U Velikom zelenom zidu zasađeno 66 milijardi stabala, sada imaju problem - rastu brže od prirodnih šuma

Kina već decenijama sprovodi jedan od najvećih programa pošumljavanja na svetu. Od kraja sedamdesetih godina posađene su desetine milijardi stabala, a plan je da se do sredine ovog veka zasadi još oko 34 milijarde u okviru projekta poznatog kao "Veliki zeleni zid". Cilj ove inicijative jeste da uspori širenje pustinja Gobi i Taklamakan, ali i poveća sposobnost prirode da vezuje ugljenik iz atmosfere.

Međutim, naučnici su želeli da utvrde koliko se ovakve šume razlikuju od prirodnih.

Sateliti otkrili veliku razliku

Tim istraživača sa Univerziteta u Pekingu analizirao je satelitske podatke kako bi pratio indeks lisne površine, odnosno gustinu krošnji, koja predstavlja jedan od važnih pokazatelja sposobnosti šume da apsorbuje ugljen-dioksid.

Rezultati su pokazali da zasađene šume povećavaju lisnu površinu čak 66 odsto brže nego prirodne šume.

Istraživači objašnjavaju da najveći deo ove razlike proizlazi iz činjenice da su veštački podignute šume uglavnom mnogo mlađe. Mlada stabla prirodno rastu intenzivnije od starih, pa brže razvijaju krošnje.

Ipak, zanimljivo je da su i nakon poređenja šuma iste starosti zasađena stabla rasla u proseku 4,6 odsto brže od prirodnih, a razlika je bila posebno izražena u mešovitim i zimzelenim šumama.

Zašto zasađene šume imaju prednost

Autori studije smatraju da je razlog pre svega način na koji se ovim šumama upravlja.

Prilikom pošumljavanja često se sade vrste koje veoma brzo napreduju, poput topole i eukaliptusa. Osim toga, konkurentska vegetacija se uklanja, a u pojedinim slučajevima primenjuju se i đubriva, što omogućava stablima da lakše dolaze do svetlosti, vode i hranljivih materija.

Takvi uslovi dodatno pojačavaju pozitivan efekat povećane koncentracije ugljen-dioksida u atmosferi, pa stabla ubrzano razvijaju lišće.

Naučnici su utvrdili da je ovaj efekat najizraženiji kada su stabla stara između 30 i 40 godina. Nakon toga razlika između zasađenih i prirodnih šuma postepeno opada.

Prirodne šume sporije rastu, ali imaju važnu prednost

Iako ne ostvaruju tako brz početni razvoj, prirodne šume pokazuju veću stabilnost tokom dugog vremenskog perioda.

Prema rečima autora studije, upravo zbog toga one predstavljaju pouzdaniji rezervoar ugljenika i imaju ključnu ulogu u dugoročnom ublažavanju klimatskih promena.

Stručnjaci upozoravaju da brzo širenje krošnje nije jedini pokazatelj uspešne sekvestracije ugljenika. Velike količine ugljenika skladište se i u deblu, kori, korenu i zemljištu, pa sama lisna masa ne daje potpunu sliku.

Na to ukazuju i druga istraživanja kineskih šuma, koja pokazuju da prirodne šume u pojedinim fazama razvoja mogu da akumuliraju više ugljenika iznad zemlje nego veštački podignute šume.

Važno nije samo saditi drveće

Autori studije ističu da rezultati pokazuju kako mnogi klimatski modeli još uvek ne uzimaju dovoljno u obzir razlike između prirodnih i zasađenih šuma.

Prema njihovom mišljenju, uspeh pošumljavanja ne zavisi isključivo od broja posađenih stabala. Jednako su važni izbor vrsta, starost šume i način na koji se njome upravlja tokom narednih decenija.

Zbog toga smatraju da bi buduće strategije za borbu protiv klimatskih promena trebalo da budu preciznije planirane, kako bi nove šume pružile što veću korist, a istovremeno sačuvale dugoročnu ulogu prirodnih šumskih ekosistema.