Konačno spas za najteže obolele: Srbija uvodi nove savremene terapije za rak pluća

Imunoterapija će od tog datuma biti dostupna za tri nove grupe pacijenata, uključujući pacijente sa ograničenim i proširenim stadijumom sitnoćelijskog karcinoma pluća, kao i pacijente sa stadijumom III karcinoma pluća koji ne može da se operiše.

Takođe, prema najavama nadležnih, očekuje se da od proleća naredne godine imunoterapija bude dostupna i za još oko 600 pacijenata obolelih od skvamoznog karcinoma pluća, koji se sada leče samo hemoterapijom.

Rak pluća je vodeći uzrok smrti od malignih bolesti u Srbiji, sa gotovo 7.000 novoobolelih i 5.000 preminulih godišnje. Zabrinjavajuće je što je ovaj karcinom od pre dve godine vodeći uzrok smrtnosti i kod žena, pa pravovremen pristup terapiji čini ključnim. Međutim, u našoj zemlji se karcinom pluća kod čak 70 odsto pacijenata otkriva tek u metastatskom stadijumu, kada su mogućnosti lečenja znatno ograničene. Razlog za to leži u činjenici da su prvi simptomi, poput kašlja, zamora ili otežanog disanja, nespecifični i često se pripisuju bezazlenim stanjima, naročito kod pušača, koji su na te tegobe navikli.

"Ovo je veliki i važan korak, pre svega za pacijente i njihove porodice, ali i za naš zdravstveni sistem. Idemo ka vremenu u kojem će mnoge maligne bolesti, zahvaljujući savremenim terapijama, moći da se drže pod kontrolom i praktično postanu hronične bolesti. Novi Pravilnik o listi lekova koji se odobravaju na teret sredstava obaveznog zdravstvenog osiguranja doneo je značajne novine, a od 1. oktobra našim stručnjacima biće na raspolaganju nova paleta lekova za lečenje nesitnoćelijskog i sitnoćelijskog karcinoma pluća u različitim fazama bolesti. Reč je o savremenim terapijama koje predstavljaju novinu i u velikim evropskim centrima, što znači da smo u ovom segmentu lečenja u korak sa svetom. Očekujemo da će ove promene značajno unaprediti lečenje i kvalitet života pacijenata", istakla je dr Dragana Vujićić, pomoćnica ministra zdravlja.

Nove savremene terapije, za lečenje dva oblika sitnoćelijskog karcinoma pluća primenjivaće se na različite načine.

"Kod pacijenata sa ograničenim stadijumom sitnoćelijskog raka pluća, kod kojih nakon hemioterapije izračenja nema progresije bolesti, imunoterapija se uvodi kao nastavak lečenja. Takođe, ako nakon početnog lečenja nema pogoršanja bolesti, možemo da nastavimo lečenje imunoterapijom i pokušamo da produžimo period bez progresije. Kod proširenog stadijuma, kada se bolest već proširila izvan područja u kojem je nastala, imunoterapija se primenjuje odmah na početku lečenja, zajedno sa hemioterapijom. Inače, reč je o veoma agresivnom obliku karcinoma pluća koji može brzo da napreduje, zbog čega je važno da se efikasno sistemsko lečenje započne što ranije. Kod proširenog stadijuma imunoterapiju uvodimo odmah, zajedno sa hemioterapijom, kako bismo što ranije delovali na bolest", kaže Doc. dr Mihailo Stjepanović, direktor Klinike za pulmologiju Univerzitetskog Kliničkog centra Srbije.

Za pacijenta, ističe on, to znači dodatnu mogućnost lečenja sa ciljem da bolest duže bude pod kontrolom i da se produži život uz što bolji kvalitet života.

"Sitnoćelijski karcinom pluća predstavlja jedan od najagresivnijih oblika raka pluća, a mogućnosti lečenja ove bolesti decenijama su bile veoma ograničene. Nakon više decenija bez značajnijih terapijskih pomaka u lečenju sitnoćelijskog karcinoma pluća, pacijentima su danas dostupne nove mogućnosti koje menjaju očekivanja od lečenja. Kod pacijenata sa ograničenim stadijumom bolesti, gotovo polovina nema znakove napredovanja bolesti ni dve godine nakon završetka inicijalnog lečenja, što predstavlja važan korak ka dugotrajnijoj kontroli bolesti i boljoj prognozi. Savremene terapije postepeno menjaju tok bolesti i pretvaraju ono što je nekada bila isključivo bolest sa veoma lošom prognozom u stanje koje je kod velikog broja pacijenata, moguće držati pod kontrolom tokom značajno dužeg perioda", objašnjava doc. dr Stjepanović.

