Posle suda u Ljubljani i Crkva bi morala da izrekne sankcije patrijarhu Porfiriju: "Nije reagovala ni kad je sveštenik bio osuđen za ubistvo"

U višegodišnjem postupku između bivšeg ljubljanskog paroha Željka Lubarde i vrha SPC, Porfirije je osuđen za mobing.

Sud mu je odredio uslovnu zatvorsku kaznu od četiri meseca i novčanu u visini od 10.000 evra, zbog pritisaka koje je vršio nad parohom Lubardom. Podsećamo da je Lubarda kao zakonski zastupnik Crkvene opštine Ljubljana, ranije podneo krivičnu prijavu protiv nekadašnjeg paroha Perana Boškovića zbog finansijskih malverzacija, za koje je ovaj osuđen, a zbog čega je Lubarda kasnije trpeo mobing.

Nakon dugotrajnog sudskog postupka i presude kojom je Porfirije osuđen, Srpska pravoslavna crkva je, umesto sankcijama prema patrijarhu, ocenila da je slučaj politički motivisan i uperen protiv SPC i njenog poglavara.

“Od srpske crkve se ne može očekivati nikakva osuda, ni sankcija jer su oni odmah po izricanju presude stavili ceo slučaj u kontekst zavere. Oni su svetovni sud proglasili za instrument progona, iako bi bilo očekivano i nužno, i po crkvenom kanonu, da sve ovo što se desilo povuče neke posledice. U društvima u kojima postoji princip vladavine prava, logično bi bilo da ako ga neko prekrši bude sankcionisan. Vladavina prava ili postoji ili ne postoji, bez obzira ko je u pitanju”, kaže Milićević.

Kad je reč o patrijarhu, odnos Crkve bi morao da bude daleko ozbiljniji.

“On bi trebao da bude uzor građanima, vernicima kada je reč o moralu i duhovnosti. Utoliko je ova presuda mnogo ozbiljnije delo nego da je neko drugi iz crkve u pitanju. Crkva ništa od navoda suda, tačnije Lubarde, ne osporava, ali ni ne izriče nikakve sankcije. Sam način na koji se SPC brani, odnosno napada sud u Ljubljani, dokaz je da su krivi. Ovde se radi o sudu u ozbiljnoj zemlji u kojoj živi veliki broj naših sunarodnika i koja je članica Evropske unije, i sa kojom smo bili u zajedničkoj državi. Nisu to neki ‘zli stranci’, neki krivci i veliki neprijatelji, kakve naši zvaničnici uvek odrede za krivce, koji nas napadaju. Postoje kanoni koji predviđaju da neko ko je osuđen pred svetovnim sudom ima kanonsku odgovornost. Crkveni sud ovde nema prostora ni za kakvu nezavisnu istragu, oni samo zauzimaju stav, a odlučili su da umesto osude patrijarha, čitav njegov slučaj proglase za zaveru”, objašnjava Milićević.

Sveštenik ubica nije raščinjen

Ovo nije prvi put da Crkva ne reaguje adekvatno kada je njen pripadnik osuđenik, ali jeste prvi put na osuđeničkoj klupi poglavar SPC.

“Pamtimo slučaj Branislava Peranovića, koji je osuđen za teško ubistvo, a nikada nije raščinjen. On je čak i u zatvoru nastavio da drži službe. Crkva nikada nije reagovala, niti osudila njegove postupke. Ni Pahomije nikada nije osuđen od strane crkve. Inače, Bošković, protiv kojeg je Lubarda legitimno podneo prijavu, osuđen je za proneveru novca, crkva ni na to nije reagovala. A taj isti Bošković sada gostuje po televizijama, priča o nekom svom biznisu, domaćinstvu, bez ikakvih sankcija”, priča Milićević.

Podsećamo da je Srpska pravoslavna crkva odbacila tvrdnje Okružnog suda u Ljubljani. U saopštenju Svetog arhijerejskog sinoda navodi se da je reč o „besmislenim tužbama“ koje godinama podnosi raščinjeni sveštenik Željko Lubarda, kao i da su postavljanje i premeštaj sveštenika isključivo kanonsko pravo nadležnog episkopa.

