Šta donosi nova vlast u Budimpešti: Plan Petera Mađara u 10 tačaka

U Mađarskoj je ogromna euforija nakon izbornog poraza Viktora Orbana. Zemlja se suočava sa drugom promenom sistema nakon kraja komunističke diktature 1989/90. Izborni pobednik Peter Mađar kaže da se sada radi o tome da se „Orbanov sistem sruši“ i da se Mađarska ponovo učini „normalnom, poštovanom zemljom“ u Evropi.

Kako Mađar to namerava da uradi? Šta je s njegovom reputacijom po kojoj se on u nekim aspektima gotovo uopšte ne razlikuje od Orbanovog Fidesa?DW odgovara na deset najvažnijih pitanja.

1.Gde se politički nalazi Peter Mađar?

Mađar se predstavlja kao konzervativac i desno orijentisan političar, ali odbacuje etikete koje ga vezuju za liberalni centar. Istovremeno se distancira od Orbanovog shvatanja patriotizma. Zalaže se za Evropu, ali i za ograničavanje uticaja Brisela, uz kritiku Orbanovog suverenizma. Njegov stil je oštar i polemičan, ali bez izraženog populizma.

2. Kako Mađar želi da iskoristi svoju dvotrećinsku većinu?

Najavljuje duboke institucionalne reforme, uključujući novi ustav koji bi ograničio moć vlasti i uveo jasne mehanizme kontrole, poput ograničenja broja mandata premijera. Planira i promenu izbornog sistema, decentralizaciju države i jačanje autonomije univerziteta.

3. Kako Mađar želi da se bori protiv raširene korupcije?

Ključni cilj biće obračun sa korupcijom kroz osnivanje posebnih agencija i kontrolu velikih javnih tendera. Takođe planira priključenje evropskom tužilaštvu i reviziju spornih poslova iz vremena Orbanove vlasti.

4. Kakav će odnos Mađarova vlada imati prema EU?

Mađar želi da Mađarska ponovo bude pouzdan partner EU i NATO, ali uz insistiranje na nacionalnim interesima. Umesto konflikta, najavljuje konstruktivan odnos sa Briselom i dugoročni cilj ulaska u evrozonu.

5. Za šta se Peter Mađar zalaže po pitanju migracija?

Zadržava restriktivnu migracionu politiku i ogradu na granici, ali bez političke instrumentalizacije te teme. Zalaže se za zajedničko evropsko rešenje, iako konkretni planovi još nisu razrađeni.

6. Kakav je odnos Petera Mađara prema Ukrajini?

Zauzima oprezan stav: podržava teritorijalni integritet Ukrajine, ali ne i ubrzano članstvo u EU. Protivi se rešenjima bez saglasnosti Kijeva i jasno pravi razliku između agresora i žrtve.

7. Kakav je odnos Petera Mađara prema Rusiji?

Oštro kritikuje ruski uticaj i najavljuje njegovu redukciju, ali ne i potpuni prekid energetskih veza. Planira reviziju ugovora sa Moskvom i veću energetsku diversifikaciju.

8. Kakav je odnos Petera Mađara prema SAD pod Trampom?

SAD vidi kao ključnog partnera, ali će odnos prema Trampu biti rezervisan zbog njegove podrške Orbanu. Ipak, otvoren je za saradnju i diplomatske kontakte.

9. Kakav značaj ima Srednja Evropa za Mađara?

Zalaže se za jačanje regionalne saradnje sa državama poput Poljske, Češke i Austrije, pa čak i proširenje Višegradske grupe. Srednju Evropu vidi kao važan stub unutar EU.

10. Šta će se dogoditi s Orbanovim „VIP izbeglicama“?

Mađar najavljuje prekid prakse davanja azila političkim saveznicima prethodne vlasti. Takvi slučajevi bi mogli biti preispitani, a pojedinci poput Nikole Gruevskog izručeni matičnim državama.