Ko najviše duguje Kini? Srbija među najvećim dužnicima u Evropi

Deceniju kasnije, Kina je postala najveći zvanični zajmodavac na svetu.

Istraživačka organizacija AidData procenjuje da čak 80% kineskog portfelja inostranih kredita trenutno ide zemljama u finansijskim teškoćama, dok ukupan iznos potraživanja prelazi 1 bilion dolara (hiljadu milijardi).

Najzaduženije zemlje: od Rusije do Latinske Amerike

Najnoviji podaci pokazuju da je Rusija najveći pojedinačni dužnik Kine. Tokom protekle dve decenije akumulirala je 169,3 milijarde dolara duga, i to samo u periodu 2000–2021. Realna izloženost verovatno je i veća nakon invazije na Ukrajinu, kada se Moskva, pod sankcijama, dodatno oslonila na kineske državne banke.

Na listi najzaduženijih nalaze se i Venecuela sa 112,8 milijardi dolara, Pakistan sa 68,9 milijardi, kao i Angola i Kazahstan, čiji se dugovi prema Kini penju iznad 60 milijardi dolara. U Južnoj Americi najviše duguje Brazil, dok je Indonezija najveći dužnik u jugoistočnoj Aziji. Pored njih, u srednjem opsegu zaduženosti nalaze se Šri Lanka, Laos, Etiopija, Bangladeš, Malezija, Zambija i Egipat – sve sa dugovima između deset i dvadeset milijardi dolara (AidData, 2025).

Evropa u kineskoj dužničkoj mreži

Iako najveći dužnici prema Kini dolaze izvan evropskog kontinenta, nekoliko država u Evropi nalazi se u mreži kineskih kredita sa zapaženim iznosima. Posle Rusije koja je većim delom u Aziji, Belorusija je najzaduženija evropska zemlja sa oko 11 milijardi dolara obaveza, uloženih u industrijske zone, logistiku i infrastrukturne projekte. Veliki deo kredita je denominovan u dolarima i evrima, što je Minsku postalo problematično zbog sankcija uvedenih poslednjih godina.

Crna Gora je početkom prethodne decenije ušla u vidljive finansijske obaveze prema Kini, pre svega kroz kredit za izgradnju auto-puta Bar–Boljare. U periodu od 2014. do 2021. godine njen dug prema Kini dostigao je nivo koji je predstavljao ozbiljan teret za javne finansije, a ugovori su sadržali i osetljive klauzule o mogućim prenosima imovine u slučaju neizmirivanja duga.

Srbija: jedan od najvećih evropskih dužnika Kine

Srbija se posebno izdvaja kao država sa najtransparentnijim i najznačajnijim kineskim dugom u Evropi. Prema AidData, od 2000. do 2022. godine Srbija je primila oko 7,7 milijardi dolara sredstava iz Kine, pretežno kredita.

Najveći pojedinačni kreditor, kineska državna banka Export-Import Bank of China, prema poslednjim podacima iz septembra 2025. potražuje oko 2,8 milijardi dolara od Srbije. Ovi krediti finansirali su ključne infrastrukturne projekte – od modernizacije železnice do izgradnje puteva, termoenergetskih kapaciteta i rudarske eksploatacije u Boru, gde su investicije kineske kompanije Zijin dodatno povećale ukupnu finansijsku izloženost.

Kineski kapital presudno je oblikovao infrastrukturni razvoj Srbije, od železnice i puteva do energetskih objekata i modernizacije rudarskog kompleksa u Boru. Ovakav obim kreditiranja postavlja Srbiju uz Belorusiju i Crnu Goru kao jednu od najzaduženijih država prema Kini u Evropi, a među retkima je čiji dug prema Kini premašuje milijardu evra u javno transparentnim obavezama.