Filmovi o istini, moći i granicama slobodnog govora: Novinarstvo u fokusu 19. Beldoksa

Program ovogodišnjeg Beldoks festivala, koji se održava od 20. do 26. maja u Beogradu, kroz različite programske celine okuplja filmove koji donose priče o novinarima, uzbunjivačima i pojedincima koji insistiraju na pravu da govore, beleže i razotkrivaju, često po cenu lične slobode i bezbednosti.

Od globalnih političkih konflikata, preko urušavanja nezavisnih medija, do ličnih činova otpora u represivnim sistemima, ovi filmovi osvetljavaju savremene izazove profesije koja se nalazi pod sve većim pritiscima. Kroz različite autorske pristupe ovi filmovi postavljaju pitanje šta danas znači baviti se novinarstvom i gde su granice slobode govora.

"Čovek od šest milijardi dolara", film Judžina Jareckog, donosi napetu i slojevitu priču o osnivaču Vikiliksa, Džulijanu Asanžu, čiji je slučaj postao jedno od ključnih pitanja savremenog novinarstva i slobode govora. Prateći njegovu dugogodišnju borbu protiv izručenja Sjedinjenim Američkim Državama, film se razvija kao politički triler, oslonjen na ekskluzivan pristup arhivama i do sada neviđenim materijalima. Kroz Asanžovu priču, film otvara pitanja granica istine, moći i odgovornosti u digitalnom dobu, ukazujući na sve nesigurniji položaj novinara i uzbunjivača, a 24. maja od 18 časova, u Muzeju devedesetih će biti održana panel diskusija inspirisana dokumentarcem koja će okupiti istaknute domaće novinarke i novinare oko teme etike u novinarstvu, a moderiraće je novinarka Jelena L. Petković.

"Tekplomatija", film Suzane Kovač prati najmlađu tehnološku ambasadorku na svetu, koja sa svega 33 godine preuzima zadatak da u ime Danske pregovara sa najmoćnijim globalnim tehnološkim kompanijama i međunarodnim institucijama. Smešten između Silicijumske doline i diplomatskih centara odlučivanja, film otvara pitanja regulacije digitalnog prostora, zaštite slobode govora i odgovornosti u eri ubrzanog razvoja veštačke inteligencije.

Rediteljka Suzan Kovač i protagnostkinja filma, tehnološka ambasadorka En Mari Engtoft Meldgard kao specijalne gošće dolaze na beogradsku premijeru, koja će se održati 26. maja od 17.30 sati, a nakon toga uslediće razgovor sa njima o filmu i trenutnim izazovima razvoja veštačke inteligencije koji vodi Jelena Guga, teoretičarka novomedijske umetnosti i kulture i naučna saradnica Instituta za filozofiju i društvenu teoriju. Realizaciju razgovora su omogućili Ambasada Kraljevine Danske u Beogradu i Danski Filmski Institut.

"Armija Pakla", film Ričarda Raulija donosi napetu priču o delovanju privatne vojne formacije Vagner posmatranu kroz perspektivu ruske novinarke. Polazeći od njenog rada na terenu, od Sirije do Ukrajine i Centralnoafričke Republike, film prati pokušaj razotkrivanja složene mreže moći, nasilja i političkog uticaja koja stoji iza ove organizacije. Kroz intervjue sa bivšim pripadnicima, žrtvama i saradnicima, kao i pažljivo odabrane arhivske snimke sa društvenih mreža, autor gradi slojevitu rekonstrukciju strukture i globalnog delovanja formacije Vagner. Nakon projekcije, 25. maja u Takvudu, biće održan razgovor o filmu.

"80 gnevnih novinara", film Andraša Feldeša i Ane Kiš donosi intiman i politički snažan uvid u urušavanje jedne od najvažnijih nezavisnih redakcija u Mađarskoj pod pritiskom sve izraženije političke kontrole nad medijima. U središtu filma nalazi se događaj iz 2020. godine, kada je više od osamdeset novinara portala Index.hu kolektivno napustilo redakciju, odbijajući da pristanu na urušavanje profesionalne autonomije. Kroz neposredne snimke iz same redakcije i lična svedočenja novinara koji su odlučili da nastave borbu osnivanjem novog medija, autori beleže trenutak institucionalnog sloma, ali i pokušaj ponovne izgradnje prostora za nezavisno novinarstvo. Film otvara izuzetno aktuelno pitanja profesionalne odgovornosti, medijskih pritisaka i opstanka slobodnog informisanja u društvima u kojima demokratski mehanizmi slabe.

Festivalski program Beldocsa posvećen novinarstvu i medijima podržan je od strane Misije OEBS-a u Srbiji.