Majstor Farhadi nas uvodi u lavirint nepoznatog u „Paralelnim pričama“

Piše: Dejan Šapić

Za novi film izabrao je francusko govorno područje poverivši glavne uloge Izabel Iper, Vensanu Kaselu, Viržini Efiri, Katrin Denev. „Paralelne priče“ donose sasvim novog Farhadija, iako je već napravio iskorak sa filmom „Svi znaju“ (2018.) rađenom za špansko govorno područje s Penelopom Kruz i Havijerom Bardemom u glavnim ulogama pravi iskorak u odnosu na ranija ostvarenja (“Sve o Eli”, “Razvod”, “Trgovački putnik”) s obzirom da je napustio Iran i premestio priču na evropsko tlo sa kompletno novom glumačkom postavom. Ali kao konstanta ostaje njegovo interesovanje za zamršene porodične priče sa elementima istrage.

Osim što je ponovo napravio izlet - ovoga puta u francusko društvo, menja i filmski pristup i naraciju. Umesto prepoznatljivog realizma opredelio se za preplitanje mašte i stvarnosti kroz priču o usamljenosti i voajerizmu tipičnu za francuske autore. Tema o usamljenosti i kreativnoj krizi umetnika često je korišćena u evropskom filmu tako da se Farhadi uklapa u dominantne okvire evropske kinematografije. Stiče se utisak da osim insistiranja na karakterizaciji likova što je oduvek bila njegova polazna tačka prilikom stvaranja sada se prepušta uticajima velikih evropskih reditelja kao što su Klod Šabrol ili Alen Rene.

Glavna junakinja Silvi (Izabel Iper), poznata ali već umorna književnica, živi u Parizu i očajnički traži inspiraciju za novi roman. I počinje dvogledom da špijunira par koji živi u zgradi prekoputa, proučavajući njihove dnevne rutine i tajne. Podseća to na Hičkokov “Prozor u dvorište”, kad Džejms Stjuart, dok se oporavlja nakon loma noge, špijunira svoje komšije i otkriva ubistvo.

U nastojanju da sredi svakodnevicu, Silvi zapošljava mladog i zagonetnog momka po imenu Adam (igra ga Adam Besa koji je ostvario izuzetnu ulogu u filmu “Ghost Trail” iz 2024.). Adam unosi totalni haos u njenu rutinu. Silvi u svojoj glavi razvija kompleksnu dramu i fikciju o ljudima oko sebe, koja ubrzo počinje da se preliva u stvarni svet. Granice između onoga što je pisac izmislio i onoga što akteri zaista proživljavaju potpuno nestaju, dovodeći likove u neočekivane situacije. Farhadi gledaoca uvodi majstorski u lavirint nepoznatog, gde se brišu granice realnosti i fikcije.

Dok Silvi pokušava da pobegne od unutrašnje praznine, ona posmatra i rekonstruiše tuđe živote sa namerom da predvidi ishode komšijskih odnosa. Kao moderna Agata Kristi piše zaplet svog novog romana ali i dočarava složene odnose umetnosti i života.

Najveći iskorak u ovom filmu Farhadi pravi uvodeći nesvakidašnji posao kojim se komšije bave. Akteri koje Silvi svakodnevno posmatra su dizajneri zvuka na filmovima. U improvizovanom studiju u stanu, u procesu postprodukcije lažiraju zvukove već snimljenih scena što zapravo Farhadi radi sa Silvinim likom koja maštajući o junacima lažira njihove živote. Poruka je da je stvarnost u kojoj živimo već prethodno konstruisana.

Farhadija znamo kao majstora neorealističnih filmova gde na izuzetan način gradi odnose između supružnika i partnera, postepeno razotkriva porodične odnose reflektujući ih kroz savremeno društvo Irana. Dva njegova najbolja filma „Razvod“ i „Trgovački putnik“ koji su pored mnogobrojnih nagrada osvojili i Oskare pokazuju kako se tenzija između glavnih glumaca kroz duge razgovore i rasprave pretvara u jasnu karakterizaciju likova. Stavljajući akcenat, kao i većina iranskih reditelja, na moralne nedoumice sa kojima se glavni junaci suočavaju, Farhadijevi krupni planovi na precizan način hvataju one fine nijanse, stvarajući dramski naboj, i otkrivajući složene karaktere junaka. Specifičnost rada sa glumcima ogleda se u velikom broju aktera uključenih u priču čiji se interesi prepliću i nadovezuju na osnovni zaplet. Po tome je Farhadi svakako specifičan.

Iskorak koji je napravio na evropskom tržištu sa filmovima “Svi znaju” i sa najnovijim „Paralelne priče“ znak su da Farhadi traži neke nove inspiracije, stvaralačke i produkcione izazove. Kao što Izabel Iper u filmu s jednostavnošću i lakoćom prolazi kroz stvaralačku krizu, tako i Farhadi kroz nove filmove uspeva da se izbori sa sve zahtevnijem filmskom tržištu.