EKSKLUZIVNO Novi detalji iz istrage: Kako su Vesić, Momirović, Dimoski i Šurlan povećavali troškove na rekonstrukciji pruge i Železničke stanice u Novom Sadu

Portal Nova.rs otkriva detalje istrage protiv 15 osoba, koji vodi Javno tužilaštvo za organizovani kriminal (JTOK) nakon pada nadstrešnice Železničke stanice u Novom Sadu, koja se urušila 1. novembra prošle godine i usmrtila 16 osoba.

Reč je o finansijskoj istrazi koja se odnosi na projekat rekonstrukcije Železničke stanice i rekonstrukcije i modernizacije pruge Novi Sad - državna granica (Kelebija), a koju mesecima sprovodi JTOK. U naredbi o sprovođenju istrage, u koju je naš portal imao uvid, objašnjeno je na koji način su osumnjičeni povećavali troškove radova na rekonstrukciji, kako su dodatno naplatili one koji su već bili predviđeni inicijalnim ugovorom, a sve to na štetu budžeta Republike Srbije.

Istragom se Momirović, Vesić,  Dimoski, Šurlan i Katanić terete da su od novembra 2020. do 15. marta 2024. godine u Beogradu, u više navrata, kao službena lica, iskorišćavanjem svojih službenih položaja i ovlašćenja, pribavili drugom pravnom licu imovinsku korist, a budžetu Republike Srbije naneli imovinsku štetu.

Oni su, kako piše u Naredbi o sprovođenju istrage, to učinili taj način što su postupali protivno službenim ovlašćenjima i suprotno interesima službe da ekonomično i racionalno raspolažu javnim sredstvima, jer nisu obezbedili i osigurali delotvorno i efikasno upravljanje javnim sredstvima i njihovo trošenje, stvarajući uslove i omogućavajući prekomerno trošenje javnih sredstava bez nadzora i kontrole.

U dokumentu se navodi da su od avgusta 2020. do 30. jula 2021. godine Momirović, Dimoski,  Šurlan i Katanić učestvovali su u pregovorima sa glavnim izvođačima - kineskim firmama CRIC i CCCC oko zaključenja Aneksa 1 Komercijalnog ugovora o modernizaciji i rekonstrukciji pruge za deonicu Novi Sad — Subotica - državna granica (Kelebija), koji je 7. jula 2018. godine zaključen između Vlade Srbije, Ministarstva građevinarstva, saobraćaja i infrastrukture kao finansijera, kompanije Infrastruktura železnice Srbije kao investitora i kineskih kompanija CRIC - CCCC kao izvođača.

Ugovorom je prihvaćena ukupna ugovorena cena celog projekta u iznosu od 1.162.800.000 dolara. Kako se dalje navodi, od toga je u strukturi prihvaćene i ugovorene cene iz Komercijalnog ugovora iznos od 1.018.845.360 dolara predstavljao investicionu vrednost svih radova na rekonstrukciji, modernizaciji i izgradnji dvokolosečne pruge na deonici Novi Sad-Subotica dužine sa staničnim objektima, dok je preostali iznos ugovorene cene predstavljao zavisne i ostale troškove, uključujući i dobit izvođača CRIC - CCCC.

U naredbi o sprovođenju istrage dalje se navodi da su nakon toga 25. juna 2021, Momirović, Dimoski i Šurlan, uz supotpis Katanić zaključili i potpisali Aneks 1 Komercijalnog ugovora sa Tabelom cena kao sastavnim delom, u kojoj su navedeni vrsta, obim, količina i vrednost radova tako da odgovaraju investicionoj vrednosti radova iz Komercijalnog ugovora. Međutim, kako piše, u nju nisu uključili pojedine radove, njihovu vrstu, obim, količinu i vrednost, kako one koji su predviđeni odobrenim Idejnim projektom sa predmerom i predračunom Saobraćajnog instituta CIP od 20. jula 2020. godine, tako ni pojedine radove koji su predviđeni Nacrtom idejnog projekta iz 2017. godine, a koji su prihvaćeni i ugovoreni Komercijalnim ugovorom.

