Studija pokazala da srce može da napravi sopstveni "bajpas" nakon infarkta

Kada dođe do srčanog udara, odnosno infarkta miokarda, uzrok je blokada koronarne arterije koja snabdeva srčani mišić krvlju, čime se prekida dotok kiseonika i hranljivih materija neophodnih za njegov rad, prenosi N1.

Tada se aktivira nekoliko prirodnih bioloških mehanizama za hitnu pomoć. Prethodna istraživanja pokazala su da srce pokušava da proširi druge arterije, pa čak i da stvori nove koje bi služile kao svojevrsni bajpas. Međutim, te reakcije obično nisu dovoljno brze ni efikasne da spreče oštećenje srca ili smrt.

Tim istraživača sa Univerziteta Kineske akademije nauka sada je otkrio da postoji još jedan mehanizam stvaranja "bajpasa“, u kojem učestvuju sićušni kapilari koji povezuju arterije i vene.

U studiji objavljenoj u časopisu Science istraživači su prvi put detaljno opisali kako ovaj prirodni sistem oporavka funkcioniše i kako bi potencijalno mogao veštački da se podstakne kako bi se povećale šanse za oporavak nakon srčanog udara.

"Ovi nalazi menjaju dosadašnje shvatanje ćelijskog porekla i mehanizma stvaranja koronarnih kolateralnih krvnih sudova i ističu njihovu ulogu u efikasnom oporavku srca“, navode istraživači.

Tim je koristio precizniju tehniku praćenja ćelija nego u prethodnim studijama, što im je omogućilo da posmatraju kretanje endotelnih ćelija, koje oblažu unutrašnjost krvnih sudova, kako u velikim arterijama tako i u mnogo manjim kapilarima koji ih povezuju.

Kod miševa kod kojih je izazvan srčani udar došli su do iznenađujućeg rezultata.

Najveći deo posla u pokušaju preusmeravanja protoka krvi obavljale su endotelne ćelije manjih kapilara, a ne velikih arterija.

Kapilari su, praktično, pokušavali da se transformišu u krvne sudove sličnije arterijama kako bi pomogli u oporavku. Reč je o procesu sličnom onome koji se odvija kod novorođenih miševa dok se njihovo srce još razvija.

"Ovaj proces podseća na razvojni program u kojem se endotelne ćelije kapilara udružuju kako bi formirale ogranke koronarnih arterija malog prečnika tokom razvoja srca kod novorođenčadi", navode istraživači.

Naučnici su zatim želeli da utvrde da li mogu dodatno da podstaknu stvaranje ovog prirodnog bajpasa, što bi u budućnosti potencijalno moglo da pomogne u lečenju pacijenata.

Kao mogućeg kandidata identifikovali su signalni protein VEGF-A, koji podstiče rast krvnih sudova. Kada su ga miševima davali kratkotrajno i u pažljivo određenim dozama, protein je pokrenuo niz hemijskih reakcija koje su poboljšale razvoj i funkciju novih obilaznih krvnih sudova.

Miševi koji su dobili optimizovanu terapiju proteinom VEGF-A imali su bolji protok krvi oko oštećenog područja, manje ožiljke na srcu i bolju funkciju srca.

"Umerena suplementacija VEGF-A takođe može da obnovi funkciju mikrocirkulacije, što ukazuje na to da bi delovanje na mikrosredinu krvnih sudova moglo da predstavlja značajnu terapijsku strategiju", navode istraživači.

Važno ograničenje studije jeste to što su eksperimenti sprovedeni na miševima, a ne na ljudima. Ipak, naučnici smatraju da je verovatno da se slični procesi odvijaju i u ljudskom srcu nakon povrede.

Sada kada je mehanizam ovog prirodnog rezervnog sistema detaljnije opisan, istraživači mogu da proučavaju kako bi ovo otkriće moglo da doprinese razvoju lekova za pacijente koji su doživeli srčani udar.

U SAD je stopa preživljavanja hospitalizovanih pacijenata nakon srčanog udara danas veća od 90 odsto, ali infarkt često ostavlja trajna oštećenja koja kasnije mogu dovesti do drugih kardiovaskularnih problema.

Ako bi se neposredno nakon srčanog udara primenila terapija koja povećava protok krvi i smanjuje stvaranje ožiljaka, deo tih posledica možda bi mogao da se ublaži.

Naučnici sve bolje razumeju uzroke srčanih udara i načine njihovog lečenja, a jedan od budućih pristupa mogao bi da bude upravo podsticanje prirodnih mehanizama oporavka organizma.

"Ovi rezultati ukazuju na arterijalizaciju kapilara kao ključni mehanizam prirodnog ponovnog uspostavljanja krvotoka i predstavljaju potencijalnu terapijsku strategiju za ishemijsku bolest srca", zaključuju istraživači.