SANU: Odlazak Simovića veliki gubitak za srpsko društvo i kulturu

Srpska akademija nauka i umetnosti sa velikom žalošću obaveštava javnost da je 17. aprila u Beogradu u preminuo akademik Ljubomir Simović, jedan od najznačajnijih srpskih pesnika i dramskih pisaca.

Iz SANU podsećaju da je Simović rođen u Užicu 2. decembra 1935, a diplomirao 1962. godine na Filološkom fakultetu Univerziteta u Beogradu, na Katedri za jugoslovensku književnost i srpskohrvatski jezik. Tokom studija je radio kao urednik, jedno vreme i kao odgovorni urednik studentskog književnog časopisa "Vidici". Radni vek proveo je kao urednik u redakciji za kulturu Radio Beograda.

U ranoj fazi njegovog stvaralaštva izdvajaju se, napominju iz SANU, pesničke zbirke „Slovenske elegije“ (1958), „Veseli grobovi“ (1961) i „Poslednja zemlja“ (1964), posle kojih su usledile „Šlemovi“ (1967), „Uoči trećih petlova“ (1972), „Subota“ (1976), „Vidik na dve vode“ (1980), „Um za morem“ (1982), „Deset obraćanja Bogorodici Trojeručici Hilandarskoj“ (1983), „Istočnice“ (1983), „Gornji grad“. (1990), „Igla i konac“ (1992), „Ljuska od jajeta“ (1998), „Tačka“ (2004) i „Planeta Dunav“ (2009).

Pored toga što je bio jedan od najvećih savremenih srpskih pesnika, veliki uspeh postigao je i kao dramski pisac. Bio je autor četiri drame: „Hasanaginica“ (1973), „Čudo u Šarganu” (1974), „Putujuće pozorište Šopalović“ (1985) i „Boj na Kosovu“ (prva verzija 1988, druga 2002, štampana 2003). Napisao je i roman-hroniku „Užice sa vranama“ (1996), dnevnik snova „Snevnik“ (1998), knjigu eseja o srpskim književnicima „Duplo dno“ (1983, 1991, 2003, 2008), knjigu eseja o slikarima i vajarima „Čitanje slika“ (2006).

Posebno mesto u Simovićevom stvaralaštvu zauzima sedam knjiga razgovora, članaka, dnevnika, analiza i komentara onoga što se događalo na teritoriji Jugoslavije i Srbije krajem 20. i početkom 21. veka: „Kovačnica na Čakovini“ (prvo izdanje 1990), „Galop na puževima“ (1994), „Novi galop na puževima“ (1999), „Guske u magli“ (2005), „Obećana zemlja“ (2007), „Titanik u akvarijumu „ (2013) i „Žabe u redu pred potkivačnicom“ (2016). Knjigu putopisa „Do Oba i Huangpua“ objavio je 2016. godine.

Za dopisnog člana Srpske akademije nauka i umetnosti izabran je 1988, a za redovnog člana 1994. godine. U okviru Akademije obavljao je dužnost zamenika sekretara Odeljenja jezika i književnosti (1990-2006). Bio je član Stručnog saveta Galerije likovne i muzičke umetnosti SANU i urednik niza svečanih akademija kojima je obeležavan Dan Srpske akademije nauka i umetnosti. U SANU je organizovao naučne skupove i uredio zbornike radova sa tih skupova - „Jovan Sterija Popović“ i „Laza Kostić“.

Priredio je izdanja izabranih pesama Đure Jakšića, Jovana Jovanovića Zmaja, Laze Kostića, Momčila Nastasijevića, Dušana Vasiljeva, Miodraga Pavlovića, Milovana Danojlića i Branislava Petrovića, kao i knjige izabranih komedija Jovana Sterije Popovića i Branislava Nušića. Priredio je i posthumno izdanje pesama iz zaostavštine Branislava Petrovića, pod naslovom „Žeževasion“. U okviru Antologijske edicije „Deset vekova srpske književnosti“ Izdavačkog centra Matice srpske priredio je knjigu „Laza Kostić“. U okviru ove edicije, objavljena je, kao devedeset treća, i knjiga Simovićevih tekstova, koju je priredio Bogdan A. Popović.

Drame „Hasanaginica“, „Čudo u Šarganu” i „Putujuće pozorište Šopalović“ igrane su na skoro svim pozorišnim scenama nekadašnje Jugoslavije. Simović je bio četvorostruki laureat Sterijine nagrade: tri puta za najbolji dramski tekst (1975, 1986, 1993), četvrti put „za naročite zasluge na unapređenju pozorišne umetnosti i kulture“ (2006). Po prvoj verziji drame „Boj na Kosovu“ snimljen je film, u režiji Zdravka Šotre.

Drame su u prevodu izvođene na mnogim svetskim pozornicama. Simovićeve predstave su prikazivane na gostovanjima i pozorišnim festivalima u Bratislavi, Budimpešti, Minhenu, Meksiko Sitiju, Karakasu, Persepolisu (Iran), u Gorici, Ljubljani, Zagrebu, na Dubrovačkim letnjim igrama, u Moskvi, Sankt Peterburgu, u Berlinu, Nitri, Briselu, Sofiji, Švajcarskoj, Portugalu, Južnoj Koreji, kao i na Teatru nacija u Parizu...

Pesme i drame su mu prevođene na mnoge jezike, bilo u posebnim knjigama, bilo u književnim i pozorišnim antologijama, zbornicima i časopisima. Najviše uspeha u svetu doživela je drama „Putujuće pozorište Šopalović“, koja je, pored francuskog, prevedena i na engleski, poljski, češki, slovački, ruski, rumunski, bretonski, korejski, japanski, slovenački, makedonski, španski, bugarski i ukrajinski jezik, i koja je, od 1990. godine, postavljena na scene preko sto pozorišta u Francuskoj.

Za književno stvaralaštvo ovenčan je bio mnogim priznanjima, među kojima su: Zmajeva nagrada (1973), „Branko Miljković“ (1980), „Milan Rakić“ (1982), Oktobarska nagrada grada Beograda (1989), Disova nagrada (1989), Sedmojulska nagrada (1990), BIGZ-ova nagrada (1990), „Zlatni krst kneza Lazara“ (1992), Nagrada „Desanka Maksimović“ (1994), Žička hrisovulja (1995), Nagrada „Stefan Mitrov Ljubiša“ (1997), Nagrada „Isidorijana“ (1997), Nagrada „Joakim Vujić“ (2000), Nagrada „Vasko Popa“ (2000), Nagrada „Jovan Dučić“ (2004), Nagrada „Mića Popović“ (2006), Nagrada „Rade Drainac“ (2008), Nagrada SKZ-a za životno delo (2013), Nagrada „Ljubomir P. Nenadović” za najbolju putopisnu knjigu na srpskom jeziku (2016), Nagrada „Dositej Obradović“ za životno delo (2016), Evropska nagrada za poeziju „Petru Krdu” (2018.)...

Ptre tri godine dobio je „Medalju SANU” iz oblasti umetnosti.

- Kao virtuoz pesničkog i dramskog izraza, izvanredan esejista i tumač umetnosti, svojim stvaralaštvom ostavio je jedan od najdubljih tragova u istoriji srpske i jugoslovenske književnosti. Njegov odlazak veliki je gubitak za Srpsku akademiju nauka i umetnosti i sveukupno srpsko društvo i kulturu.

Bonus video: Komemoracija Albahariju