"Time su dozvolili da u Tabelu cena Aneksa 1 Komercijalnog ugovora uđe znatno manji obim i količina radova od onih koji su ugovoreni, jer je predračunska vrednost svih radova na projektu prema Idejnom projektu iz 2020. godine iznosila 900.280.595 dolara i vrednosno je u celosti obuhvaćena iznosom od 1.018.845.360 dolara koji je prihvaćen i ugovoren Komercijalnim ugovorom. Propustili su da Tabelu cena pripreme i usklade sa svom projektnom dokumentacijom. Trošak svih naknadnih, dopunskih, dodatnih radova ili radova u povećanom obimu kroz naknadno aneksiranje i izmene Komercijalnog ugovora, pao je na teret budžeta Republike Srbije. Na taj način su postupili protivno međunarodnim FIDIC pravilima ugovaranja i odredbama Komercijalnog ugovora, koje su osumnjičeni Aneksom 1 Komercijalnog ugovora, suspendovali i izvođača oslobodili obaveze da u okviru ugovorene cene snosi trošak onih radova koje su izostavili iz Tabele cena Aneksa 1 Komercijalnog ugovora, čija predračunska vrednost prema Nacrtu idejnog projekta iznosi 18.925.674 USD i obuhvaćena je ugovorenom cenom", navodi se u dokumentu u koji je Nova.rs imala uvid.

Osumnjičeni su tako radove koji su bili predviđeni inicijalnim ugovorima i već uključeni u vrednost naplatili kao nove, odnosno dopunske radove.

Osumnjičena Anita Dimoski je dopisom o naknadnim radovima i povećanom obimu radova, od 30. jula 2021. godine, izvođaču u ime finansijera potvrdila da postoji povećanje obima radova u odnosu na zaključeni Komercijalni ugovor, definišući ih kao naknadne radove.

Mimo svi pravila i propisa izabrane firme za izvođenje radova

U naredbi o sprovođenju istrage navodi se i kako su, od avgusta 2021. godine do kraja 2024. godine u Beogradu i Novom Sadu, osumnjičena Anita Dimoski, Šurlan i Katanić, mimo svih pravila, tehničkih uslova i dokumentacije, zakona, bez sprovođenja postupka nabavke uz što veću konkurenciju, bez izbora podizvođača i dobavljača nakon javnog objavljivanja konkursa, odobrili da određeni broj privrednih subjekata, izvodi građevinske radove na kompleksu železničke stanice u Novom Sadu.

Tako su neosnovano omogućili da konzorcijum ogranaka kineskih privrednih društava „China Civil Engineering Constuction Corporation Balkan Ogranak Beograd" (u daljem tekstu CCECCB) i „11th China Railway“ ("Jedanaesta divizija“), koji u tom trenutku uopšte nije bio angažovan kao podizvođač od strane glavnog izvođača CRIC - CCCC za izvođenje radova vezanih za realizaciju Komercijalnog ugovora, bez bilo kakvog osnova, dobije posao. Potom su dozvolili ovom podizvođačkom konzorcijumu da neovlašćeno, bez sprovođenja javnog, transparetnog i konkurentnog postupka izbora, zaključi potpodizvođačke ugovore sa domaćim potpodizvođačima.

Ugovori su zaključeni sa sledećim firmama:

- sa privrednim društvom „Starting“ d.o.o. za izvođenje radova renoviranja železničke stanice u Novom Sadu i perona,
-sa privrednim društvom „OBW Gradnja“ d.o.o. za izvođenje radova rušenja i izgradnje mosta na stacionaži 76+601 km, regulisanja odgovarajućeg saobraćaja i radova koji se odnose na odgovarajuće promene režima saobraćaja,
-sa privrednim društvom „GAT“ d.o.o. za izvođenje radova renoviranja stanične zgrade u stanici Novi Sad, perona i nadstrešnice,
-sa privrednim društvom „ІKA-REK“ d.o.o. za izvođenje radova uklanjanja nadstrešnice i zida perona u stanici Novi Sad, zamenu trupa pruge i radove na gornjem stroju na delu stacionaže 76+501 km i 77+214,44 km i druge privremene radove,
-sa privrednim društvom „Deko Tim“ d.o.o. za izvođenje radova na uređenju pothodnika i obnovi liftova,
-sa privrednim društvom „Čelik“ d.o.o. za snabdevanje i ugradnju nadstrešnica i sa drugim privrednim subjektima.

