Danas proslava Spasovdana: Pojas Presvete Bogorodice pred vernicima

Patrijarh srpski Porfirije predvodiće od 19 časova litiju u Beogradu povodom obeležavanja gradske slave, a ovogodišnje obeležavanje praznika Vaskrsenja Isusa Hrista - Spasovdana uveličaće pronošenje Pojasa Presvete Bogorodice koji je stigao u Srbiju sa Svete Gore.

Časni krst nosiće Andrej Drobnjaković koji je kao učenik Matematičke gimnazije osvojio brojne medalje na olimpijadama znanja, a vernicima će na kraju litije i bogosluženja u Hramu Svetog Save biti podeljeno 300.000 trakica koje su osveštane na Pojasu Presvete Bogorodice u manastiru Vatoped.

Litije će se kretati od Hrama Vaznesenja Gospodnjeg Ulicom kneza Miloša, a nakon toga i Ulicom kralja Milana, zatim obilazno s desne strane kružnog toka Slavija, pa dalje Bulevarom oslobođenja do Svetosavskog platoa kod Karađorđevog parka, kada će dijagonalnom linijom produžiti pravo u Hram Svetoga Save na glavni zapadni ulaz.

Na raskrsnici ulica kneza Miloša i kralja Milana biće postavljen baldahin, odnosno "nebo", pod koje će njegova svetost lično doneti časni Pojas Presvete Bogorodice.

"Nebo" će nositi gardisti, a u litiji pored đakona, sveštenika i drugih crkvenih lica učestvovaće u ešalonima i vojni kadeti, učenici vojne gimnazije, kulturno-umetnička društva, policijski orkestar, visoke zvanice i vernici.

U Hram Svetog Save patrijarh Porfirije uneće Pojas koji će vernici moći da celivaju nakon završetka bogosluženja.

Vernici koji žele da celivaju Pojas Presvete Bogorodice ulaziće sa zapadne strane i izlaziti na severna vrata. 

Praznik Vaznesenja Gospodnjeg

Spasovdan se praznuje uvek u četvrtak, 40 dana posle Vaskrsa, a deset dana pre Duhova.

U narodu je praznik Vaznesenja Gospodnjeg poznatiji kao Spasovdan, a koliki mu je značaj oduvek narod davao vidi se po tome što je najveći istorijsko-pravni dokument srpske srednjovekovne države, čuveni Dušanov zakonik, obnarodovan na Spasovdan 1349, a dopunjen takođe na Spasovdan 1354. godine.

Osim kao stočarski i ratarski praznik, slavi se i kao krsna slava ali i zavetina za čitavo selo.

Ne rade se danas teški poslovi, u znak poštovanja prema velikom prazniku koji, prema verovanju, može da spasi kuću od nevolje, a decu od bolesti.  

Od kada je despot Stefan Lazarević 1403. godine ustoličio Beograd kao prestonicu, u čast obnove i napretka, Grad je kao svoju krsnu slavu uzeo Vaznesenje Gospodnje - Spasovdan.

Ova slava simbolično ukazuje na stalno uzdizanje - vaznesenje grada iz pepela i neuništivu nadu i veru u budućnost izražavajući duševnu i moralnu snagu naroda prekaljenog u slavnoj prošlosti.

Današnju formu postojećeg slavskog obreda uobličio je 1862. godine mitropolit beogradski Mihailo Jovanović, tada i poglavar Crkve Kneževine Srbije, na čiji je predlog, upućen knezu Mihailu Obrenoviću, 1863. godine i sagrađena Vaznesenjska crkva.

Ova crkva uspela je da sačuva originalni barjak Uprave grada.

Običaji na Spasovdan

Prema narodnim verovanjima, ovo je najsrećniji dan u godini za započinjanje novih poslova i dan kad se "razbijao maler". Iako je Spasovdan u crkvenom kalendaru upisan crvenim slovom, naši stari su verovali da bi na praznik trebalo započeti posao koji vam ranije nije polazio za rukom da bi se "sreća okrenula".

Naši stari verovali su da bi na Spasovdan trebalo ustati rano – tako se dočekivao dan spasenja roda ljudskog.

Posle uobičajenih jutarnjih molitvi svako od ukućana trebalo je da napravi makar po jedan krstić od leskovih grančica koji bi namenio za čuvanje kuće, obora sa stokom, njive, dvorišta, svuda gde je bila potrebna zaštita od zlih sila.

Verovalo se da krstić napravljen od grančica leske u ranu zoru na Spasovdan donosi sreću svakome ko ga napravi i štiti ga od loših energija u narednih godinu dana. Leskove grančice nisu birane slučajno.

Naime, naši preci su verovali da ovo drvo ima čudotvorne moći i da može da ispuni želje, otera đavole i prizove sreću i blagostanje.

Jagode su, prema običaju, bile prva namirnica koja se iznosila na trpezu za Spasovdan. Verovalo se da ovo sočno i slatko voće simbolizuje sreću i berićet tokom cele godine, pa se zato prvo i jelo. Potom se iznosi spasovdanska cicvara, jelo na bazi mleka, sira, kajmaka i kukuruznog brašna.

Šta ne treba raditi na Spasovdan

Postoje i stvari koje je bolje izbegavati, da ne biste "privukli" nesreću. Ne rade se danas teški poslovi, u znak poštovanja prema velikom prazniku koji, prema narodnom verovanju, može da spase kuću od nevolje, a decu od bolesti.

Prema običajima, danas se muškarci ne briju, žene se ne umivaju, a deca ne kupaju. Ne spava se preko dana, da se ne bi dremalo preko godine.

Osim kao stočarski i ratarski praznik, slavi se i kao krsna slava, ali i zavetina za čitavo selo.

Nakon crkvenih obreda, gosti su se vodili na bogat ručak, dok su oni koji nisu bili pozvani uživali u slavlju ispred crkve - uz piće, pečenje i društvo.