Naučnici otkrivaju koja krvna grupa može biti uzrok ranog moždanog udara pre 60. godine

Krvne grupe određuju složene hemijske oznake na površini crvenih krvnih zrnaca. Najpoznatije su A i B, koje mogu postojati zajedno kao AB, pojedinačno kao A ili B, ili potpuno odsutne, kao kod krvne grupe O. Čak i unutar ovih glavnih grupa postoje suptilne varijacije uzrokovane mutacijama gena, piše "ScienceAlert".

Studija objavljena 2022. godine otkrila je jasnu povezanost između gena za podgrupu A1 i ranog moždanog udara. Istraživači su analizirali podatke iz 48 genetskih studija, koje su obuhvatale oko 17.000 osoba sa moždanim udarom i skoro 600.000 osoba koje nisu imale moždani udar. Svi učesnici bili su starosti između 18 i 59 godina.

Široka genomska analiza pokazala je dve lokacije u genomu koje su snažno povezane sa povećanim rizikom od ranog moždanog udara, pri čemu se jedna od njih poklapa sa mestom gde se nalaze geni za krvne grupe.

Dodatna analiza specifičnih tipova krvnih grupa otkrila je da osobe čiji genetski kod sadrži varijaciju krvne grupe A imaju 16% veće šanse za moždani udar pre 60. godine u poređenju sa osobama drugih krvnih grupa. Nasuprot tome, osobe sa genom za krvnu grupu O1 imale su 12% manji rizik od moždanog udara.

Ipak, istraživači naglašavaju da je ovaj dodatni rizik relativno mali i da osobe sa krvnom grupom A ne moraju da budu pod posebnom kontrolom ili da prolaze dodatne medicinske preglede.

"Još uvek ne znamo tačan razlog zbog kojeg krvna grupa A nosi veći rizik", izjavio je dr. Stiven Kitner, vaskularni neurolog sa Univerziteta u Merilendu. "Ali moguće je da su u pitanju faktori povezani sa zgrušavanjem krvi, uključujući trombocite, ćelije koje oblažu krvne sudove, kao i druge proteine u cirkulaciji, koji svi zajedno utiču na nastanak krvnih ugrušaka."

Iako bi ove informacije mogle delovati zabrinjavajuće, važno je staviti ih u pravi kontekst. Svake godine u Sjedinjenim Američkim Državama skoro 800.000 ljudi doživi moždani udar, a većina ovih slučajeva – oko tri četvrtine – javlja se kod osoba starijih od 65 godina. Rizik od moždanog udara se udvostručuje sa svakom decenijom nakon 55. godine.

Pored toga, većina ispitanika u ovoj studiji dolazila je iz Severne Amerike, Evrope, Japana, Pakistana i Australije, pri čemu su osobe neevropskog porekla činile samo 35% uzorka. Buduća istraživanja sa raznovrsnijim uzorcima mogla bi dodatno rasvetliti značaj ovih rezultata.

"Potrebna su nam dodatna istraživanja kako bismo bolje razumeli mehanizme koji dovode do povećanog rizika od moždanog udara", dodao je Kitner.

Još jedno važno otkriće studije proizašlo je iz poređenja osoba koje su doživele moždani udar pre i nakon 60. godine. Istraživači su analizirali podatke od oko 9.300 osoba starijih od 60 godina koje su pretrpele moždani udar i 25.000 kontrolnih ispitanika iste starosti koji nisu imali moždani udar.

Rezultati su pokazali da povećani rizik povezan sa krvnom grupom A nije imao značajnu ulogu u slučajevima kasnijeg moždanog udara, što sugeriše da su mehanizmi koji izazivaju moždane udare u mlađem dobu drugačiji od onih koji ih izazivaju u starijoj dobi.

Kod mlađih osoba, moždani udari su ređe posledica nakupljanja masnih naslaga u arterijama (proces poznat kao ateroskleroza), a češće su povezani sa faktorima koji utiču na zgrušavanje krvi.

Takođe, istraživanje je pokazalo da osobe sa krvnom grupom B imaju oko 11% veće šanse da dožive moždani udar u odnosu na kontrolnu grupu, bez obzira na starost.

Ranije studije sugerišu da je deo genoma koji određuje krvnu grupu, poznat kao "ABO lokus", povezan sa kalcifikacijom koronarnih arterija, što može dovesti do smanjenog protoka krvi i srčanog udara. Pored toga, genetske varijante koje određuju krvne grupe A i B povezane su sa blago povećanim rizikom od krvnih ugrušaka u venama, poznatih kao venska tromboza.