Svakog marta poplava lažnih vesti o odnosima Srbije i NATO

Institut za evropske poslove je, u saradnji sa timom Fake News Tragača, a u okviru projekta podražnog od strane Ministarstva spoljnih poslova Kraljevine Holandije i NATO PDD, tokom novembra 2020. godine, izradio istraživanje o dominantnim medijskim narativima o odnosima Srbije i NATO-a. Medijsko izveštavanje o odnosima je negativno, tendenciozno, dezinformiše i često plaira lažne vesti. Neki od vodećih medija sa velikim tiražom kontinuirano grade javno mnjenje kroz niz vesti od kojih su mnoge ne samo loša interpretacija realnih činjenica već, u nezanemarljivom broju slučajeva, i potpuno neutemeljene u stvarnosti.Tim Fake News Tragača, za potrebe istraživanja, dekonstruisao je najčešće naslove i diskurse plasirane u srpskoj javnosti o NATO-u nekoliko godina unazad. Pozivajući se na relevantne zvanične izvore, grupa istraživača opovrgla je vesti od kojih se mnoge ponavljaju iz godine u godinu. Ovakve vesti posebno su aktuelne tokom marta svake godine, u vreme godišnjice NATO bombardovanja kako bi imale bolji prijem i veći odjek među građanima.Neke od plasiranih dezinformacija tako su duboko i dugo ukorenjene u javnom mnjenju Srbije da građani za njih ne traže nikakve dokaze već ih podrazumevano prihvataju i u isto vreme odlučno okreću glavu od svih relevantnih dokaza koji govore suprotno. Na primer, u istraživanju su jasno predočeni zvanični izvori koji govore o tome da se intervencija NATO-a nikad i nigde van srpskih medija nije nazivala „Milosrdni anđeo„ već „Saveznička sila“. Pored toga, iako se u javnosti često izlazi sa različitim brojem od nekoliko hiljada žrtava od posledica bombardovanja, jedini spisak koji je ikada napravljen i objavljen broji  754 ljudi, dok Vlada Srbije nikada nije sprovela istragu i utvrdila konačan broj, i pored toga što je oformljenje komisije koja će se ovime baviti najavljivano u medijima prošle godine.Razvijaju se različite teorije o zaveri „zapadnih sila“ i „paklenim planovima Zapada“ o uništenju Srba i Rusa, koje nemaju nikakvog uporišta u stvarnosti jer su bazirane na navodnim izjavama izvora koji su sami demantovali ovakve vesti, a demanti su dostupni u istraživanju. Tu su posebno primetne vesti o naoružanju koje za cilj neskriveno imaju jačanje pozitivnog narativa o Rusiji i Kini koje nam, navodno, dostavljaju „najmoćnije“ i „najefikasnije“ oružje, iako postoje zvanični podaci Ministarstva odbrane o broju i vrsti naoružanja koje se dobija sa svih strana koji kažu da su ubedljivo najveći donator Vojske Srbije Sjedinjene Američke države. Ova vest, kao i činjenica da Srbija kupuje naoružanje i od zapadnih zemalja kao što je Nemačka veoma je slabo ili gotovo nikako ispraćena u medijima.Iako se u medijima upadljivo često pojavljuje vest o posledicama koje osiromašeni uranijum ima na zdravlje ljudi u vidu povećanog broja obolelih i umrlih od karcinoma, posebno dece, predočeno je saopštenje Instituta „Dr Milan Jovanović Batut“ koji se bavi istraživanjem ove teme, a ne govori u prilog tvrdnji tencioznim naslovima da nam „NATO ubija decu i nakon dvadeset godina“.Takođe su kao netačne odbačene i tvrdnje o određenim pilotima koji su, prema pisanjima medija u Srbiji, stali protiv NATO-a tokom bombarodvanja. Na taj način romantizovan je lik grčkog pilota Stefanosa Panajotisa, o čijoj smrti se vest proširila Srbijom 2019. godine, da bi se ispostavilo da je fotografija koja je pratila vest zapravo fotografija albanskog poslanika Vanđela Dulea.Najveći deo lažnih vesti obuhvata Kosovo i odnose sa kosovskim Albancima pa su ovom prilikom raskrinkane i veoma uzenmirujuće sintagme poput „Šiptari hoće krv“, „Vučić odlukom da se vrati u Kosovsku Mitrovicu izbegao krvoproliće“, „Otvoren lov na Srbe“ i druge.Iako su mediji koji su učestvovali u plasiranju ovih lažnih vesti raznovrsni, prema nalazima istraživanja najviše lažnog materijala nađeno je u člancima Večernjih novosti, Srpskog telegrafa, Informera, lista Alo!, ali i na portalima Republika, Srbija Danas, Pravda, Espreso i u programu televizije Pink.