Naučnici pronašli misterioznu mrežu puteva staru 4000 godina koji su nastali pre drevnih Maja: "Sad znamo kako su živeli"

Dugačak, cik-cak oblikovan sistem kanala i ribnjaka, izgrađen od strane ljudi, oblikuje vodeni pejzaž u ono što neki istraživači opisuju kao ogromnu zamku za ribe, koja pokriva ukupno 42 kvadratna kilometra.

Iskopavanja na terenu pružila su radiokarbonske datume kanala, koji ukazuju da su bili u upotrebi od oko 2000. godine pre nove ere do 200. godine nove ere.

Iako je Belize dom najranijih majanskih naselja, ove ribarske zamke izgrađene su najmanje 700 godina pre nego što je ova civilizacija postala dominantna u regionu.

"Datumi izgradnje kanala iznenadili su nas jer smo svi pretpostavljali da su ove masivne konstrukcije izgradile drevne Maje koje su živele u obližnjim gradskim centrima," kaže antropološkinja Eleonor Harison-Bak sa Univerziteta u Nju Hempširu.

"Međutim, nakon brojnih radiokarbonskih analiza, postalo je jasno da su kanali izgrađeni mnogo ranije."

Harison-Bak i njene kolege, koje rade na projektu arheologije Istočne reke Belizea, tvrde da su ovi kanali deo prvog velikog praistorijskog postrojenja za hvatanje ribe zabeleženog u Centralnoj Americi.

Verovatno su ih izgradile grupe lovaca, sakupljača i ribolovaca iz kasnog arhaičnog perioda, moguće kao odgovor na dugotrajnu sušu. Istraživači procenjuju da su zamke nekada mogle da ulove dovoljno ribe da prehrane 15.000 ljudi tokom cele godine.

Ako je ovo tačno, podržava tezu da je majanska civilizacija prvobitno bila zasnovana na obrocima bogatom ribom, a ne na višku kukuruza, kako su neki naučnici prethodno pretpostavljali.

"Za Mezoameriku generalno, skloni smo da poljoprivredu smatramo pokretačem civilizacije, ali ovo istraživanje pokazuje da to nije bila samo poljoprivreda — masovni ulov vodenih vrsta takođe je imao ključnu ulogu," objašnjava Harison-Bak.

Otkrivanje uz pomoć savremenih tehnologija

Kao i drugi istraživači koji proučavaju Jukatan, tim Harison-Bak nedavno je počeo da koristi vazdušne snimke kako bi istražio oblasti sa gustim rastinjem ili teško pristupačne lokacije. Fokus im je na rezervatu prirode Krooked Tri (CTWS), koji ima gotovo 10.000 godina kontinuiranog ljudskog naseljavanja, kao i na drugim lokacijama u nizinama Maja, uključujući reke Nju, Rio Hondo i Kandelarija.

Kada se lagune u ovim vodenim ekosistemima osuše, obale postaju močvarna travnata područja, dok su suptilni zemljani kanali ugrađeni u glinovito tlo jedva uočljivi, kažu istraživači. Neki od njih su duboki samo 20 centimetara.

Uz pomoć dronova i satelitskih snimaka s Google Earth-a, međutim, uzorak kanala postaje vidljiviji.

Ranije studije su ove kanale tumačile kao brane ili rezervoare za poljoprivredu u močvarama. Međutim, naučnici nisu pronašli polen kukuruza niti poljoprivredna polja sa kanalima na ovim mestima.

Vodeni sistemi podsećaju na pretkolumbijske zamke za ribu izgrađene južnije, u bolivijskom Amazonu.

Sezonski ciklusi i skladištenje hrane

Tokom kišne sezone, poplave preplavljuju močvare i lagune Belizea, pružajući povoljno mesto za mrest riba. Tokom sušne sezone, međutim, ovi kanali preusmeravaju opadajuće vode u bazene, skupljajući akvatični život u ograničen prostor.

Do danas, lokalno stanovništvo tvrdi da ovi bazeni još uvek skupljaju ribu kada se poplavne vode povuku. Međutim, zbog zaštite ovog područja, većina ribe ostaje neiskorišćena i propada kako bazeni isparavaju.

Neki naučnici pretpostavljaju da je obilje skladištive hrane bilo ključno za prelazak društava lovaca i sakupljača na stalna naselja.

"Dalja istraživanja su neophodna kako bi se u potpunosti razjasnila istorija ovih kanala," zaključuju Harison-Bak i kolege.