srbiji u kojima se poseban akcenat stavlja na nastavu nemačkog jezika. Manifestacije koje organizuje Goethe Institut ili Centralna služba za školstvo u inostranstvu održaće se u 12 ovih škola, od Subotice do Zrenjanina i Valjeva. Odnosi između Srbije i Nemačke ne povezuju samo Beograd i Berlin. Više od 900 kompanija sa nemačkim učešćem posluje širom zemlje, a nemačko-srpska razvojna saradnja je tokom 25 godina postojanja realizovala projekte širom Srbije. Ovakav široki pristup želimo da primenimo i na program za Dane nemačkog jezika.

Kada je reč o samom nemačkom jeziku, on je već dugo prisutan u Srbiji kroz školski sistem, kao i kroz brojne kurseve. Koji su najefikasniji načini da se nemački jezik približi široj publici, posebno u smislu njegovog kulturnog uticaja i privlačnosti izvan obaveze ili nužnosti za one koji ga uče?

- Škola je prirodna polazna tačka za učenje stranog jezika. Zato želimo da podržimo škole u Srbiji u proširenju nastave nemačkog jezika i stvaranju mogućnosti za učenike. Kroz PASCH mrežu i šire, Nemačka centralna služba za školstvo u inostranstvu i Goethe-Institut podržavaju škole u Srbiji u ovom poduhvatu, bilo kroz obuku nastavnika, materijale za učenje ili rad na projektima. Diploma iz nemačkog jezika (DSD) omogućava učenicama i učenicima u Srbiji zvanično priznanje znanja nemačkog jezika. Lektorke Nemačke službe za akademsku razmenu DAAD prisutne su na univerzitetima u Beogradu, Novom Sadu i Kragujevcu, podržavajući odseke za germanistiku. Pored raznovrsnog kulturnog programa, Goethe-Institut u Beogradu nudi kurseve nemačkog jezika i ispite, uživo i onlajn. Ne smemo zaboraviti ni mnoga aktivna nemačka udruženja u Srbiji koja se bave radom sa mladima i promocijom jezika. U njihovim naporima ih podržava Nemački institut za odnose sa inostranstvom (ifa). Sve ove aktivnosti doprinose da se većem broju ljudi pruži prilika da uče nemački jezik i da saznaju više o Nemačkoj.

Koje su ključne oblasti saradnje između Srbije i Nemačke u kojima se učenje jezika prepliće sa umetnošću u užem, i kulturom u širem smislu?

- Srbiju i Nemačku povezuje široki spektar odnosa u oblasti kulture i umetnosti. Filmovi iz Srbije su, na primer, redovno zastupljeni na Berlinskom filmskom festivalu, a obrnuto su festivali u Srbiji nezamislivi bez učešća nemačkih aktera, kao što smo to nedavno mogli da vidimo na primeru Beogradskog festivala igre koji je svečano otvorila kompanija Gauthier Dance iz Štutgarta. A svake jeseni GoetheFest oduševljava publiku u Beogradu, Novom Sadu i Nišu najnovijim ostvarenjima iz nemačke kinematografije. Jezik je tu važan element koji prosto spaja ljude. Što je veći broj ljudi u Srbiji koji govore nemački i broj ljudi u Nemačkoj koji govore srpski, to je veće međusobno razumevanje, nevezano da li se radi o umetnosti i kulturi ili o drugim sferama života.

U Srbiji ste već nekoliko godina - kako biste ocenili kulturnu saradnju između Srbije i Nemačke u tom periodu?

- Nemačka i Srbija su zajedno mnogo toga postigle. Godine 2024. stupio je snagu Sporazum o saradnji u oblasti kulture, obrazovanja i nauke, a takođe i Sporazum o nemačkoj školi u Beogradu kojima je uspostavljen čvrst osnov za produbljivanje naše saradnje. Međutim, saradnja u oblasti kulture obuhvata i saradnju u oblasti obrazovanja i naučnog istraživanja. Tu su Nemačka i Srbija povezane ogromnim brojem partnerstava koja su izgrađena uz mnogo posvećenog ličnog rada i zalaganja institucija. Međutim, upravo škole i univerziteti se poslednje dve godine suočavaju sa posebnim izazovima. Kulturi, umetnosti i prosveti za očuvanje i produbljivanje dinamičnih međunarodnih partnerstava potreban je slobodan prostor - to je danas jasnije nego ikad. Neophodno je slobodno okruženje u oblasti kulture i prosvete koje po potrebi može da računa s podrškom državnih institucija.

Ako govorimo o kulturnoj politici, kako vidite ulogu Ambasade Nemačke u Srbiji i šta vam je posebno važno u oblasti kulture i kulturne saradnje sa našom zemljom?

- Primaran zadatak Ambasade, između ostalih, jeste da izgradi okvir za plodotvornu saradnju u oblasti kulture. U tu svrhu blisko sarađujemo sa institucijama ovde u Srbiji. Naravno da pored toga i samostalno pokrećemo inicijative, kao na primer sada sa Danima nemačkog jezika. Tema do koje je nama u Ambasadi posebno stalo jeste negovanje kulture sećanja i očuvanja kulture. U tom kontekstu smo ove godine, na primer, podržali projekt „Kamen spoticanja“ u Srbiji kojim podstičemo sećanje na žrtve nacionalsocijalizma, jer je suočavanje sa našom prošlošću osnov za mirnu i kooperativnu budućnost Nemačke, Srbije i Evrope.