Iz SPC takođe tvrde i da Porfirije, kao ni njegov punomoćnik, nisu bili obavešteni da je postupak pokrenut, niti su dobili priliku da se izjasne o optužbama, zbog čega smatraju da je postupak sproveden uz ozbiljne procesne propuste. Sinod je saopštio i da je savetovao patrijarhu da ne ulaže prigovor na presudu i da ne učestvuje u postupku, koji ocenjuje kao politički motivisan i usmeren protiv Srpske pravoslavne crkve i njenog poglavara.

Okružni sud u Ljubljani je, podsetimo, prošle nedelje patrijarhu Porfiriju izrekao uslovnu kaznu od četiri meseca zatvora sa rokom provere od godinu dana, kao i uslovnu novčanu kaznu od 10.000 evra, takođe sa rokom provere od godinu dana, u postupku koji je ranije pokrenuo bivši ljubljanski paroh Željko Lubarda.

Inače, Lubarda je ranije objavio da je kao zakonski zastupnik Crkvene opštine Ljubljana podneo krivičnu prijavu protiv nekadašnjeg paroha Perana Boškovića zbog finansijskih malverzacija, po nalogu tadašnjeg mitropolita Jovana Pavlovića. Nakon toga je, kako navodi, odbio zahteve da povuče prijavu i promeni iskaz u korist Boškovića, zbog čega je bio izložen višegodišnjem mobingu. Tvrdi i da je kasnije tada novoizabrani mitropolit zagrebačko-ljubljanski Porfirije imao ključnu ulogu u tom progonu.

Kako je počeo spor

Sukob između Željka Lubarde i vrha Srpske pravoslavne crkve traje više od decenije i počeo je u vreme kada je Lubarda bio paroh i zakonski zastupnik Crkvene opštine Ljubljana.

Prema njegovim tvrdnjama, po nalogu tadašnjeg mitropolita Jovana Pavlovića podneo je krivičnu prijavu protiv tadašnjeg starešine hrama Perana Boškovića zbog sumnje na finansijske malverzacije u crkvenoj blagajni. Bošković je u međuvremenu pravosnažno osuđen zbog pronevere crkvenog novca.

Lubarda tvrdi da je nakon toga bio izložen višegodišnjim pritiscima da povuče prijavu i promeni iskaz u korist Boškovića, što je odbio. Navodi da je upravo zbog toga počeo njegov progon u okviru SPC, u kojem je ključnu ulogu, kako tvrdi, imao tadašnji mitropolit Porfirije.

Prema dokumentaciji u koju je Nova.rs imala uvid, Porfirije je potom doneo odluku o njegovom premeštaju iz Slovenije u Hrvatsku, na parohiju u Koprivnici. Lubarda je odbio da prihvati takav premeštaj, navodeći da bi morao da preseli porodicu u drugu državu i da takva odluka nije u skladu sa njegovim ugovorom o radu u Sloveniji.

Nakon toga Porfirije ga je stavio pod zabranu sveštenosluženja i protiv njega pokrenuo postupak pred Crkvenim sudom Eparhije zagrebačko-ljubljanske zbog neposlušnosti nadležnom arhijereju.

Crkveni sud ga je potom proglasio krivim zbog odbijanja poslušnosti i izrekao mu najtežu crkvenu kaznu, lišenje svešteničkog čina i vraćanje u red laika. Tu odluku kasnije je potvrdio i Veliki crkveni sud Srpske pravoslavne crkve u Beogradu.

Istovremeno, Lubarda je pred slovenačkim sudovima pokrenuo postupak zbog zlostavljanja na radu, tvrdeći da je premeštaj predstavljao odmazdu zbog njegovog učešća u krivičnom postupku protiv Boškovića.

Sud za radne i socijalne sporove u Sloveniji kasnije je pravosnažno utvrdio da je Lubarda bio žrtva zlostavljanja na radu, ocenjujući da je tokom više godina bio izložen psihičkom nasilju, ponižavanju i diskriminaciji. Upravo su nalazi iz tog postupka predstavljali osnov za krivičnu prijavu, nakon koje je Okružno državno tužilaštvo u Ljubljani podiglo optužni predlog protiv Porfirija i Crkvene opštine Ljubljana zbog zlostavljanja na radnom mestu.

Na naša pitanja o mogućim sankcijama prema patrijarhu Porfiriju, iz SPC nisu odgovorili do objavljivanja ovog teksta.