Svetska premijera srpsko-crnogorskog filma "Planina" na Sandensu

Ostvarenje pod originalni naslovom "To Hold a Mountain" biće premijerno prikazano na Sandensu u okviru prestižne takmičarske selekcije World Cinema Documentary Competition. Ovaj program namenjen je najhrabrijim i najizuzetnijim ostvarenjima savremenog dokumentarnog stvaralaštva autora iz celog sveta.

Na udaljenim visovima Sinjajevine, najvećem pašnjačkom području na Balkanu, majka i ćerka ponosno brane svoju planinu i nomadsku stočarsku tradiciju od formiranja vojnog poligona NATO-a. Majku i ćerku povezuje nesvakidašnja ljubav, ali i gorke uspomene, siže je filma koji je nastao uz podršku Filmskog Centra Srbije i čija je glavna producentkinja Biljana Tutorov i Wake Up Films iz Novog Sada.

- Veoma smo srećni da će film imati premijeru na Sandesu koji je jedna od najboljih mogućih platformi za lansiranje autorskog dokumentarnog filma. Naš film je ambiciozan autorski film, ali je izrastao iz našeg aktivizma koji mu je dao etički okvir. Globalna vidljivost koju Sandens pruža je dragocena kako bi se naširoko govorilo o veoma važnim temama koje Garina i Nadina drama povezuju - militarizacija, ekologija, (nedostatak) prava žena - kazali su reditelji povodom premijere na čuvenom američkom festivalu.

U septembru 2019. održana je prva međunarodna vojna vežba na Sinjajevini. Započeti su vojni manevri u srcu pašnjaka, bez ikakve prethodne konsultacije sa stočarskim zajednicama koje ovaj pašnjak koriste vekovima. Gara (59), majka šestoro dece, predvodnica lokalne zajednice u borbi za zaštitu planine, i njena najmlađa ćerka Nada (13) vode dve važne životne bitke - ekološku, za očuvanje prirode, i ličnu, porodičnu - suočavanje sa patrijarhatom i nasiljem nad ženama.

Film je sniman na planini Sinjajevini na severu Crne Gore u periodu od sedam godina, počev od 2018, a glavne protagonistkinje su Mileva Gara Jovanović i Nada Stanišić.

Film je, ističe Tutorov, zamišljen kao neka vrsta egzistencijalističke bajke ili feminističke vestern opere:

- Inspirisale su me naše moćne ženske protagonistkinje koje su bile istinski partneri u filmskom procesu i van njega, njihov organički odnos prema prirodi sa kojom žive u simbiozi, ciklična dramaturgija/koreografija njihovog života, emotivni slojevi priče u kojoj smo učestvovali kroz sedam sezona i gotovo 230 dana boravka u planini.

Scenarista, reditelj i producent Petar Glomazić, iako je ceo život proveo u gradu, imao je privilegiju da odrasta u porodici čvrsto povezanoj sa korenima i ruralnim životom u vrletima crnogorskih planina:

- Vođen pasijom da pričam priče, želeo sam da pred publiku iznesem ovaj bajkoviti svet u kojem su priroda i čovek još uvek nerskidivo povezani i gdje jednostavni ljudski život omogućuje da lako uočimo temeljne i univerzalne vrednosti naše egzistencije: ljubav, solidarnost, odricanje za druge, skromnost, neumoran rad. Naše protagonistkinje su se pred nama ukazale kao neprolazni likovi antičke drame.

Autorsku ekipu, pored scenarista i reditelja Biljane Tutorov i Petra Glomazića, čine i direktorka fotografije Eva Kraljević, montažer Georges Cragg, autor originalne muzike Draško Adžić, dizajner zvuka Julij Zornik, dok je za kolor korekciju bio zadužen Emil Svetlik. Izvršne producentkinje su Megan Gelstein i Bianca Oana, kao i producenti Petar Glomazić, Quentin Laurent i Rok Biček, koproducentkinja Dijana Cetina Mlađenović i pridruženi producent Veliša Popović.

Sandens se održava od 22. januara do 1. februara 2026. godine. Najznačajniji američki festival nezavisnog filma pruža priliku perspektivnim stvaraocima koji se bave autorskim, dokumentarnim i nezavisnim filmom da promovišu svoje projekte i privuku pažnju šire javnosti. Neki od najcenjenijih savremenih reditelja, među kojima su Kventin Tarantino, Pol Tomas Anderson i Daren Aronofski, doživeli su proboj na Sandensu.