Ko su žene koje su modernizovale Srbiju: Omaž pionirkama u projektu ONE. ISPRED SVOG VREMENA

Ovaj komad, koji spaja živo izvođenje, izložbu, instalacije, performanse, video rad i fotografiju, izvodi se u okviru Dana nezavisne kulturne scene.

Inspiracija za projekat Dah teatra proizilazi iz života i rada žena koje su delovale u periodima izgradnje i modernizacije građanskog društva i pomerale granice u svojim oblastima. Vrlo često su bile prve žene koje su delovale u određenim poljima - ispred svog vremena. Iako su njihova postignuća bila značajna za našu kulturu, njihovo delo još uvek nije dovoljno poznato i vidljivo u kulturnom i istorijskom nasleđu, te im je stoga posvećen ovaj projekat.

Koncept i režiju su uradile Jadranka Anđelić i Dijana Milošević, muziku Ljubica Damčević i Ljubica Marić, a u komadu igraju Milica Petrović, Ljubica Damčević, Ivana Milenović Popović, Zoran Vasiljević, Snežana Arnautović Stjepanović, Miona Petrović.

Autori projekta podsećaju da se u našoj istoriji i kulturnom nasleđu po pravilu ističu primeri znamenitih muškaraca, dok se dela žena ne istražuju i zaboravljaju. Kao primer navode da je danas u Beogradu od 437 spomenika - samo 39 posvećeno ženama. Zato komad ONE.ISPRED SVOG VREMENA doprinosi razvoju kulture sećanja i svojim multimedijalnim prisustvom u prostoru čini neku vrstu privremenog spomenika, prikazujući da sećanje ne mora uvek da bude isklesano u kamenu, već da može da zaživi u trenutku kroz percepciju i interakciju sa umetničkim delom i postane prisutno u umu i duši posmatrača inspirišući ga na promišljanje i akciju.

Predstava se sastoji iz više segmenata koji se nadovezuju. Svaka soba/prostor je posvećen jednoj ili više žena koje su inspiracija, a publika se slobodno kreće kroz različite prostore koji daju potpuno novi doživljaj scenske umetnosti. Iako se segmenti oslanjaju na život pionirki, oni nemaju biografski pristup već konceptualni i transformativni.

Među damama koje su bile lajtmotiv za projekat su Danica Tomić, prva pilotkinja sa dozvolom u Srbiji; Ljubica Marić, prva kompozitorka u Srbiji; Jelisaveta Načić, prva arhitektica u Srbiji; Ksenija Atanasijević, filozofkinja i prva žena doktor nauka kod nas; Anica Savić Rebac, srpska književnica, istoričarka filozofije, prevoditeljka i profesorka Univerziteta u Beogradu; Beta Vukanović, začetnica prve umetničke karikature kod nas; Jelena Šantić, balerina i koreografkinja, aktivistkinja za ljudska prava, pacifistkinja; Jelena J. Dimitrijević srpska književnica, svetska putnica i dobrotvorka, u istoriji srpske književnosti, smatra se prvom književnicom koja je napisala i objavila prozno delo-putopis; Draga Dimitrijević Dejanović srpska društveno-kulturna aktivistkinja, učiteljica, glumica, književnica i publicistkinja; Katarina Milovuk upravnica i predavačica na Višoj ženskoj školi u Beogradu, jedna od osnivačica Beogradskog ženskog društva i Ženskog muzičkog društva; Maga Magazinović prva modernistička koreografkinja, filozofkinja, borkinja za prava žena i novinarka; Julka Hlapec Đorđević srpska književnica, feministkinja, kritičarka, aktivistkinja, filozofkinja, prevoditeljka; Jelena Spiridonović Savić srpska pesnikinja, pripovedačica i esejistkinja; Savka Subotić dobrotvorka i jedna od prvih feministkinja u Vojvodini...

Predstava je već nagrađena na Art Trema Festu u Rumi - Zlatnom maskom za najbolju kostimografiju i Srebrnom maskom za društveni angažman kroz pozorišnu umetnost, a imala je i uspešno gostovanje u Crnoj Gori na Danima nezavisne scene u Kraljevskom pozorištu Zetski dom na Cetinju.