Međunarodna istraga o mogućem korišćenju “zvučnog topa”: Advokat otkriva kako bi mogla da izgleda

Tokom mirnog skupa građana 15. marta u Beogradu, u organizaciji studenata u blokadi, u trenutku dok je trajalo odavanje počasti petnaestominutnom tišinom stradalima u padu nadstrešnice u Novom Sadu, građani su prijavili da su u Ulici kralja Milana bili meta uređaja za koji se sumnja da je “zvučni top” ili neko drugo sredstvo usled čijeg emitovanja je nastala panika među ljudima, a zatim i stampedo tokom kog je više osoba povređeno.

Uprkos brojnim svedočenjima građana koji su prijavljivali gotovo identične simptome, poput zujanja u ušima, dezorijentaciju, vrtoglavicu, bola u glavi, Urgentni centar je dematnovao da su kod njih dolazili pacijenti sa tegobama nastalim usled dejstva “zvučnog topa”, dok je Ministarstvo unutrašnjih poslova, kao vlasnik ovog prilično opasnog oružja, negiralo da ga je upotrebilo. Više javno tužilaštvo u Beogradu je najavilo da će goniti sve građane koji šire paniku pričom o upotrebi “zvučnog topa”, dok je Prvo osnovno javno tužilaštvo u Beogradu saopštilo da je formiralo predmet u okviru kog bi trebalo da se utvrdi šta se dogodilo.

U međuvremenu, pojedine organizacije poput Beogradskog centra za ljudska prava pozvale su građane da se jave ukoliko su se našli na udaru ovog do sada neviđenog uređaja u Srbiji, dok je Pokret Kreni Promeni pozvao građane da potpišu peticiju za pokretanje istrage Ujedinjenih nacija zbog upotrebe “zvučnog topa”. Svoj potpis do sada je dalo više od pola miliona građana koji žele da nezavisne, međunarodne institucije odgovore na pitanja čemu su građani bili izloženi tokom mirnog protesta i šta je izazvalo tegobe zbog kojih su se lekarima javljali građani.

U kontekstu moguće međunarodne istrage advokat Božo Prelević u razgovoru za “Novu” objašnjava da bi se ovim pitanjem mogla pozabaviti Komisija Ujedinjenih nacija (UN) za ljudska prava.

“Iako se ovde ne radi o međunarodno zabranjenom sredstvu i ne postoji konvencija o zabrani takvog oružja, to ne znači da vi niste kršili ljudska prava ukoliko ste ga upotrebili protiv mirnih građana i to tokom 15 minuta ćutanja. Tim pitanjem bi mogla da se bavi Komisija Ujedinjenih nacija za zaštitu ljudskih prava”, kaže za “Novu” advokat Prelević, nekadašnji koministar policije.

Ukoliko Komisija pokrene istragu, kaže Prelević, sledeći korak bi mogao biti slanje nezavisnih stručnjaka koji bi prikupili dokaze o spornom događaju.

“U dokaze će, u tom slučaju, biti uvršteni audio snimci, video snimci I medicinska dokumentacija ljudi koji su bili povređeni. Pored toga, od značaja će biti I svedočenja onih koji su bili prisutni u trenutku udara”, kaže Prelević.

Studenti protestovali ispred Urgentnog centra

Društvenim mrežama su se od subote uveče proširila brojna svedočenja građana koji su se požalili da su bili na udaru uređaja koji nazivaju “zvučni top”, ali I onih koji su ispričali da su se obratili lekarima Urgentnog centra za pomoć, ali da su odbili da im pruže medicinsku pomoć, studenti su pozvali građane na protest ispred Urgentnog centra uz poruku da ne blokiraju tu instituciju I da će ulazak pacijentima biti omogućen.

"Postoje tri povoda za naš protest danas. Prvi je informacija da su ljudi vraćani iz Urgentnog centra nakon udara zvučnog topa, a koleginica sa Arhitektonskog koja je objavila ovo iskustvo, nije jedina. Drugi i treći su - laži! Drugi povod su neistine o zvučnom topu i tvrdnje da nije korišćen, a da su redari izazvali paniku kod građana. Treći su laži nadležnih u zdravstvu, u upravi Kliničkog, koji uporno ponavljaju da nije bilo građana sa simptomima zvučnog udara. To je laž, a istinu su nam rekli naši profesori, koji rade na neurologiji i odgovorno tvrde da su imali ogroman broj pacijenata sa sličnim simptomima, koji ukazuju na posledice zvučnog udara", kazao je za Nova.rs student medicine na protestu ispred UC, a zamolio je da ostane anoniman.

Oglasila se i BIA: Niko nije koristio “zvučni top”

Nakon što je predsednik Narodnog pokreta Srbije Miroslav Aleksić ostavio niz pitanja o tvrdnjama da li je korišćen "zvučni top", da li je Bezbednosno informativna agencija od beogradskog odreda Žandarmerije preuzela "zvučni top", kao i to da li ga je aktivirao upravo službenik BIA, oglasila se i ova služba.

Iako je Aleksić postavio pitanje, bez davanja konkretnih tvrdnji, BIA je navela da su to laži i saopštila da niko nije koristio takvo sredstvo, da od strane pripadnika Agencije angažovanih na skupu nije uočeno prisustvo takvog sredstva, nije konstatovan niti zvuk, niti bilo kakvi drugi efekti koje takvo sredstvo proizvodi.

Šta piše u peticiji koju je potpisalo više od pola miliona ljudi?

Iz "Kreni - Promeni" naveli su da je peticija adresirana na specijalnog izvestioca UN za prava na slobodu mirnog okupljanja i udruživanja Đinu Romero, specijalnog izvestioca Ujedinjenih nacija za slobodu mišljenja i izražavanja Irenu Kan, Komesara za ljudska prava Saveta Evrope Majkla O'Flaertija, predstavniku OEBS-a.

Navode da traže nezavisnu međunarodnu istragu upotrebe zvučnog topa 15. marta protiv mirnih demonstranata u Beogradu, uključujući medicinske, pravne i tehničke aspekte njegovog uticaja na zdravlje i ljudska prava. Takođe, identifikaciju i odgovornost institucija i pojedinaca koji su naredili, omogućili ili izvršili upotrebu zvučnog oružja i međunarodne smernice i zabranu upotrebe zvučnog oružja protiv civila u mirnodopskim okolnostima.