Evo kako se Šveđani greju tokom ledenih zima, a ne stižu im astronomski računi za struju i grejanje

Šveđani koriste nekoliko metoda za grejanje i štednju energije, pri čemu je daljinsko grejanje jedan od ključnih sistema. Oko 55% domaćinstava i komercijalnih zgrada u Švedskoj koristi ovaj sistem. Daljinsko grejanje koristi otpadnu toplotu iz industrije i kombinovanih postrojenja za proizvodnju električne energije i toplote, čime se smanjuje upotreba fosilnih goriva i emisija CO2. Na primer, skoro 90% toplote u ovim sistemima dolazi iz obnovljivih izvora ili reciklirane toplote​.

U cilju štednje energije, švedski sistem grejanja se fokusira na poboljšanje energetske efikasnosti zgrada, kao što je bolja toplotna izolacija i korišćenje toplotnih pumpi, koje generišu oko 20-25% energije za grejanje. Ove tehnike smanjuju ukupnu potrošnju energije i povećavaju uštedu​, piše "Open Access Governmant".

Šveđani su poznati po svojoj efikasnosti i održivosti u mnogim aspektima života, uključujući i grejanje. S obzirom na hladne zime, grejanje je neophodnost, ali način na koji to rade pokazuje njihovu posvećenost ekološkoj održivosti i štednji energije. Evo kako se šveđani greju i štede na grejanju.

Korišćenje daljinskog grejanja

Daljinsko grejanje je veoma rasprostranjeno u Švedskoj, pokrivajući oko 90% zgrada u urbanim sredinama. Ovaj sistem podrazumeva centralizovanu proizvodnju toplote koja se distribuira putem vrelovodnih mreža do stambenih zgrada i kuća.

Kako štede:

• Kombinovana proizvodnja toplote i struje (CHP): Mnoge daljinske grejne stanice koriste tehnologiju kombinovane proizvodnje struje i toplote (CHP), što omogućava maksimalno iskorišćavanje goriva i minimalne gubitke energije.
• Korišćenje biogoriva: Većina sistema koristi biomasu (drvni otpad, pelete) ili biogas, što smanjuje emisije ugljen-dioksida. Ovi obnovljivi izvori energije čine sistem grejanja održivim i ekološki prihvatljivim.

Geotermalna energija

Švedska je lider u korišćenju geotermalnih pumpi za grejanje. Ove pumpe koriste toplotu iz zemlje, koja je konstantna tokom cele godine, za grejanje prostora i vode.

Kako štede:

• Efikasnost: Geotermalne pumpe troše vrlo malo električne energije, a mogu proizvesti tri do četiri puta više toplote nego što je potrebno za njihov rad.
• Niski operativni troškovi: Iako je početna investicija veća, geotermalni sistemi dugoročno donose značajnu uštedu, jer smanjuju troškove grejanja za čak 60-70%.

Izolacija zgrada i energetska efikasnost

Zgrade u Švedskoj su izuzetno dobro izolovane, što omogućava da unutrašnja temperatura ostane stabilna uz minimalne gubitke energije. Moderna gradnja u Švedskoj često koristi pasivne kuće koje su dizajnirane da koriste minimalnu energiju za grejanje i hlađenje.

Kako štede:

• Visokokvalitetna izolacija i prozori: Koriste se troslojni prozori sa niskim koeficijentom provodljivosti i debeli slojevi termoizolacije na zidovima, podovima i krovovima.
• Pametni sistemi za ventilaciju: Mnoge švedske kuće imaju sisteme ventilacije sa povratom toplote, koji vraćaju većinu toplote iz izduvnog vazduha.

Pametna tehnologija i regulacija temperature

Šveđani koriste pametne termostate i druge tehnologije koje automatski prilagođavaju temperaturu u zavisnosti od vremena, prisutnosti ukućana, ili dnevnih/večernjih režima.

Kako štede:

• Pametni termostati: Ovi uređaji omogućavaju daljinsku kontrolu temperature i programe koji smanjuju grejanje kada niko nije kod kuće ili noću kada je potrebna niža temperatura.
• Zonirano grejanje: Umesto grejanja cele kuće, često se greju samo one prostorije koje su trenutno u upotrebi.

Obnovljivi izvori energije

Osim geotermalnih pumpi, Švedska se oslanja i na energiju vetra i solarnu energiju, koja se koristi ne samo za proizvodnju električne energije, već i za grejanje vode i podršku grejnim sistemima.

Kako štede:

• Solarni paneli: Solarni kolektori za zagrevanje vode i hibridni sistemi koji integrišu solarne panele sa grejnim sistemima mogu smanjiti potrošnju energije za grejanje

Subvencije i programi za energetsku efikasnost

Švedska vlada podstiče korišćenje energetski efikasnih rešenja putem različitih subvencija i poreskih olakšica za građane koji ulažu u obnovljive izvore energije ili unapređuju energetsku efikasnost svojih domova.

Kako štede:

• Subvencije za obnovljive izvore energije: Vlasnici kuća koji prelaze na obnovljive izvore energije kao što su solarni paneli ili geotermalne pumpe mogu dobiti značajne subvencije ili poreske olakšice.

Da li su Šveđani zadovoljni grejanjem u svojoj zemlji?

Mišljenja Šveđana o sistemima grejanja, posebno o daljinskom grejanju, su podeljena. Iako je sistem daljinskog grejanja visoko efikasan i koristi obnovljive izvore energije, cene su se značajno povećale u poslednjih nekoliko godina. U 2023. godini, na primer, prosečna cena grejanja porasla je za 8%, dok su u nekim opštinama povećanja dostigla čak 30%. Ova poskupljenja su izazvala nezadovoljstvo među korisnicima, posebno zbog toga što grejni operateri nemaju potpunu slobodu da često menjaju cene, što dovodi do sporog prilagođavanja troškovima goriva. Ovo izaziva frustracije i pritiske na tržištu grejanja​, piše "S&B Global".

Međutim, mnogi Šveđani su i dalje zadovoljni visokim stepenom energetske efikasnosti sistema i njegovim doprinosom smanjenju emisije ugljen-dioksida. Uprkos povećanju cena, daljinsko grejanje ostaje dominantan i važan sistem grejanja u zemlji, posebno u urbanim sredinama​.