SAD se povukle iz Međunarodnog rezidualnog mehanizma za ratne zločine u Hagu

Ovaj potez deo je šire odluke Vašingtona da se povuče iz čak 66 međunarodnih organizacija i mehanizama, na osnovu predsedničkog memoranduma kojim se nalaže prekid učešća i finansiranja tela za koja se proceni da nisu u skladu sa američkim interesima.

Među institucijama koje su se našle na toj listi nalazi se i IRMCT, zajedno sa brojnim telima Ujedinjenih nacija i specijalizovanim agencijama. Iako u memorandumu nema pojedinačnih obrazloženja za svaku organizaciju, činjenica da je mehanizam zadužen za procesuiranje ratnih zločina svrstan u istu grupu sa političkim i razvojnim forumima ukazuje na promenu američkog odnosa prema međunarodnoj krivičnoj pravdi.

Za Bosnu i Hercegovinu ova odluka ima posebno značenje. IRMCT čuva pravni kontinuitet presuda za genocid i ratne zločine počinjene tokom ratova devedesetih godina, vodi žalbene postupke i upravlja arhivama koje su od ključne važnosti u borbi protiv negiranja zločina.

Ovaj mehanizam doneo je pravosnažne presude u predmetima protiv Ratka Mladića i Radovana Karadžića, koji su osuđeni na doživotne kazne zatvora zbog genocida u Srebrenici i drugih zločina protiv čovečnosti. Takođe, izrečena je i pravosnažna presuda Jovici Stanišiću i Franku Simatoviću, bivšim čelnicima Službe državne bezbednosti Srbije, čime je ponovo otvoreno pitanje uloge Beograda u ratu u BiH.

Povlačenje SAD-a, jedne od ključnih država koje su stajale iza osnivanja i rada Haškog tribunala, dodatno slabi međunarodni okvir koji štiti ove presude od političkog osporavanja i relativizacije.

Iako Međunarodni rezidualni mehanizam formalno nastavlja da radi pod okriljem Ujedinjenih nacija, bez pune političke i finansijske podrške Sjedinjenih Država njegov autoritet i operativni kapaciteti ostaju ozbiljno umanjeni.