Mađarska menja Ustav: Orban više neće moći da bude premijer

Premijer Peter Mađar, koji je na aprilskim izborima pobedio nacionalističkog lidera Orbana posle 16 godina njegove vladavine, najavio je da će iskoristiti dvotrećinsku većinu u parlamentu kako bi promenio zakone koje je donela Orbanova stranka Fides, uključujući i sam Ustav, sa ciljem, kako tvrdi, obnove demokratskih institucija i ravnoteže vlasti.

Prema nacrtu amandmana objavljenom na sajtu parlamenta, osobe koje su već obavljale funkciju premijera ukupno osam ili više godina „ne mogu ponovo biti izabrane za premijera“. Ova odredba odnosi se na mandate od 2. maja 1990. godine, što direktno pogađa Viktora Orbana, koji je Mađarskom vladao duže od decenije i po, pišeRojters.

Predlogom je predviđeno i da premijer automatski mora da napusti funkciju nakon ukupno osam godina ili dva mandata.

Ustavne izmene predviđaju i ukidanje Kancelarije za zaštitu suvereniteta, institucije koju je Orban osnovao 2023. godine. Ta kancelarija bila je zadužena za praćenje organizacija i medija koje je vlast označavala kao pretnju mađarskom suverenitetu i imala je široka ovlašćenja za sprovođenje istraga.

Nova vlada planira i da državi vrati kontrolu nad fondacijama koje upravljaju gotovo dvadesetak univerziteta u Mađarskoj. Reč je o fondacijama kojima je Orbanova administracija prethodnih godina prenela državnu imovinu vrednu stotine milijardi forinti.

U obrazloženju predloga navodi se da, iako su fondacije formalno privatni subjekti, njihova imovina predstavlja „nacionalnu imovinu“, zbog čega država treba da povrati kontrolu nad njima.

Predložene promene predstavljaju jedan od najvećih političkih zaokreta u Mađarskoj u poslednjih deset godina i jasan pokušaj nove vlasti da demontira politički sistem koji je izgradio Viktor Orban.