Partija pokera kojom se dobija i gubi čitava kneževina: Novi roman Dragojevića "Paša" smešten u krševitu Crnu Goru 19. veka

Reditelj Srđan Dragojević, iza kog je osam igranih filmova i isto toliko dela poezije i proze, koji je 2025. debitovao kao romanopisac, iznedrio je iz sebe novi roman - "Paša".

Mračnim ulicama Pariza, nakon noćnog provoda, galopiraju pitomci vojne akademije Sen Sir - Nikola Petrović, budući crnogorski knjaz, i Osman-paša, budući turski vojskovođa. Čitav svet je pod kopitama njihovih ukradenih konja, dok njihov mladalački smeh odjekuje Bulevarom Kliši.

A potom se, deceniju kasnije, susreću u bici kod Vučjeg dola, gde su Crnogorci do nogu potukli tursku vojsku. Vrhunac drame odigraće se za kockarskim stolom, u legendarnoj partiji pokera, koju će odigrati Paša i knjaz, siže je romana kog je objavila "Laguna".

Nakon "Lajka", koji je, prema rečima autora, živeo i disao uz današnje influenserke i društvene mreže, u "Paši" je napravio potpuni zaokret:

– Skočio sam pravo u 19. vek, u krševitu Crnu Goru! Ono što mi je bio interesantan izazov tokom pisanja jeste ideja da ovaj balkanski vestern bude i - feministički vestern, sa Elizabet Atkins koja puši, puca iz vinčesterke i odbija da bude samo ukras u muškoj priči. Ispod svega toga krije se i metafora o tranziciji u kojoj i sami živimo i nikako da iz nje izađemo - o eroziji svih društvenih vrednosti i normi koje nemilosrdno gazi dolazeći kapitalizam i surovi svet. A koga ovo ne zanima, ostaju mu ljubavna priča i brojne avanture - poručuje Dragojević.

"Pašu" opisuje i kao zabavnu književnost na sredokraći između Teksa Vilera, Poručnika Bluberija i Orhana Pamuka:

- To je partija pokera na kojoj se dobija i gubi čitava jedna kneževina!

Književnik Dragan Velikić zabeležio je da se u romanu "Paša" munjevito smenjuju kadrovi, a "tenzija raste u felinijevskom defileu likova diplomatskog kora i domaćih velikaša“.

"Čitavo se Cetinje sjatilo da prisustvuje puštanju u rad telegrafa u Crnoj Gori, a vrhunac drame odigraće se za kockarskim stolom, u legendarnoj partiji pokera, koju će odigrati Paša i knjaz. Čitalac u galopu, bez daha, prelazi rastojanje od tri stotine strana ovog romana", naveo je Velikić, dok je književnica Mirjana Đurđević ocenila da je Dragojević ispisao "nemilosrdno duhovit, brz i razigran roman, zapravo" istorijski galimatijas:

"Poučno štivo, jer kada bismo nacionalne istorije shvatali manje ozbiljno, ovaj svet bi bio bolje mesto".

Pisac Dejan Stojiljković sumirao je utiske o novom romanu Srđana Dragojevića u jednoj rečenici koja glasi:

"Balkanski vestern koji bi Serđo Leone snimio nakon beskrajne partije pokera na Cetinju".