Ovo planeta nije smela da vidi: Najveći ledeni breg se pretvara u plavu kašu

A23a je pravi izuzetak među ledenim bregovima. Ovaj megabreg, prozvan „kraljicom ledenih bregova“, odvojio se od ledene ploče Filhner Ron na Antarktiku tokom leta 1986. godine, ali se ubrzo zaglavio kada je njegov potopljeni donji deo zapao za morsko dno. Gotovo četrdeset godina ostao je na istom mestu, uz minimalno smanjenje veličine, zahvaljujući blizini matične ledene ploče. Međutim, 2020. godine A23a se konačno oslobodio i započeo svoje sporo putovanje dalje od Antarktika.

Ono što je usledilo bilo je sve samo ne mirno. Najpre je ova ogromna ledena masa ponovo zarobljena, ovoga puta u snažnoj okeanskoj struji koja ju je primorala da se mesecima okreće u mestu. Zatim se u decembru 2024. godine oslobodila tog vrtloga i uputila pravo ka ostrvu Južna Džordžija, što je izazvalo zabrinutost naučnika da bi mogla ponovo da se nasuče i ugrozi lokalni ekosistem, posebno kolonije pingvina. Najcrnji scenario ipak je izbegnut kada je A23a počeo da se raspada u maju 2025. godine, neposredno pre nego što je stigao do ostrva.

Od tada se najveći preostali deo ledenog brega pomerio još severnije, u južni deo Atlantskog okeana, gde toplije morske struje koje dolaze iz pravca Južne Amerike ubrzano utiču na njegovo topljenje.

Najnovije fotografije, koje je 26. decembra snimio NASA-in satelit Terra, prikazuju A23a u potpuno neprepoznatljivom obliku. Ledeni breg, sada sveden na otprilike trećinu svoje prvobitne veličine, prekriven je bazenima plave vode okruženim debelim belim ivicama leda, koje naučnici nazivaju bedemima. Na snimku se vidi i siva masa nalik mulju, poznata kao ledena mešavina, koja je verovatno iscurila ispod ledenog brega. Oko njega se nalazi i na stotine manjih ledenih bregova koji su se odlomili sa njegovih ivica.

Plavičasta „kaša“ na površini A23a sastoji se od otopljenih jezera, koja nastaju kada površinski led izgubi svoju strukturalnu čvrstinu, objasnio je Ted Skembos, klimatski naučnik sa Univerziteta Kolorado u Bolderu, u saopštenju NASA-e. Ta jezera se zatim povezuju u pruge, najverovatnije zbog težine vode koja se skuplja u pukotinama i dodatno ih širi.

Prema rečima Voltera Majera, višeg istraživača u Nacionalnom centru za podatke o snegu i ledu, ove pukotine se verovatno prostiru paralelno sa žlebovima na donjoj strani ledenog brega, koji su nastali tokom vekova dok se led pomerao preko tla, još dok je bio deo ledene ploče Filhner Ron. „Zapanjujuće je da se ove pruge i dalje vide posle toliko vremena“, dodao je Kris Šuman, penzionisani glaciolog sa Univerziteta Merilend.

Prema još jednom snimku, koji je 27. decembra napravio neimenovani astronaut sa Međunarodne svemirske stanice, ove upadljive pruge su možda već počele da nestaju. Na toj fotografiji površina ledenog brega deluje ujednačenije, sa većom površinom plave vode.

Trenutno nije jasno koliki deo A23a je još uvek očuvan, niti da li je njegovo potpuno nestajanje već započelo.

Zbog svoje dugotrajne ogromne veličine, A23a je više puta tokom svog postojanja nosio titulu najvećeg ledenog brega na svetu. Poslednji put ju je povratio u junu 2023. godine, nakon raspada prethodnog rekordera A76A, ali ju je ponovo izgubio u septembru 2025. godine, ubrzo nakon susreta sa Južnom Džordžijom. Pojedini mediji su pogrešno izveštavali da A23a i dalje drži ovu titulu, najverovatnije zbog zastarelih podataka iz Ginisove knjige rekorda.

Trenutno najveći ledeni breg na svetu je D15A, čija površina iznosi oko 3.100 kvadratnih kilometara, prema podacima Nacionalnog centra za podatke o snegu i ledu, što je za nekoliko stotina kvadratnih kilometara manje od maksimalne veličine koju je A23a nekada imao.