Satelitske fotografije Nepala pre i posle katastrofe su potresne: Čitava područja više ne izgledaju isto

Hiljade ljudi žive u naseljima uz reke nizvodno od područja pogođenih poplavama, a stotine su poginule ili se vode kao nestale, među njima i strani turisti. Prema saopštenju premijera Nepala, voda je odnela najmanje 19 mostova za drumski saobraćaj i oko 40 kilometara puteva.

Evo šta se do sada zna o katastrofalnim bujičnim poplavama.

Gde su poplave pogodile?

Bujice su se sjurile dolinom reke Trišuli, koja protiče između strmih planina i prelazi područje granice između Tibeta i nepalskog okruga Rasuva.

Nepalski zvaničnici saopštili su da je poginulo 157 ljudi. Kineska državna novinska agencija Sinhua navela je da je u klizištu stradalo najmanje troje ljudi, dok se 265 vodi kao nestalo.

Agencija je saopštila da je na području graničnog prelaza Đirong u Kini bilo „značajnog broja žrtava“. Na snimcima koje su objavili kineski državni mediji vidi se kako ogromne količine vode i blata gutaju zgrade, čupaju drveće i puteve čine potpuno neprohodnim.

Snimci i fotografije iz Nepala prikazuju reku prepunu ruševina i nanosa kako odnosi mostove, dok su pojedina naselja delimično zatrpana blatom.

Đirong je malo mesto sa graničnim prelazom prema Nepalu i nalazi se u Tibetanskom autonomnom regionu, području koje kineske vlasti drže pod strogom kontrolom u okviru nastojanja da suzbiju protivljenje kineskoj vlasti nad Tibetom.

Kineske vlasti ulagale su u ovaj granični prelaz, udaljen oko 64 kilometra severno od Katmandua, glavnog grada Nepala, kao deo nastojanja da Tibet snažnije povežu sa infrastrukturnom inicijativom „Pojas i put“, kroz trgovinu sa Nepalom i Indijom.

Od tog područja reka Trišuli nastavlja da teče jugozapadno kroz Nepal.

Kako bujična poplava može da nastane bez obilne kiše?

Zvaničnici su bili iznenađeni poplavama u sredu jer u tom trenutku nije padala kiša, rekao je Narendra Parijar, čelnik okruga Rasuva.

Nepalski ministar spoljnih poslova Šišir Kanal rekao je da je vlada dobila preliminarne informacije da se u sredu ujutru u pogođenom području dogodila lavina.

Klizišta u tom regionu izazvala su podrhtavanje tla toliko snažno da je američki Geološki zavod prvobitno registrovao događaj kao zemljotres magnitude 5,2.

Prema početnoj proceni grupe geologa i glaciologa, katastrofu je verovatno barem delimično izazvao ogroman komad leda koji se odlomio od glečera i pao nekoliko hiljada stopa u dolinu ispod njega. Ovaj fenomen poznat je kao ledena lavina.

Naučnici navode da je udar oslobodio ogromnu količinu energije, koja je usitnila led i pretvorila ga u veliku količinu vode koja je potom krenula niz dolinu.

Bujične poplave najčešće nastaju usled izuzetno obilnih padavina tokom oluja, navodi američka Nacionalna meteorološka služba. Međutim, postoje i drugi mogući uzroci, poput klizišta ili drugih događaja koji naglo pokrenu velike količine vode.

Ledena lavina koja se dogodila u sredu podseća na sličnu katastrofu u Indiji 2021. godine, kada se deo himalajskog glečera odlomio i izazvao velike poplave u severnoj indijskoj saveznoj državi Utarakand. Tada je poginulo više od 100 ljudi.

Ko su nestali turisti?

Stotine putnika, među kojima je 391 strani državljanin, prijavljene su kao nestale u Nepalu, saopštio je Turistički odbor te zemlje.

Među nestalima je više od 100 turista iz Indije, dvanaest Britanaca i najmanje troje Amerikanaca. Na spisku nestalih nalaze se i državljani Australije, Holandije, Malezije i Južne Afrike.

Među velikim brojem nestalih državljana Indije nalazi se i grupa hodočasnika sa juga te zemlje. Planina Kailaš na Tibetu predstavlja sveto mesto za pripadnike više religija, među kojima su i hinduisti.

Sadguru, uticajni indijski duhovni učitelj i preduzetnik čija Fondacija Iša organizuje hodočašća na planinu Kailaš, rekao je da se 77 ljudi koji su učestvovali u njihovim turama nalazilo u imigracionom centru na granici Nepala i Tibeta kada je naišla bujica.

„Nema zvaničnih informacija o tome gde se nalazi bilo ko od ljudi koji su bili u imigracionoj kancelariji“, rekao je.

„Radimo sa nadležnima kako bismo videli možemo li da stignemo do te lokacije i spremni smo da učestvujemo u spasilačkim naporima.“

Koliko su klizišta česta u ovom regionu?

Iako je tokom ovogodišnje monsunske sezone u Nepalu palo manje kiše od proseka, lokalni mediji su početkom meseca izveštavali o obilnim padavinama u više brdskih oblasti, koje su izazvale smrtonosna klizišta i bujične poplave.

Tokom 2024. godine intenzivne padavine izazvale su poplave i klizišta u kojima su u Nepalu poginule stotine ljudi, uključujući i gusto naseljeno područje oko glavnog grada Katmandua.

Nepal je posebno izložen klizištima i poplavama jer se obilni monsuni sudaraju sa reljefom nekih od najviših planina na svetu, među kojima je i Mont Everest.

Međutim, zagrevanje klime dodatno je povećalo opasnost od ovakvih događaja i učinilo njihove posledice smrtonosnijim. Otapanje glečera sve češće dovodi do poplava, dok su klimatske promene istovremeno pojačale intenzitet padavina.

Uz to, ubrzana urbanizacija i neplanska gradnja dodatno povećavaju rizik od ljudskih žrtava tokom prirodnih katastrofa.