Nova mogućnost lečenja posebno je značajna za pacijente sa neresektabilnim stadijumom III nesitnoćelijskog karcinoma pluća.

"Reč je o lokalno uznapredovaloj bolesti koja se nije proširila na udaljene organe, ali zbog položaja ili rasprostranjenosti tumora ne može da se leči operacijom. Osnov lečenja je hemioterapija i zračenje, ali i kada nakon ovog lečenja nema znakova pogoršanja bolesti, rizik da se ona ponovo pojavi ili napreduje ostaje visok. Takođe, za pacijenta je važno da se lečenje ne završava nakon hemioterapije i zračenja. Ako bolest nije napredovala, sada imamo mogućnost da nastavimo lečenje imunoterapijom, u periodu kada je bolest još pod kontrolom. Cilj je da taj period traje što duže i da pacijentu pružimo veću šansu za dugoročno preživljavanje. Danas gotovo polovina obolelih (43 %) doživi pet godina od postavljanja dijagnoze, a da trećina nema progresiju bolesti, što je pre samo nekoliko godina bilo teško zamislivo za ovu grupu bolesnika. Ovi rezultati pokazuju da savremene terapijske mogućnosti mogu da obezbede ne samo dužu kontrolu bolesti, već i realnu šansu za dugoročno preživljavanje i očuvanje kvaliteta života pacijenata", ističe Doc. dr Stjepanović.

Još jedna grupa pacijenata, koji su oboleli od skvamoznog karcinoma pluća će u bliskoj budućnosti biti u prilici da se leče savremenom imunoterapijom, za koju su do sada bili uskraćeni.

"Savremeni evropski i svetski protokoli prepoznaju imunoterapiju u kombinaciji sa hemioterapijom kao standard lečenja u prvoj liniji za odgovarajuće pacijente sa metastatskim nesitnoćelijskim karcinomom pluća, nezavisno od histološkog podtipa tumora i nivoa PD-L1 ekspresije. Cilj ovakvog pristupa je da se pacijentima omogući pristup najefikasnijem lečenju onda kada ono može da donese najveću korist, na samom početku terapijskog puta. Takav standard već je dostupan pacijentima u brojnim zemljama regiona, gde se odluka o primeni imunoterapije u prvoj liniji ne zasniva isključivo na histologiji tumora ili nivou PD-L1 ekspresije. Omogućavanje dostupnosti imunoterapije svim odgovarajućim pacijentima u prvoj liniji lečenja predstavlja važan korak ka pravičnijem, savremenijem i efikasnijem zdravstvenom sistemu", zaključuje doc. dr Stjepanović.

Svaki pacijent sa karcinomom pluća zaslužuje jednaku šansu za lečenje i duži život. Histološki podtip tumora ili nivo jednog biomarkera ne bi smeli da budu prepreka pristupu terapiji koja je prepoznata kao standard savremenog lečenja.

"Prema rečima struke, savremeni svetski vodiči više ne preporučuju samostalnu primenu hemoterapije u lečenju karcinoma pluća. U zavisnosti od karakteristika bolesti, pacijentima se preporučuje ciljana ili imunoterapija, samostalno ili u kombinaciji sa hemoterapijom. Međutim, pacijenti ne biraju histološki podtip svog tumora niti nivo PD-L1 ekspresije i zato ne bi smeli da imaju različite šanse za lečenje. Svaki pacijent zaslužuje pristup najefikasnijoj terapiji u trenutku kada ona može da mu pruži najveću korist, odnosno što ranije u toku lečenja", kaže Olja Ćorović, predstavnica Udruženja pacijenata „Punim plućima“.

Odobrenje terapije za sitnoćelijski i nesitnoćelijski karcinom pluća u III stadijumu, kao i najava da će i pacijenti sa skvamoznim karcinomom pluća biti lečeni imunoterapijom, predstavljaju najznačajniji pomak u poslednje tri godine, naglašava ona.

"Važan korak napred je i uvođenje nove supkutane primene terapije, koja pacijentima omogućava da lečenje prime za svega nekoliko minuta i znatno kraće borave u bolnici. To je promena koja ne donosi samo savremeniji način primene terapije, već pacijentima skraćuje dragoceno vreme i olakšava svakodnevno suočavanje sa bolešću. Ovi veliki pomaci omogućiće da se najveći broj pacijenata leči u skladu sa svetskim i evropskim protokolima. Ostaje nerešeno pitanje savremenog lečenja jedne manje grupe pacijenata sa retkim i čestim genskim mutacijama, ali verujem da će država u narednom periodu pronaći rešenje i za njih", istakla je Ćorović.