Konačno otkriveno šta je radio kineski balon zbog kojeg su SAD digle uzbunu 2023. godine

Otkriveno je da je balon sadržavao sofisticiranu opremu za snimanje fotografija visoke rezolucije, kao i uređaje za presretanje komunikacija. Balon je bio opremljen tehnologijom koja je omogućavala prikupljanje podataka o vojnim bazama, infrastrukturnim objektima i drugim važnim lokacijama u Sjedinjenim Državama, piše Newsweek.

Veliki beli balon, koji je leteo na velikoj visini, ušao je u američki vazdušni prostor preko Aljaske u januaru 2023. godine, zatim je prešao Kanadu i Srednji zapad SAD-a, izazvavši veliko interesovanje javnosti. Na kraju ga je 4. februara oborio borbeni avion F-22 uz obalu Južne Karoline.

Balon je bio visok oko 60 metara, sa tamnim okvirom ispod sebe širine oko 9 metara. Okvir je nosio tehnološki teret dužine oko 3 metra, uključujući sofisticiranu opremu za nadzor, od čega je deo bio smešten u običnu rashladnu kutiju od stiropora, prema izvorima Newsweeka.

Peking je tvrdio da se radi o meteorološkom balonu koji je skrenuo s kursa zbog jakih vetrova i optužio SAD za preteranu reakciju.

Šta je pronađeno u kineskom špijunskom balonu?

Prema izvorima Newsweeka, balon je bio opremljen tehnologijom koja mu je omogućavala snimanje fotografija i prikupljanje obaveštajnih podataka. Isti izvori, koji su govorili pod uslovom anonimnosti, tvrde da su u balonu pronađeni i prazni spremnici.

Analizu ostataka balona, kao i delova koji su možda pripadali još dvama balonima, sproveo je Nacionalni obaveštajni centar za vazdušni i svemirski prostor (NASIC) u saveznoj državi Ohajo. Tamo se istražuje strana vojna tehnologija. Newsweek nije imao pristup samom izveštaju.

Ni NASIC, ni Pentagon, ni FBI nisu komentarisali nalaze istrage.

Kako je Kina koristila špijunski balon?

Kineska akademija nauka nije odgovorila na upite za komentar, dok je kineska ambasada u Vašingtonu izbegla da komentariše korišćenje američke tehnologije u balonu.

U službenoj izjavi, kineska ambasada ponovila je da je balon slučajno ušao u američki vazdušni prostor:

„Ulazak kineskog civilnog balona u američki vazdušni prostor bio je nesrećan slučaj uzrokovan višom silom. Balon, koji se koristio za meteorološka istraživanja, nenamerno je zalutao u SAD zbog zapadnih vetrova i ograničene sposobnosti samostalnog upravljanja. Kina je te informacije podelila sa američkom stranom čim ih je proverila,“ stoji u izjavi portparola Liu Pengjua.

Kompanija Iridium, koja najvećim delom posluje sa američkim Ministarstvom odbrane, tvrdi da nije mogla znati ko su krajnji korisnici njenih proizvoda. Kompanija priznaje da ima partnere u Kini, ali ih ne otkriva.

„Sigurno ne podržavamo da naši moduli budu korišćeni na način na koji ne bi smeli,“ izjavio je Džordan Hasim, direktor komunikacija u Iridiumu.

Propusti u nadzoru izvoza: Modul Iridium 9602 može se izvoziti u Kinu bez posebne dozvole, osim ako se ne koristi za zabranjene svrhe ili kod zabranjenih krajnjih korisnika. Međutim, provera toga je u nadležnosti partnera koji ih kupuju.

Iridium tvrdi da bi u slučaju zloupotrebe odmah sarađivao sa američkom vladom na deaktivaciji uređaja.

Osim Iridiuma, delovi balona dolazili su i od američkih kompanija: Texas Instruments, Omega Engineering (Konektikat), Amphenol All Sensors, Corporation Onsemi, kao i od švajcarske kompanije STMicroelectronics.

Balon koji je prešao SAD 2023. godine nije bio jedini – slične incidente prijavili su i susedi Kine.

Američka tehnologija i u rukama Rusa

Američka tehnologija pronađena je i u ruskim vojnim sistemima korišćenim u ratu u Ukrajini.

Jedan izvor za Newsweek izjavio je da je oprema balona sadržavala čak i običnu rashladnu kutiju od stiropora, kakva se može kupiti na benzinskoj pumpi. Ona je služila za skladištenje tvrdih diskova sa prikupljenim podacima, uključujući satelitske slike.

Stručnjaci upozoravaju da američki sistem kontrole izvoza nije dovoljno efikasan, posebno u slučaju Kine.