Srpski raketni sistem "Morava" stigao u Libiju preko Emirata

Otkud FAP i "Morava"  u Libiji, a još više ono što je montirano na njega, zapalo je za oko poklonika vojne tehnike i naoružanja na društvenim mrežama. Na društvenoj mreži Tviter osvanula je slika srpskog LRSVM (lanser raketa višecevni modularni) u sastavu snaga Libijske Nacionalne armije maršala Halife Haftara, koji predstavlja branu turskom uticaju u Libiji, a čije snage u borbi protiv muslimanske braće podržavaju Egipat i Ujedinjeni Arapski Emirati, kao najodaniji saveznici u snabdevanju naoružanjem.Međutim, ono što je izazvalo zabunu bio je propratni komentar da jednica LNA (Libijske nacionalne armije) Tarik Bin Zajed, koja je održala pokaznu vežbu u pustinji, koristi srpski PVO sistem! Naravno, ko je video slike znao je o čemu se zapravo radi i da to nije nikakav PVO sistem. Na to, koliko se kasnije videlo, niko nije ni obraćao preteranu pažnju, pa se počelo uveliko pisati o PVO sistemu "Morava".https://twitter.com/I30mki/status/1330494613891780608?s=20Svi pokušaji upornog dokazivanja da je to pogrešno bili su osuđeni na propast.

Druga dilema koja se javila bila je odakle samohodni višecevni raketni lanser "Morava" u Libiji, iako se još od 2011. kad se pojavio prototip i posle serije uspešnih testiranja 2016. navodilo da će ovaj sistem ući u sastav artiljerije Vojske Srbije. Inače, od 2013. godine najavljivan je bio ulazak ovog raketnog sistema u naoružanje Vojske Srbije. Otkud baš Libija i UAE, a ne Srbija je veoma zanimljiva.Povodom pojave „Morave“ u libijskoj pustinji ruski vojni kanala „Zvezda“, pozivajući se na svoje izvore, saopštio je da su ovaj borbeni sistem Haftarovim snagama isporučili Ujedinjeni Arapski Emirati, koji već, kako se neformalno tvrdi, poseduju ovaj raketni sistem ( prema podacima ako se pozivamo na nepreciznu Vikipediju oko 50 ovih sistema), mada ove raketne sisteme niko nikad nije video u UAE. Inače, UAE su posle Egipta najveći snabdevači naoružanjem ovog ratnog lidera koji raspolaže sa jednom baterijom ovog borbenog sistema u kombinaciji dva modula "grad" kalibra 122 mm i "plamen"  kalibra 128 mm.Neko bi rekao, pa čekaj kako Libija, kad tamo važe sankcije. Zvanično DA, a nezvanično svaka regionalna sila, pa i supersila svoje ljubimce u Libiji  snabdeva oružjem. Pa Turska je tako najveći snabdevač naoružanjem frakcije GNA koja ima sedište u Tripoliju, dok Egipat i UAE zajedno sa Rusijom, koji smatraju da je Tripoli opasan sa ideologijom muslimanske braće, snabdevaju Halifu Haftara naoružanjem, kako lakim tako i teškim.Pitanje je kako je "Morava" otišla u izvoz umesto u jedinice Vojske Srbije i kad su UAE nabavili kontingente ovog raketnog sistema. Naravno, i u ovom poslu je moguće da je bilo sve legalno jer vojska UAE nije pod embargom, a poznato je na Bliskom istoku, a i šire, da UAE često doniraju vojnu tehniku svojim odanim saveznicima u regionu, pa je tako i "Morava" završila u Libiji.

Kako je nastala MoravaOvaj artiljerijsko-raketni sistem nastao je kao isključivo domaći proizvod. Konstruktor je bio Vojnotehnički institut (VTI) u saradnji sa par domaćih fabrika iz Kruševca i Čačka. LRSVM (lanser raketa višecevni modularni) nastao je kao plod domaće pameti i ideja duge konstruktorske škole ovakvih sistema još od doba JNA. Upravo sa ovim sistemom Srbija se svrstala u red 18 zemalja sveta koje su sposobne da proizvedu ovakav raketni sistem.

