Nova knjiga otkriva kako su Jugoslavija i SAD od velikih oponenata stigli do ekonomske saradnje

Knjiga istoričara Milana Igrutinovića plod je obimnih istraživanja, tačnije istoriografska studija o složenim i raznolikim ekonomskim odnosima Jugoslavije i Sjedinjenih Američkih Država u prvim godinama posle Drugog svetskog rata i u prvim decenijama Hladnog rata.

Polazeći od istorijskog i političkog konteksta ekonomskih odnosa Jugoslavije i SAD, obeleženog situacijom posle Drugog svetskog rata, blokovskom podelom sveta, Hladnim ratom, sukobom Jugoslavije i SSSR, knjiga "Jugoslovensko-američki ekonomski odnosi 1945-1971." usredsređuje se na programe ekonomske pomoći koje je Jugoslavija primala od početka pedesetih godina 20. veka.

Igrutinovićeva studija prati sve faze i promene u složenim odnosima dveju zemalja koje su od oponenata iz prvih posleratnih godina, preko razvoja vojne i ekonomske pomoći, programa "Zajednička bezbednost" i "Hrana za mir", ili formiranja USAID i njegove uloge u jugoslovenskim razvojnim programima, dve stabilizacije i programa direktne pomoći, došli do predsedničkih poseta i jedne neobične priče iz istorije Hladnog rata.

Knjiga je, napominju iz "Arhipelaga", važno svedočanstvo o spoju ekonomije i politike, kao i o njihovim uzajamnim i povratnim vezama u dinamičnom okruženju Hladnog rata.

Osnovni cilj studije, prema rečima autora, jeste da istakne spoj ekonomije i politike i njihovih uzajamnih i povratnih veza u dinamičnom okruženju Hladnog rata, do perioda detanta u Evropi.

- U tom spoju će se videti kako razvoj bilateralnih odnosa sa SAD tako i u razvoju jugoslovenske socijalističke privrede i orijentacija njene spoljne ekonomske politike. Studija naglašava transformativni karakter ekonomskih odnosa dve zemlje koji je uticao kako na bilateralne političke odnose tako i na jugoslovenske vizije privrednog razvoja. Dodatni ciljevi studije stoje na nekoliko ravni. Prvo, treba naglasiti razlike između komercijalnih odnosa i ekonomske pomoći, budući da postoje u posebnim okvirima koji se vremenom menjaju i povremeno preklapaju. Drugo, moramo primetiti da se u ovom periodu uočava gotovo stalni rast komercijalne razmene između dve zemlje, kako kvantitativno, u bilansima stanja, tako i kvalitativno, u proširenju asortimana roba kojima se trguje i preko intenziviranja kontakata poslovnih subjekata. Ovakav trend razvoja komercijalnih odnosa je vremenom postao dominantni oblik ekonomskih veza; u tom smislu cilj studije je da ukaže da je takav trend posredno olakšao prekidanje američke politike pomoći prema Jugoslaviji i anulirao uticaj očekivanih negativnih posledica po jugoslovensku ekonomiju - reči su Milana Igrutinovića.

Autor knjige, koji je rođen u Šapcu 1981, doktor je istorijskih nauka i naučni saradnik Instituta za evropske studije u Beogradu. Istražuje teme politike spoljnih poslova, bezbednosti i odbrane Evropske unije i Srbije, istorije Jugoslavije... Istoriografske teme koje Milan Igrutinović obrađuje vezane su za spoljne odnose socijalističke Jugoslavije sa SAD i Evropskom ekonomskom zajednicom. Glavni je urednik Srpske revije za evropske studije i član uredništva časopisa Međunarodni problemi, a živi u Beogradu.

Bonus video: Istoričar Milivoj Bešlin