Poezija Boga i besa i feministički odgovor na kulturnu i političku istoriju: Knjigama "Evo me!" i "Erlangenke" Nagrada "Biljana Jovanović"

Na ovogodfišnji konkurs za Nagradu "Biljana Jovanović", koju dodeljuje Srpsko književno društvo, pristiglo je 203 knjige. Stručni žiri je najpre, od svih pristiglih dela, načinio širi izbor, a potom i užu selekciju u kojoj se našlo devet knjiga.

Podsetimo, u finalu za nagradu, koja se dodeljuje za afirmaciju književnih vrednosti koje je gajila Biljana Jovanović, kakve su moderni i urbani senzibilitet i duh pobune protiv malograđanskog morala, konvencija i normi, tabua i zabrana svih vrsta, bila su dela: "Erlangenke" Nadežda Purić Jovanović (Društvo za afirmaciju kulture – Presing), "Evo me!" Dragana Boškovića (Sumatra izdavaštvo), "Jasni izbori" Nikole Mladenovića (Partizanska knjiga), "Sve dobre barbike" Katarine Mitrović (Enklava), "Mala smrt" Dragice Stojanović (Centar za turizam, kulturu i sport), "Djeca iz Torina" Mensura Ćatića (Plavi mak), "Dodekalog: Dvanaest dramskih komada" Zlatka Pakovića (Zepter Book World), "Između trudova" Vladimira Kopicla (Čarobna knjiga) i "Bečki roman" Dragana Velikića (Laguna).

I na sednici, održanoj 7. maja, žiri kojeg su činili: Tijana Matijević (predsednica), Danica Vukićević i Saša Ćirić, jednoglasno je doneo odluku da Nagradu "Biljana Jovanović" za 2024. dobiju dve knjige - "Evo me!" Dragana Boškovića i "Erlangenke" Nadežde Purić Jovanović.

Nadežda Purić Jovanović u romanu "Erlangenke", po sudu žirija, pokazuje kako (i zašto) pisati o kulturnoj i političkoj istoriji kao o alternativnoj istoriji koja je istovremeno kontra i kanonska, kritička i patriotska. Navode da autorka piše paralelnu, dvojničku povest smeštenu na prelazu stoleća, i pred sam Prvi svetski rat, čije su protagonistkinje (neistorijska?) Janisija Drača i Nadežda Petrović i da je iznedrila "ginokritički, feministički odgovor na književne namere istoriografske metafikcije".

"Upravo varijanta, fragment, postaje strukturna karakteristika ovog teksta, šifrujući, s jedne strane, nedostupnost, nečitljivost prošlosti, a sa druge prepisujući istorijsku fikciju kao avangardistički tekst. Međujezik je jezik komunikacije u ovom romanu u kome i čitaoci ostaju u tranzicijskom prostoru između epoha, zvaničnog i imaginarnog, intimnog i patriotskog, srpskog i/kao jugoslovenskog, sve do - u ovom tekstu nesvakidašnje ubedljivo materijalizovanog - međuprostora likovnog i verbalnog (kao još jednog avangardističkog znaka). Autorka naglašava drugog/drugost kao kategoriju ne samo društvenog, već i istorijskog i tekstualnog, konstitutivnu za literaturu kao pjesan razlike", naveo je, između ostalog, žiri u obrazloženju.

Obrazlažući odluku da priznanje ponese i Dragan Bošković za knjigu poezije "Evo me!" žiri napominje da autor piše liturgičku pank pjesan (razlike), tipik tropa, himnični ekspresionizam, poeziju s (kritičkim) pogledom, stihove ljudskog smeha, pesme introspekcije, jezičke molitve. Sugerišu da je posredi poezija Boga i besa, čiji je kȏd pank/Sveto pismo, da se u delu Bog ispoveda jer peva "Otac moj koji je na nebesima/pevao je i pevaće", ali i bogovi panka (Ramones, ili The Clash?), jer i oni pevaju, zazivaju se pank-liturgijskim "one, two, three, four"...

"Kao formula koja otvara i autentifikuje svetu liturgiju tako i ovo odbrojavanje znači početak albuma, nove numere, koje umesto distorzije i larme pokreću unutrašnji glas, koji recituje davno naučene stihove Svetog pisma, pevuši tropare, peva Matejeva blaženstva..."

Podsetimo, prošlogodišnji laureati ovog priznanja bili su Bora Ćosić i Srđan Vučinić.

Bonus video: Matijas Enar