Kratak opisRaketni sistem „morava” namenjen je za uništavanje žive sile, fortifikacijskih objekata, lako oklopljenih borbenih i neborbenih vozila na različitim daljinama, u zavisnosti od tipa raketa koji se koristi. "Morava" je zamišljena kao univerzalna, automatizovana lansirna platforma, nezavisna od tipa rakete koja će biti lansirana i od tipa vozila na koji se montira. Ovaj raketni sistem je zamišljen kao modularni, koji je kad se pojavio daleke 2011. predstavljao savremeni trend u svetu.Vojska Srbije je smatrala da ima potrebu upravo za jednim ovakvim sistemom za savremeni način ratovanja, koji će omogućiti da se upotrebi određeni tip rakete u zavisnosti od mete koja se napada.Razvoj ovog artiljerijsko raketnog sistema započeo je sredinom 2010. godine, a prvo prikazivanje javnosti imao je na Sajmu vojne opreme i naoružanja "Partner 2011." Januara 2012. izvedena su bila i prva lansiranja raketa na poligonu Nikinci sa raketama „oganj“, „grad“ i „plamen“. U junu 2013. ovaj sistem je ponovo prikazan sa sajmu „Partner 2013“, samo što je bateriji lansirnih vozila bilo pridodato i logističko vozilo, koje je prikazano prvi put.

Sastav sistemaBateriju LRSVM (lanser raketa višecevni modularni) „Morava“ čini šest automatizovanih platformi montiranih na terenskom vozilu FAP 1118 BDS/A 4 konfiguracije 4×4 sa produženom kabinom na koje je su integrisani SUV i INS, lansirni moduli sa raketama 128 mm „oganj” (2×12 komada), 122 mm „grad” (2×12 komada) i 128 mm „plamen” (4×16 komada). Svakoj bateriji su pridodata i tri logistička vozila sa poluautomatskom dizalicom za prevoz i pretovar lansirnih modula na lansirnu paltformu.

SUV srce „Morave“Srce LRSVM čini sistem za upravljanje vatrom (SUV) domaće proizvodnje koji obezbeđuje kompletnu automatizaciju. U SUV je ugrađen balistički modul koji određuje elemente gađanja (azimut i elevaciju) na osnovu položaja cilja u odnosu na lanser, uzimajući u obzir vrstu rakete kojom se gađa, temperaturu goriva i atmosferske uslove (atmosferski pritisak,temperaturu vazduha i promenu intenziteta i pravca vetra sa visinom). Podaci o geografskom položaju i orijentaciji lansera i položaju cilja zadaju se učitavanjem putem fleš memorije, CD, radio-vezom preko KIS-a, označavanjem položaja na elektronskoj geografskoj karti. Podaci o geografskom položaju i orijentaciji lansera mogu da se odrede i autonomno na osnovu ugrađenog GPS prijemnika i INS-a.

"Morava" poseduje i inercijalni navigacioni sistem, koji je razvijen u VTI-u integrisan je sa GPS prijemnikom, koji se koristi za određivanje početnih uslova za određivanje položaja lansera. U sistem za upravljanjem vatrom LRSVM „morava” su integrisani balistički moduli za rakete „oganj”, „grad” i „plamen”.

Rakete spakovane u kontejnerRakete za LRSVM „Morava“ spakovane su modul, odnosno već se nalaze unutar cevi koje su sa prednje i zadnje strane zatvorene poklopcima izrađenim od polikarbonata. "Morava" je konstruisana tako može da se stavi na lansirno vozilo da koristi kutijaste module za rakete 128 mm „oganj”, za 122 mm „grad” i za „plamen D” – 128 milimetara. Može da dejstvuje u svim vremenskim uslovima od +50 do –30 stepeni celzijusovih. U Libijskom slučaju na lanser montirana je kombinacija modula sa raketama kalibra 122 mm i kutijasti lanser sa raketama „plamen D“. Inače Valjevski Krušik”je glavni finalizator modula , odnosno, pre isporuke u ovoj fabrici se vrši naoružavanje, hermetizacija i finalna provera kontejnera.