Predstavljamo poslastice prvog Beograd film festivala: Umesto na Festu, gledajte filmove koji su obeležili Kan i Veneciju

Piše: Dejan Šapić

Iza novog festivala, koji će se od 30. januara do 6. februara odvijati u Mts dvorani, ali i Dvorani kulturnog centra Beograda, Domu kulture Studentski grad i Sine grand bigu Rakovica, stoji Udruženje građana BFF, kao i distributerska kuća MCF Megakom film, najveći regionalni distributer art-house naslova, filmova otkupljenih u Kanu i Veneciji.

Verujem da ste obezbedili karte za filmove čija rediteljska imena garantuju dobar ugođaj kao što su novo ostvarenje Džima Džarmuša koje 30. januara u 19 sati u Mts dvorani otvara prvi Beograd film festival - "Otac majka sestra brat". Sastavljen je od tri nezavisne priče o prekinutim porodičnim vezama i okupio je plejadu odličnih glumaca, kakvi su Adam Drajver, Šarlota Rempling, Kejt Blančet, Viki Krips, Luka Sabat. Zatim za južnokorejski film "Bez izbora" Čen Vu Parka o sredovečnom muškarcu koji posle 25 godina uspešnog rada u kompaniji dobija otkaz kao tehnološki višak i kreće u obračun s potencijalnim konkurentima za novo radno mesto. Još jedan "siguran" naslov je adaptacija književnog klasika, romana "Stranac" Albera Kamija u režiji Fransoe Ozona, koji je rađen u crnoj-beloj tehnici.

Najkraći rezime ova tri filma bio bi da se Džarmuš vraća počecima i filmovima kao što je „Noć na zemlji“ ali sada donosi neočekivani spoj vodećih glumaca s iznenađenjem u vidu uloge oca kog igra muzičar Tom Vejts. Kroz niz prozaičnih, statičnih scena gledaćete kako se diskutuje o prošlosti, međusobnim očekivanjima i, na prvi pogled, ne tako bitnim i zanimljivim temama. U ovom izboru sigurnih favorita najdalje je otišao Čen Vu Park stvarajući komediju sa elementima akcije u prepoznatljivom majstorskom rediteljskom stilu. Zabrinut je za razvoj veštačke inteligencije i uvođenje robota u poslovne procese umesto ljudi, posebno one u proizvodnji.

Fransoa Ozon, posle nekoliko osrednjih ostvarenja, sada sa film- noarom "Stranac" odlično dočarava epohu četrdesetih godina u Alžiru predstavljajući suđenje o kom dosta toga naslućujemo iz Kamijevog romana.

U četiri programske celine (Novi talasi, Pogled iza ogledala, Zima na filmu, Velike vizije) koju čini 40 igranih filmova i još dve specijalne projekcije iz svih krajeva sveta, najviše je naslova francuske produkcije. Objedinjena su ostvarenja proslavljenih svetskih imena kao što su Tarik Saleh, Mišel Franko, Kler Deni, Naomi Kavaze, Fatih Akin, Pablo Traper, braća Darden, Agnješka Holand... i debitanata. Neki od njihovih filmova obeležili su prethodnu godinu.

Filmovi debitanata

Među najzanimljivijim debitantskim naslovima je “Oprosti, ljubavi” američke rediteljke Eve Viktor (poznata kao glumica iz serije “Milijarde”) koja potpisuje scenario i igra glavnu ulogu u filmu. Posle osvajanja nagrade za scenario na Sandensu, prikazan je i u Kanu u selekciji “Dani autora”, a bavi se traumatičnim događajima iz rediteljkine prošlosti o kojima progovara na duhovit način. Njen odnos sa prijateljicom (Naomi Aki) i međusobne tajne i ispovesti prikazane su istovremeno dirljivo i zabavno - pravi primer kako teške teme mogu delovati manje mučno. Izuzetno ostvarenje koje ne treba propustiti.

Još jedan američki film za preporuku jeste "Da imam noge šutnula bih te" rediteljke Meri Brounštajn sa Rouz Barn u glavnoj ulozi. Barn je osvojila mnoge nagrade za najbolju ulogu, među kojima je i Zlatni globus, a nominovana je i za Oskara i Baftu. Rouz Barn igra psihoterapeutkinju, vidno iscrpljenu, dok brine o ćerki koja pati od poremećaja u ishrani. U stanu gde žive urušava im se plafon. Za to vreme suprug je na službenom putu i ona se seli sa ćerkom u motel gde upoznaje različite životopisne likove. Potresna i komična drama s elementima trilera pripoveda se iz svesti glavne junakinje, koja gubi ravnotežu nakon niza nesreća i stresova. Govori o njenom unutrašnjem previranju i prikazuje kako moderno majčinstvo u kombinaciji sa iscrpljujućim poslom narušava mentalni sklop.

