Muslimani prvi put u dva veka više ne čine više od polovine stanovnika Albanije

Prema najnovijem popisu stanovništva, muslimani sada čine 45,7 odsto ukupne populacije, što znači da su prvi put u dugoj istoriji pali ispod polovine stanovništva. U poređenju s popisom iz 2011. godine, broj muslimana smanjen je za više od 30 odsto.

Takođe se navodi da je prema popisu iz 2023. godine 4,8 odsto stanovništva bektaške veroispovesti, ali se oni vode kao posebna verska grupa. Bektaši su pripadnici heterodoksnog islamskog reda sufijskog porekla, koji potiče iz 13. veka. U Albaniji se smatraju posebnom religijskom zajednicom, iako su istorijski zasnovani na šiitsko-islamskoj tradiciji.

Hrišćana ima 15,6 odsto – od toga 8,4 odsto su katolici, a 7,2 odsto pripada drugim hrišćanskim zajednicama. Vernika bez denominacije ima 13,8 odsto, dok ateista ima 3,6 odsto.

Ovaj značajan demografski pomak označava istorijski trenutak za versku strukturu zemlje, koja je decenijama bila nestabilna.

Demografske promene uslovljene iseljavanjem

Prema izveštaju Turkiye Today, Albanija je u poslednjih deset godina izgubila oko 15 odsto svog stanovništva, uglavnom zbog masovnog iseljavanja i pada nataliteta. Analitičari to povezuju s nedostatkom perspektive za mlade, koji sve češće traže posao u inostranstvu.

Istorijski gledano, Albanija je u svojim počecima bila katolička zemlja, još od rimskih osvajanja. Status muslimanske zemlje dobija tek u 15. veku dolaskom Osmanskog Carstva. Ipak, zbog geografske blizine i snažnih veza s Grčkom, gde mnogi Albanci rade i govore grčki, pravoslavno hrišćanstvo je poslednjih decenija ponovo u porastu.

Uticaj političke istorije na versku strukturu

Veliku ulogu u sadašnjoj verskoj slici Albanije igra i politička istorija 20. veka. Nakon Drugog svetskog rata, zemlja je postala komunistička država u kojoj je praktikovanje vere bilo zabranjeno gotovo 50 godina – sve do povratka demokratije nakon izbora 1992. godine.

Nakon NATO bombardovanja Jugoslavije 1999. godine, oko pola miliona etničkih Albanaca izbeglo je na Kosovo, što je dodatno opteretilo i onako krhku albansku privredu. Iako je zemlja u narednoj deceniji beležila ekonomski rast, i dalje spada među najsiromašnije u Evropi van bivšeg Sovjetskog Saveza. Glavni uzroci su visoka nezaposlenost i korupcija u infrastrukturi, što odvraća strane investitore.

Uprkos brojnim izazovima, Albanija je poslednjih godina postala sve atraktivnija turistička destinacija, zahvaljujući niskim cenama i prirodnim lepotama. Snimci nacionalnih parkova i vodopada na TikToku prikupili su milione pregleda, a zemlja je prozvana i „evropskim Maldivima“.