Potresno svedočanstvo burnog i tragičnog života jednog od najvećih srpskih slikara: Objavljena "Autobiografija" Save Šumanovića

Pred čitaocima je u izdanju "Kvazara" prvo integralno izdanje autobiografskih tekstova Save Šumanovića. U knjizi su sabrani umetnikova autobiografija, eseji, pisma i dragocena arhivska građa, a veliki deo ovih materijala decenijama je bio teško dostupan ili rasut po periodici i publikacijama.

Jedan od naših najvećih likovnih umetnika nije ostavio samo neke od najznačajnijih slika srpske umetnosti, već i potresno svedočanstvo o svom životu. Pored autobiografskih zapisa, eseja, intimne prepiske u ovom izdanju je i svedočenje majke Šumanovićeve majke Perside o njegovoj smrti. Ovo izdanje tako osvetljava Šumanovića u daleko složenijem svetlu, bar od onog koju je o njemu stvorila istorija umetnosti.

U autobiografiji, koja je nastala 1939, Šumanović piše o strahovima, nervnim krizama, osećaju ugroženosti i sopstvenom "ludilu", pokušavajući da razume i sebe i svet koji ga okružuje. Istovremeno, daje i pogled na život i umetnost koju stvara, a u esejima se dotiče stvaralaštva omiljenih umetnika.

Kao specijalni dodatak, ovo delo krase i Šumanovićeva pisma Rastku Petroviću - ispovesti ispunjene divljenjem, nežnošću, ali i ogromnim ogorčenjem i besom. U njima se otkriva odnos koji je istovremeno bio intelektualno savezništvo, duboka emocionalna vezanost i mučan sukob.

Pred čitaocima tako nije samo knjiga o slikarstvu, već i uznemiren, strastven i ranjiv čovek. Sava Šumanović bio je, podsećaju iz "Kvazara", jedna od najtragičnijih ličnosti srpske kulture, čiji su život i umetnost bili nerazdvojivi. Šumanovićevi zapisi i pisma zato danas deluju neočekivano savremeno, iskreno su svedočenje iz prve ruke o genijalnosti, krhkosti i potrebi za bliskošću.

Podsećanja radi, Sava Šumanović rođen je 1896. u Vinkovcima, u imućnoj srpskoj porodici, ali je detinjstvo i mladost proveo u Šidu. Školovao se u Zemunu i Zagrebu, a kasnije je živeo u Parizu. Tokom dvadesetih i tridesetih godina stvorio je dela po kojima će ostati upamćen. Slike Pariza, aktovi, pejzaži i scene iz Srema spojile su moderne evropske uticaje i lični izraz.

Mučen duševnim problemima i sve težim napadima bolesti, vraća se u Jugoslaviju početkom tridesetih godina. Nakon lečenja, živeo je povučeno u Šidu, stvarajući veliki broj dela i 1939. ponovo se predstavio publici velikom izložbom u Beogradu, povodom koje je napisao i autobiografske zapise.

Posle hapšenja i mučenja ustaše su ga streljale 1942. u Sremskoj Mitrovici. Imao je samo 46 godina.

Sava Šumanović je iza sebe ostavio monumentalni opus, danas najvećim delom sačuvan u Galeriji slika "Sava Šumanović" u Šidu, nastaloj zaveštanjem njegove majke Perside.

Pre Šumanovićeve, izdavačka kuća Kvazar objavila je "Autobiografiju" Uroša Predića.