Prvi samit lidera EU bez Viktora Orbana

Premijeri, kancelari i predsednici su dolazili i odlazili, ali je Orban bio stabilan deo briselskih hodnika moći, upravljajući evropskim skretanjem udesno.

Orban je bio pionir vrste nacionalističkog populizma koja je postizala sve veći uspeh na kontinentu i političar je koji idealizuje pokret "Učinimo Ameriku ponovo velikom" u SAD.

Dugo protiv ambicija EU u Ukrajini i šire, bivši mađarski premijer, koji je izgubio ključne izbore u aprilu, sada sedi po strani prvi put i posmatra kako se njegov naslednik Peter Mađar (Magyar) pridružuje liderima, uključujući Pedra Sančesa (Sanchez) iz Španije, Emanuela Makrona (Emmanuel Macron) iz Francuske i Fridriha Merca (Friedrich Merz) iz Nemačke, dok unapređuju politike koje su verovatno u suprotnosti sa Orbanovom vizijom.

Dok je samit EU otvoren kako bi se, između ostalog, razgovaralo o povećanju podrške Ukrajini, Orban je bio okružen svojim krajnje desničarskim saveznicima sa svoje nove pozicije van hodnika moći kojima se nekada kretao.

Orban je bio u glavnom gradu Belgije kako bi učestvovao danas na samitu svoje stranačke grupe Patrioti za Evropu, skupa krajnje desničarskih stranaka iz celog bloka koji čini treću najveću poslaničku grupu u Evropskom parlamentu.

Orban, koji je sada vodeća opoziciona ličnost u Mađarskoj, više puta se sukobljavao sa EU jer je omalovažavao njene institucije i lidere i kršio propise.

Orbanov teški izborni gubitak mnogi lideri EU dočekali su sa olakšanjem, a mnogi posmatrači su ga videli kao ukor zbog njegovog borbenog pristupa EU i bliskih veza sa Rusijom. Uprkos tome, on je ostao čvrst u svom uverenju da su krajnje desničarske stranke u Evropi na ivici proboja.

Orban je na konferenciji za novinare u Briselu u sredu rekao da njegov izborni poraz nije prekinuo "uspon patriotskih političkih organizacija, zajednica i stranaka širom Evrope".

"Nijedan izborni poraz ne može zaustaviti ovaj istorijski proces. Antimigrantske i suverenističke političke snage u Evropi će nastaviti da jačaju u narednim mesecima i godinama", rekao je Orban.

On se nada da će Patriote za Evropu biti sredstvo za transformaciju EU prema njegovoj viziji, na primer smanjenjem delokruga bloka u pitanjima vladavine prava i demokratije, usvajanjem pristupa nulte tolerancije prema imigraciji i usmeravanjem ka dubljoj saradnji sa Rusijom i Kinom.

On je bio glavna prepreka naporima EU da uvuče Ukrajinu u blok. Ali nova mađarska vlada, koju predvodi Mađar i njegova desnocentrična stranka Tisa, obećala je konstruktivniju saradnju sa EU.

Mađarska je nedavno povukla veto na početak procesa pristupanja Ukrajine posle sedmica pregovora sa Kijevom o vraćanju manjinskih prava etničkim Mađarima u zapadnoj Ukrajini.

Evropska krajnja desnica je zaista postigla neke nedavne uspehe. Francusko Nacionalno okupljanje, predvođeno Marin Le Pen (Marine), osvojio je dobar rezultat na lokalnim izborima ranije ove godine, dok Alternativa za Nemačku (AfD) postiže sve bolje rezultate u anketama.

Populistički lider Češke, Orbanov saveznik Andrej Babiš, vratio se na mesto premijera prošle godine i sada je jedini član Patriota koji vodi zemlju članicu EU.

Ipak, unutar evropske krajnje desnice pojavile su se podele koje proističu iz nelagodnosti zbog rata SAD i Izraela u Iranu, kao i pretnji američkog predsednika Donalda Trampa (Trump) da anektira Grenland, teritoriju koju drži članica EU Danska.

A sada kada Orban više ne može da stavlja veto na odluke EU, taktika koja je sve više definisala njegovu ulogu na samitima EU, glavna prepreka Ukrajine za početak procesa pridruživanja EU je uklonjena sa stola.

"Hvala svim liderima na njihovoj jednoglasnosti, konačno", rekao je nedavno ukrajinski predsednik Volodimir Zelenski.