Apokaliptična scena sa Severnog pola: Led puca, munje sevaju i upozorenje naučnika koje ne smemo ignorisati

Naučnici su registrovali čak 342 atmosferska pražnjenja, od čega je 122 poteklo iz samo jedne oluje koja se kretala preko leda i približila Severnom polu na oko 43 kilometra. Tim istraživača predvođen Džijanćiom Džengom sa Univerziteta za nauku i tehnologiju Kine utvrdio je da je ovaj neuobičajeni događaj direktno povezan sa prodorom neuobičajeno toplog vazduha.

Toplota pokreće oluje na Arktiku

Temperature na krajnjem severu rastu brže od globalnog proseka, otvarajući vrata za dotok vlage u oblasti koje su nekada bile pretežno suve i ledene. Masivni talasi toplog vazduha iz nižih geografskih širina sve češće ulaze u polarne predele, stvarajući uslove za formiranje oluja.

Iako ledene ploče i dalje dominiraju ovim regionima, atmosfera iznad njih više nije konstantno ledena kao ranije.

Olujni oblaci formirani visoko iznad leda

Naučnike je iznenadilo to da se oblak formirao na visini od oko 1,6 kilometara iznad površine leda, što se kosi sa tipičnim obrascem razvoja oluja bliže tlu.

„Ova oluja nije ono što obično viđamo na Arktiku,“ izjavio je Dženg. Oluja se formirala kada je topli, vlažni vazduh bio potisnut nagore iznad hladnijeg sloja vazduha koji je prianjao uz ledenu površinu.

Sudar toplog i hladnog vazduha

Istraživači su utvrdili da je frontalni sistem podigao topli, vlažni vazduh iznad hladnog vazdušnog klina na površini, što je stvorilo nestabilno okruženje pogodno za formiranje grmljavinskih oblaka.

Koristeći ERA5 reanalizirane meteorološke podatke, naučnici su rekonstruisali kretanje vazdušnih masa i mehanizme koji su doveli do nastanka ovog neobičnog vremenskog događaja.

Praćenje munja blizu Severnog pola

Putanju oluje zabeležila je Svetska mreža za lociranje munja (WWLLN), globalni sistem senzora koji prati munje putem radio-talasa. Ova mreža zabeležila je najseverniji udar munje ikada, samo 43 kilometra od Severnog pola, potvrđujući koliko daleko mogu da prodru ovakvi neuobičajeni vremenski sistemi.

Bez ovakvih mreža, događaji poput ovog mogli bi ostati nezabeleženi u udaljenim delovima planete.

Šta ovo znači za buduće prognoze?

„Kako temperature nastavljaju da rastu, mogli bismo očekivati sve više grmljavinskih oluja u oblastima gde su one nekada bile izuzetno retke,“ izjavio je Baohua Ren, jedan od autora studije.

Promene u polarnoj klimi mogle bi naterati meteorologe da prilagode modele prognoziranja vremena. Učestalost oluja, broj munja i obrasci vremenskih uslova mogli bi se značajno promeniti.

Šire posledice klimatskih promena

Promene na Arktiku često imaju globalni uticaj. Varijacije u pokrivenosti morskim ledom, obrascima vetrova i strujama u okeanima mogu izazvati posledice koje dopiru do srednjih geografskih širina i menjaju sezonske vremenske obrasce.

Neki stručnjaci izražavaju zabrinutost da bi učestalije munje u visokim geografskim širinama mogle ugroziti divlje životinje ili poremetiti pomorske rute. Takođe, postoji mogućnost da bi učestale oluje mogle uticati i na ponašanje viših slojeva atmosfere, mada su za tačne prognoze potrebna dodatna istraživanja.

Munje kao znak promena

Munje predstavljaju jasan znak ozbiljne atmosferske nestabilnosti. Da bi došlo do formiranja munje, neophodne su jake uzlazne struje i odvajanje električnih naboja unutar oblaka – uslovi koji su u hladnim i suvim regionima poput Arktika tradicionalno retki.

Pojava munje blizu Severnog pola jasno pokazuje da se lokalni energetski balans menja, a samim tim i tradicionalna pravila ponašanja arktičke atmosfere.

Ekstremni polarni događaji pred nama

Naučnici smatraju da će buduće ekspedicije i posmatračke misije pomoći u boljem razumevanju kako vlažan vazduh može izazvati ovakve neuobičajene oluje u ekstremnim uslovima.

Posebno je važno istaći potencijalne posledice po lokalne zajednice – za ljude koji zavise od stabilnog leda za lov i putovanja, češće oluje i mekši teren mogli bi predstavljati ozbiljan izazov.

Studija je objavljena u časopisu Advances in Atmospheric Sciences.