Na taj način su, kako se dalje navodi, istima pribavili korist u vidu dobijanja ugovorenog posla i ostvarivanja prihoda iz ugovorenih poslova, mimo uslova predviđenih Komercijalnim ugovorom i u vreme kada shodno članu 9 Komercijalnog ugovora, eksterni stručni nadzor nije bio angažovan, a zbog čega nije obezbeđeno sprovođenje adekvatne kontrole vrste, količine i vrednosti radova koji se izvode.

Kako piše u Naredbi o sprovođenju istrage, to je učinjeno tako što su izvođaču radova usmeno ili pisanim instrukcijama nalagali dodatne radove za koje nije vršena adekvatna finansijska kontrola vrednosti zahtevanih ili odobrenih radova ili su prihvatali i odobravali radove u većem obimu od onog koji bi bio neophodan. Ovi radovi su predstavljali dodatne, naknadne ili dopunske radove koji su pali na teret budžeta Srbije.

"Kineski podizvođač CCECCB za usmeno naložene radove od strane investitora i finansijera zaključivao je ugovore i anekse ugovora sa gore navedenim i novim domaćim potpodizvođačima. Pri tome, troškove na ime radova i nabavke materijala na navedenom poslu nije u potpunosti prefakturisao izvođaču CRIC - CCCC u iznosu u kom ga je evidentirao u svojim poslovnim knjigama, prikazujući u poslovnim knjigama gubitak od nekoliko miliona evra, iako je faktički iz svog profita ostvarenog na svim ugovorenim poslovima sa CRIC - CCCC vršio plaćanja za radove i nabavljeni materijal domaćim potpodizvođačima i dobavljačima angažovanim na rekonstrukciji i izgradnji zgrade železničke stanice u Novom Sadu u značajno većim iznosima od onih koji su predviđeni u projektima za izvođenje radova", piše u naredbi.

Rekonstrukcija Železničke stanice poskupela za bar 3 puta

Dalje se navodi da je po uvođenju eksternog nadzora u vidu konzorcijuma okupljenog oko firme Project Biro Utiber 15. februara 2022. godine, i to nakon što su radovi na tzv. prvoj fazi rekonstrukcije stanice u Novom Sadu završeni, dana 26. avgusta 2022. godine potvrdili i prihvatili sve radove koji su po usmenim nalozima finansijera i investitora vršeni u prvoj fazi te rekonstrukcije i izvođaču priznali i prihvatili princip određivanja indirektnih troškova za dodatne radove koji je primenjen na deonici Beograd - Stara Pazova, te su na ovaj način stvorili uslove da se dodatno finansijski optereti budžet Republike Srbije za vrednost koja prevazilazi okvir prihvaćene i ugovorene cene iz Komercijalnog ugovora.

"Pa je izvođač CRIC - CCCC prema finansijeru i investitoru fakturisao do sada izvedene radove na železničkoj stanici Novi Sad u iznosu od 14.208.189 dolara i izveo radove za koje je dobijena saglasnost finansijera i investitora, ali koji još uvek nisu fakturisani u vrednosti od 4.539.837 dolara. Na taj način su se osumnjičeni saglasili i omogućili da ukupna vrednost do sada ugovorenih i završenih radova, uključujući i nefakturisane radove, na železničkoj stanici Novi Sad iznosi 18.748.026 dolara, koja višestruko premašuje vrednost opredeljenu kroz ugovornu cenu iz Komercijalnog ugovora, tj. iznos od 4.734.200 evra i to za staničnu zgradu i objekte SS, TT, PS, PSN, EVP i ETD u iznosu od 2.984.000 evra i za perone, nadstrešnice, podhodnike i uređenje staničnih platoa u iznosu od 1.750.200,00 evra, kako je to predviđeno i u nacrtu Idejnog projekta na osnovu kojeg je cena iz Komercijalnog ugovora i postignuta, pri čemu je cena izvedenih radova po obračunu troškova/fakturisanim i plaćenim radovima od strane domaćih podizvođača svojim podizvođačima na železničkoj stanici u Novom Sadu, kao cena koštanja višestruko niža i iznosi oko 5.477.000,00 evra", piše u Naredbi.

Portal Nova.rs sutra objavljuje nove detalje istrage protiv osumnjičenih za finansijske malverzacije na projektu rekonstrukcije železničke pruge na deonici Novi Sad - državna granica (Kelebija).