Izdvojila su se i dva zanimljiva filma britanskih debitanata. Provokativna kvir romansa “Suvozač” u režiji Harija Lajtona predstavlja spoj erotike, crnog humora i psihološkog trilera. U ljubavnoj igri dominacije i submisivnosti glavne uloge su ostvarili Aleksander Skarsgard i Hari Meling, kog publika pamti po roli u filmskom serijalu o Hariju Poteru. Na popularan i društveno prihvatljiv način predstavljen je svet dominacije i potčinjavanja seksualnih partnera tako što se demistifikuje kroz parodiju i duhovite dosetke. Dosledan u nameri reditelj zadržava sve vreme ozbiljnost teme i na kraju isporučuje jasnu poruku koju potčinjavanje sa sobom nosi. Veliki uspeh je što je s takvom temom uspeo da se približi porodičnom filmu koji se može gledati na večernjem okupljanju ispred TV-a.

Drugi britanski film - “Derište” rediteljski je debi glumca Harisa Dikinsona, poznatog po ulogama u “Trouglu tuge” Rubena Ostlunda i prošlogodišnjem naslovu “Požuda” sa Nikol Kidman. Bavi se gubitnikom koga, u odličnoj glavnoj ulozi, tumači Frenk Dilan, i koji je nagrađen za rolu u kanskoj selekciji “Izvestan pogled”. "Derište" je osvojilo u Kanu i nagradu Fipresci za najbolji film. Ono što ovaj film čini posebnim jeste realističan, gotovo dokumentaristički prikaz mladih marginalaca u Londonu, društva kojim se nekad bavio Majk Li u ostvarenju “Goli” iz 1993. godine. I dok su Lijevi likovi bili iščašeni u težnji da se postignu što bolji verizam, dotle je Frenk Dilan toliko spontan i običan da, bez muke, osvaja simpatije i saosećajnost publike. Zanimljivo je i da britanska kinematografija poslednjih godina uspeva da iznedri originalna ostvarenja unošenjem elemenata misterije i nedorečenog, na primer narativom u filmu “Posle sunca” uz melanholiju Pola Meskala ili samom filmskom formom u “Večnoj ćerki” sa Tildom Svinton ili kroz oba postupka (forme i narativa) kao što je to slučaj s naslovim “Svi mi stranci” Endrju Hejga opet sa Polom Meskalom u glavnoj ulozi. Nasuprot njima Dikinsonovo “Derište” odiše realističnošću, jednostavnošću i, naravno, odličnom glumom Frenka Dilana.

Francuska veteranka Kler Deni ima novi film "Krik stražara", dramu koja se odvija tokom jedne noći na gradilištu u zapadnoj Africi kojim upravljaju belci. Radnja prati nadzornika Horna (Met Dilon) koji se suočava sa lokalnim meštaninom jer zahteva da mu preda telo svog brata, poginulog na gradilištu. Deni kao da nastavlja prethodni film "Zvezde u podne" suočavajući potpuno nepoznate osobe i istovremeno istražujući nedokučivo među onima koji bi trebalo da su bliski. U mraku koja rediteljka povremeno prekida dnevnim scenama najbolje se uočavaju slabosti i istovremeno rivaliteti nekoliko slučajno zatečenih učesnika. "Krik stražara" je za pasionirane ljubitelje filma koji imaju strpljenja da prate razvoj i interakciju među junacima, stilski je prefinjen i do samog kraja napet i neizvestan.

Omaž Godaru

Još jedan dokazani majstor filma Ričard Linklejter prethodne godine snimio je dva naslova. Prvi "Blue Moon", tragičnu priču tekstopisca Lorenca Harta kog glumi Itan Hok, a bori se sa alkoholizmom, ljubomorom i raspadom poslovnog partnerstva s Ričardom Rodžersom (Endru Skot). Hok je za ulogu nominovan za nagradu Zlatni globus, Baftu i Oskara...

Ipak, na Beograd film festivalu će biti prikazan drugi prošlogodišnji Linklejterov naslov - "Novi talas" o istoimenom filmskom pokretu u Francuskoj i snimanju jednog od njegovih najznačajnijih dela - filmu "Do poslednjeg daha" Žana Lik-Godara iz 1960. godine koji je proslavio Žana Pol-Belmonda. Rađen u crno-beloj tehnici izuzetno vešto je rekonstruisao proces snimanja filma s učešćem svih značajnijih predstavnika pokreta, od Trifoa, Šabrola, Agnjes Varde, Žana Koktoa, Erika Romera, pa sve do italijanskog reditelja Roberta Roselinija koga su jako uvažavali. Godara maestralno oživljava glumac Gijom Marbek. "Novi talas“ je kao i pomenuti "Krik stražara" za istinske poklonike filma.

Filmova iz festivalskog programa od kojih dosta očekujem su "Snovi" meksičkog reditelja Mišela Franka, "Orlovi republike" - treći deo trilogije o Kairu Tarika Saleha, "Hronologija vode", rediteljski debi glumice Kristin Stjuart, "Siroče", mađarskog sineaste Lasla Nemeša, "Pernato stvorenje" Dilana Saderna, "Slučaj 137" Dominika Mola i "I sinovi" Argentinca Pabla Trapera.

Napravite raspored filmova koji su jednim delom obeležili prethodnu godinu, jer zaista je veliki izbor. Vidimo se na Festu, uh izvinjavam se... greška. Vidimo se na 1. Beograd film festivalu!